Có những tổn thương trong cơ thể không xuất hiện bằng một cơn đau dữ dội. Chúng âm thầm tích tụ qua năm tháng, cho đến khi những cơn ho kéo dài, khó thở, hụt hơi xuất hiện thường xuyên và người bệnh buộc phải tìm đến bệnh viện. Với những người hút thuốc lá lâu năm, đó có thể là lúc lá phổi đã phải chịu đựng quá nhiều.
Một điếu thuốc chỉ mất vài phút để cháy hết. Nhưng những chất độc trong khói thuốc có thể để lại hậu quả trong nhiều năm, thậm chí làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng về hô hấp, tim mạch và ung thư.
Tại các cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn Quảng Ninh, không khó để gặp những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc kéo dài. Nhiều người bắt đầu hút từ khi còn trẻ, ban đầu chỉ vài điếu mỗi ngày. Theo thời gian, số lượng thuốc tăng lên và việc hút thuốc trở thành một phần trong sinh hoạt thường nhật.
Điều đáng lo ngại là không ít người chỉ nghĩ đến việc bỏ thuốc khi sức khỏe đã xuất hiện những dấu hiệu rõ rệt.
“Trước đây tôi vẫn nghĩ mình hút thuốc lâu rồi nhưng cơ thể vẫn bình thường, nên không nghĩ nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Đến khi thường xuyên ho, khó thở, đi khám mới thấy mình đã chủ quan…”
Từ câu chuyện của một người bệnh, các bác sĩ cho rằng đây cũng là tâm lý khá phổ biến ở những người hút thuốc lâu năm. Thuốc lá không chỉ gây tổn thương trực tiếp đến hệ hô hấp mà còn là yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều bệnh lý. Trong đó, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và ung thư phổi là những căn bệnh có mối liên quan chặt chẽ với việc sử dụng thuốc lá. Đáng nói, các biểu hiện ban đầu của bệnh thường không đặc hiệu. Ho kéo dài, khạc đờm, hụt hơi khi vận động, giảm khả năng gắng sức… có thể bị người bệnh cho rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi tác, thời tiết hoặc do sức khỏe giảm sút. Chính sự chủ quan này khiến nhiều người bỏ qua thời điểm phát hiện bệnh sớm.
Theo các chuyên gia y tế, với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, việc phát hiện sớm và loại bỏ các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa quan trọng trong việc làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Trong đó, bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp quan trọng nhất đối với người đang hút thuốc.
Tuy nhiên, bỏ thuốc không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nicotine trong thuốc lá có khả năng gây nghiện, khiến người hút dù đã nhận thức được tác hại vẫn có thể gặp khó khăn khi từ bỏ. Vì vậy, thay vì chỉ khuyên người bệnh “phải bỏ thuốc”, việc tư vấn, hỗ trợ cai thuốc và đồng hành trong quá trình thay đổi hành vi cũng rất cần thiết.
Không chỉ người trực tiếp hút thuốc chịu ảnh hưởng. Khói thuốc còn tác động đến những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh lý hô hấp.
Một gia đình có người hút thuốc trong nhà đồng nghĩa với việc những thành viên khác cũng có nguy cơ tiếp xúc với khói thuốc. Với trẻ nhỏ, hệ hô hấp chưa phát triển hoàn thiện, việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Bởi vậy, phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là câu chuyện của riêng một người hút thuốc.
Đó là câu chuyện của một người cha muốn bảo vệ con mình. Một người chồng muốn bảo vệ người bạn đời. Một người con muốn giữ gìn sức khỏe cho cha mẹ. Và rộng hơn, đó là trách nhiệm của mỗi người đối với một môi trường sống không khói thuốc.
Đừng đợi đến khi những cơn ho kéo dài, những bước chân trở nên ngắn hơn vì hụt hơi hay một kết quả chẩn đoán bệnh buộc chúng ta phải thay đổi.
Nếu đang hút thuốc, hãy bắt đầu kế hoạch bỏ thuốc ngay hôm nay. Nếu đã bỏ thuốc, hãy kiên trì duy trì quyết định đó. Nếu trong gia đình có người hút thuốc, hãy cùng họ xây dựng một không gian sống không khói thuốc.
Bởi đôi khi, cách tốt nhất để bảo vệ lá phổi không phải là chờ đến khi nó lên tiếng, mà là chủ động thay đổi trước khi những tổn thương xuất hiện.
Lê Giang
