Trong sinh hoạt hằng ngày, không ít người vẫn giữ tâm lý chủ quan khi bị muỗi, kiến ba khoang, ong hay bọ chét đốt, coi đó chỉ là những tổn thương ngoài da đơn thuần tự khỏi sau vài ngày ngứa ngáy. Tuy nhiên, thực tế đã có rất nhiều trường hợp phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng viêm mô tế bào lan tỏa, nhiễm trùng huyết, thậm chí sốc phản vệ nguy kịch tính mạng chỉ xuất phát từ một nốt cắn nhỏ không được xử lý đúng cách.
Hiểm họa tiềm ẩn và những biến chứng khôn lường
Khi côn trùng cắn hoặc chích, độc tố cùng vi khuẩn bám trên vòi, ngòi hoặc bề mặt da sẽ xâm nhập trực tiếp vào mô mềm dưới da. Phản ứng nguy hiểm đầu tiên là phản ứng phản vệ, thường gặp khi bị ong hoặc kiến có nọc độc đốt; hệ miễn dịch phản ứng quá mức gây phù nề đường thở, co thắt phế quản, tụt huyết áp đột ngột và có thể tử vong chỉ trong vòng vài chục phút nếu không được cấp cứu kịp thời.
Bên cạnh phản ứng phản vệ cấp tính, nguy cơ bội nhiễm thứ phát cũng rất cao. Thói quen dùng móng tay cào gãi vùng da ngứa sẽ làm rách lớp biểu bì bảo vệ, mở đường cho tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) hoặc liên cầu khuẩn xâm nhập sâu vào các lớp mỡ và cân cơ. Tình trạng này nhanh chóng tiến triển thành viêm mô tế bào, áp-xe hoại tử mô mềm và lan vào hệ tuần hoàn gây nhiễm khuẩn huyết, suy đa tạng. Ngoài ra, côn trùng còn là vật chủ trung gian truyền nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như sốt mò, sốt xuất huyết hay viêm não.
Cẩn trọng với vết côn trùng đốt
Sai lầm phổ biến trong sơ cứu làm trầm trọng thêm bệnh cảnh
Phần lớn các ca hoại tử hoặc nhiễm trùng nặng bắt nguồn từ việc sơ cứu sai cách tại nhà. Việc chà xát mạnh khi côn trùng vừa bám vào cơ thể (đặc biệt là kiến ba khoang) vô tình làm độc tố pederin lan rộng trên da. Nguy hiểm hơn, việc tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây tươi không qua khử trùng, bôi vôi sống, đắp tàn thuốc lào hay kem đánh răng lên miệng vết thương hở đã tạo ổ vi khuẩn kỵ khí phát triển, khiến mô da bị bỏng hóa chất và hoại tử sâu.
Ngoài ra, việc tự ý mua thuốc bôi có chứa corticoid nồng độ cao hoặc lạm dụng kháng sinh uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ cũng làm lu mờ triệu chứng bệnh, làm suy giảm miễn dịch tại chỗ và gia tăng nguy cơ kháng thuốc, gây khó khăn lớn cho quá trình điều trị chuyên sâu sau này.
Khuyến cáo phòng chống côn trùng đốt
Trước diễn biến thời tiết giao mùa ẩm ướt, đây là điều kiện thuận lợi cho các loại côn trùng gây hại sinh sôi, Trạm Y tế phường Việt Hưng đã khuyến cáo người dân:
– Chủ động tổng vệ sinh môi trường sống xung quanh nhà, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, lật úp các dụng cụ chứa nước đọng để triệt tiêu nơi trú ngụ và sinh sản của côn trùng.
– Duy trì thói quen ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm; đóng kín cửa lưới chắn côn trùng vào buổi tối khi bật đèn sáng; trang bị quần áo dài tay, ủng bảo hộ khi làm vườn, lao động ngoài trời hoặc dọn dẹp kho bãi.
– Khi phát hiện côn trùng đậu trên da, tuyệt đối không dùng tay đập hay chà xát mạnh; hãy thổi nhẹ hoặc dùng vật dụng gạt chúng ra ngoài để tránh dính nọc độc.
– Nếu bị côn trùng đốt, lập tức rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy nhẹ cùng xà phòng diệt khuẩn trong 5–10 phút, sau đó chườm lạnh ngắt quãng để giảm sưng rát; tuyệt đối không cào gãi, không tự ý chích rạch bọng nước hay đắp các loại lá, thuốc lạ.
– Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vết thương sưng đỏ lan rộng, mưng mủ, sốt cao, nổi mề đay toàn thân, khó thở, tức ngực hoặc chóng mặt, người dân cần đến ngay Trạm Y tế phường hoặc bệnh viện, cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí y tế kịp thời.
Ngọc Phượng, Mạnh Hùng – CDC QN
