Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hiện là một trong những bệnh lý hô hấp có tỷ lệ mắc và tử vong cao, đứng thứ ba trên thế giới. Tại Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn thời tiết chuyển mùa hoặc lạnh sâu, số ca mắc và nhập viện do COPD có xu hướng tăng nhanh do hệ miễn dịch và chức năng hô hấp của người bệnh suy giảm. Trước thực trạng đó, Khoa Nội Hô hấp Bệnh viện Bãi Cháy đã chủ động đổi mới công tác chuyên môn, ứng dụng các kỹ thuật hiện đại và đẩy mạnh quản lý, theo dõi người bệnh mạn tính nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe hô hấp cho nhân dân Quảng Ninh và khu vực lân cận.
COPD là tình trạng viêm mạn tính niêm mạc đường thở dẫn đến tắc nghẽn luồng khí, khiến người bệnh thường xuyên khó thở, nặng ngực và có nguy cơ suy hô hấp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen hút thuốc lá, thuốc lào, tiếp xúc lâu dài với môi trường ô nhiễm, khói bụi hoặc hóa chất độc hại. Bệnh diễn tiến âm thầm, triệu chứng giai đoạn đầu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác. Khi bệnh bùng phát nặng, người bệnh có thể đối mặt với biến chứng nguy hiểm như tràn khí màng phổi, suy tim, rối loạn nhịp tim, ung thư phổi hoặc suy hô hấp đe dọa tính mạng.
Hằng năm, Ngày Thế giới Phòng chống COPD được tổ chức vào thứ Tư tuần thứ ba của tháng 11 do Sáng kiến Toàn cầu về Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (GOLD) phát động nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh mạn tính này. Chủ đề năm nay “Nghĩ về COPD” kêu gọi người dân và nhân viên y tế quan tâm nhiều hơn tới việc phát hiện sớm bệnh bởi đa số trường hợp thường bị chẩn đoán muộn, chỉ phát hiện khi tổn thương phổi đã tiến triển. Các triệu chứng ban đầu như ho kéo dài, khạc đờm, khò khè, tức ngực hoặc khó thở khi gắng sức thường bị xem nhẹ, dẫn đến tình trạng chủ quan, tự điều trị và bệnh ngày càng nặng.
Bác sĩ CKI Phạm Thị Út Trang – Phó Trưởng Khoa Nội hô hấp Bệnh viện Bãi Cháy thăm khám cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Theo bác sĩ CKI Phạm Thị Út Trang – Phó Trưởng khoa Nội Hô hấp Bệnh viện Bãi Cháy, mỗi năm khoa tiếp nhận quản lý khám định kỳ cho khoảng 300 bệnh nhân và điều trị nội trú cho hơn 130 trường hợp COPD. Khoảng 30% trong số này ở giai đoạn nặng, phải sử dụng phương pháp thở máy không xâm nhập để duy trì chức năng hô hấp. Vào thời điểm giao mùa hoặc những đợt lạnh sâu, lượng bệnh nhân nhập viện tăng do người bệnh dễ nhiễm virus, vi khuẩn gây viêm đường hô hấp, làm tăng tiết dịch, co thắt phế quản và khiến bệnh dễ bùng phát thành đợt cấp.
Khi đến khám, người bệnh được tiếp cận một quy trình sàng lọc và chẩn đoán toàn diện, được tổ chức chặt chẽ theo các tiêu chuẩn hiện đại, nhằm đảm bảo đánh giá chính xác nhất tình trạng hô hấp. Bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật chuyên sâu như đo chức năng hô hấp để xác định mức độ tắc nghẽn đường thở; chụp X-quang và chụp CT-scan lồng ngực với độ phân giải cao nhằm phát hiện tổn thương phổi, khí phế thũng hoặc biến chứng liên quan; xét nghiệm cận lâm sàng đánh giá viêm, nhiễm trùng, tim mạch và các chỉ số sinh hóa cần thiết; cùng với nhiều phương pháp đánh giá chuyên môn khác như test phục hồi phế quản, nội soi phế quản khi cần thiết. Quy trình này giúp phát hiện sớm giới hạn luồng khí, xác định mức độ nặng của bệnh, đồng thời loại trừ các bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, lao phổi hoặc nhiễm trùng phổi tiến triển. Sau khi có đầy đủ kết quả, bác sĩ sẽ tư vấn chi tiết, giải thích rõ ràng về nguyên nhân, tiến triển và nguy cơ biến chứng của bệnh, từ đó giúp người bệnh hiểu đúng về tình trạng sức khỏe, chủ động lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và an toàn nhất.
Mục tiêu điều trị COPD tại Bệnh viện Bãi Cháy là kiểm soát triệu chứng, giảm số lần xuất hiện đợt cấp, ngăn chặn suy hô hấp tiến triển, cải thiện chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh. Vì vậy, phác đồ luôn được xây dựng theo hướng kết hợp đa phương pháp và cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh. Điều trị bao gồm sử dụng thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn và dài, corticoid dạng hít hoặc khí dung giúp giảm viêm và giãn nở đường thở, hạn chế tác dụng phụ so với đường uống; kết hợp thuốc điều trị các bệnh đồng mắc như tăng huyết áp, suy tim hoặc đái tháo đường. Theo bác sĩ Phạm Thị Út Trang, người mắc COPD thường có nhiều bệnh lý nền nên việc điều trị không thể chỉ tập trung vào triệu chứng hô hấp mà phải đảm bảo sự ổn định của tim mạch, tuần hoàn, chuyển hóa và các cơ quan quan trọng khác. Đối với bệnh nhân suy hô hấp, bác sĩ sẽ cân nhắc liệu pháp oxy, thở máy không xâm nhập hoặc hỗ trợ hô hấp chuyên sâu tùy mức độ.
Song song với điều trị thuốc, phục hồi chức năng hô hấp được xem là “chìa khóa vàng” trong quản lý COPD lâu dài. Các bài tập dẫn lưu đờm, tập thở cơ hoành, thở chúm môi, và bài tập tăng sức bền được hướng dẫn bài bản, giúp làm sạch đường thở, cải thiện khả năng thông khí và tăng sức chịu đựng cho cơ thể. Đây là phương pháp đặc biệt hiệu quả trong giai đoạn bệnh ổn định hoặc sau đợt cấp, giúp người bệnh cảm thấy dễ thở hơn, vận động tốt hơn và tự tin hơn trong sinh hoạt hàng ngày.
Mặc dù đến nay chưa có phương pháp điều trị dứt điểm COPD, nhưng bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống phù hợp. Bệnh viện Bãi Cháy đang đẩy mạnh các chương trình quản lý bệnh mạn tính, hẹn tái khám định kỳ, theo dõi tiến triển bằng hồ sơ sức khỏe điện tử, đồng thời tăng cường giáo dục sức khỏe giúp bệnh nhân nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm và chủ động phòng ngừa đợt cấp. Những nỗ lực này đã góp phần giảm đáng kể tỷ lệ nhập viện lặp lại, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo COPD có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người dân từ bỏ hút thuốc lá – nguyên nhân hàng đầu gây bệnh; hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, khói bụi và hóa chất độc hại; giữ ấm khi thời tiết lạnh; tiêm phòng cúm và phế cầu hằng năm; duy trì luyện tập thể dục đều đặn cùng các bài tập thở giúp tăng cường chức năng phổi. Người bệnh cũng cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng hợp lý, ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, giàu vi chất và vitamin từ rau xanh, trái cây, đồng thời uống đủ nước để loãng đờm. Khi có các dấu hiệu như khó thở tăng, đờm đổi màu, sốt, ho nhiều hơn bình thường hoặc mệt lả, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nghiêm trọng.
Với sự đầu tư đồng bộ về chuyên môn, hệ thống trang thiết bị hiện đại và đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, Khoa Nội Hô hấp Bệnh viện Bãi Cháy đang trở thành địa chỉ tin cậy trong công tác khám, điều trị và quản lý bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, góp phần quan trọng vào việc chăm sóc sức khỏe hô hấp cho cộng đồng.
Công Sơn CDC
