Thời tiết mưa nắng thất thường như hiện nay đang khiến nhiều bệnh lý đường hô hấp bùng phát trở lại, trong đó viêm xoang là một trong những bệnh gây nhiều phiền toái nhất. Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, viêm xoang còn làm gián đoạn sinh hoạt hằng ngày, khiến người bệnh mệt mỏi, khó chịu và suy giảm chất lượng cuộc sống. Các bác sĩ cảnh báo, những thay đổi đột ngột của thời tiết chính là “kích tố” khiến bệnh dễ tái phát và tiến triển phức tạp hơn.

Thời tiết thay đổi – yếu tố thuận lợi khiến viêm xoang bùng phát

Bác sĩ Vũ Thành Khoa, Trưởng Khoa Tai – Mũi – Họng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh thông tin, có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh viêm xoang, như: Sau viêm đường mũi họng do virus và vi khuẩn, do nấm, do dị ứng mũi xoang bội nhiễm, sau can thiệp tại chỗ vùng mũi xoang hay răng miệng. Một số yếu tố có thể là nguyên nhân hay làm tăng mức độ viêm như: Cấu trúc giải phẫu mũi xoang bất thường, môi trường sống và làm việc không tốt…Với người bệnh viêm xoang nhẹ thường khó phát hiện bởi nó có một vài triệu chứng đơn lẻ, không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh viêm mũi thông thường khác.

Triệu chứng viêm xoang tái phát gây nhiều bất tiện

Khi viêm xoang tái phát, người bệnh thường phải đối mặt với một loạt triệu chứng kéo dài và gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Các biểu hiện điển hình gồm đau nhức vùng trán, thái dương, giữa hai mắt hoặc dọc hai bên gò má. Cơn đau thường âm ỉ nhưng có lúc trở nên nhói buốt, đặc biệt khi cúi đầu, thay đổi tư thế đột ngột, trời lạnh hoặc về đêm. Việc đau kéo dài khiến người bệnh mất ngủ, ngủ không sâu giấc và cảm thấy mệt mỏi suốt cả ngày.

Nghẹt mũi cũng là triệu chứng phổ biến, thường kéo dài và gây khó khăn trong việc thở bằng mũi. Dịch mũi đặc, có màu vàng hoặc xanh, đôi khi kèm mùi khó chịu, làm tăng cảm giác khó thở và tạo áp lực khó chịu ở vùng mặt. Sự tắc nghẽn này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ngửi, khiến người bệnh mất cảm giác về mùi hoặc ngửi kém hơn bình thường.

Ngoài ra, nhiều người còn bị ho dai dẳng, nhất là vào ban đêm, do dịch nhầy từ xoang chảy xuống họng gây kích ứng. Triệu chứng này kéo dài có thể làm khàn tiếng, đau họng hoặc gây gián đoạn giấc ngủ. Đối với người mắc viêm xoang mạn tính, các đợt tái phát có thể diễn ra nhiều lần trong năm, mỗi lần kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, gây cản trở công việc, giảm hiệu suất lao động và khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên nặng nề, bất tiện.

Vì sao người bệnh dễ tái phát khi thời tiết thất thường?

Thời tiết là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến đường hô hấp và rất dễ kích hoạt các đợt viêm xoang tái phát. Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột – chẳng hạn từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại – hệ thống mạch máu trong niêm mạc mũi phản ứng bằng cách co giãn nhanh để thích nghi. Sự thay đổi này làm niêm mạc trở nên nhạy cảm, dễ phù nề và tiết nhiều dịch hơn. Khi niêm mạc sưng lên, các lỗ thông xoang bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, khiến dịch nhầy không thoát ra được. Đây chính là môi trường lý tưởng để vi khuẩn và virus phát triển, từ đó gây viêm hoặc làm tình trạng viêm xoang tái phát nặng hơn.

Không chỉ vậy, những giai đoạn thời tiết ẩm ướt, nồm hoặc mưa kéo dài còn làm tăng độ ẩm trong không khí, tạo điều kiện cho nấm mốc, bụi nhà và các chất gây dị ứng phát tán nhiều hơn. Với những người có cơ địa dị ứng, viêm mũi dị ứng hoặc từng bị viêm xoang mạn tính, các tác nhân này dễ dàng kích hoạt phản ứng viêm mạnh hơn, khiến xoang bị kích ứng, phù nề và dẫn đến bùng phát các triệu chứng nhanh chóng.

Bên cạnh đó, khi thời tiết thay đổi thất thường, cơ thể thường bị giảm sức đề kháng. Hệ miễn dịch yếu đi khiến người bệnh dễ nhiễm các bệnh đường hô hấp như cảm lạnh, cảm cúm – những bệnh có thể làm viêm xoang tái phát hoặc nặng thêm. Tất cả những yếu tố này kết hợp lại khiến thời điểm giao mùa hoặc thay đổi thời tiết trở thành “kẻ thù” đối với người mắc viêm xoang.

Nội soi tai – mũi – họng cho bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh.

Biện pháp phòng ngừa viêm xoang trong mùa thời tiết bất ổn

Mặc dù viêm xoang dễ tái phát theo thời tiết, người bệnh vẫn có thể chủ động giảm nguy cơ bằng cách chăm sóc sức khỏe đúng cách. Giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là vùng mũi, cổ và tai, giúp hạn chế kích ứng niêm mạc. Khi ra ngoài, nên đeo khẩu trang để tránh bụi bẩn và hạn chế hít phải tác nhân gây dị ứng.

Việc vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý hằng ngày giúp làm sạch dịch nhầy, làm ẩm niêm mạc và giảm khả năng vi khuẩn tích tụ. Đồng thời, duy trì môi trường sống sạch sẽ, thoáng khí, tránh ẩm mốc cũng rất quan trọng.

Người bệnh nên hạn chế tiếp xúc với điều hòa quá lạnh, tránh chuyển môi trường đột ngột từ nóng sang lạnh. Uống nhiều nước, ăn uống đầy đủ chất và tập luyện đều đặn giúp tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tái phát.

Điều trị đúng cách để tránh bệnh trở nặng

Theo bác sĩ Vũ Thành Khoa, Trưởng Khoa Tai – Mũi – Họng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, để giảm bớt tình trạng đau, tắc ngạt mũi, dịch mũi nhầy khi viêm xoang, bệnh nhân nên uống nhiều nước để giúp làm loãng chất nhầy; chườm mặt với khăn ấm và ẩm nhiều lần trong ngày; xông mũi 1-2 lần mỗi ngày bằng máy khí dung, cốc xông dung dịch nước muối hay tinh dầu, tùy theo độ tuổi. Không tự dùng kháng sinh, thuốc chống viêm khi không có chỉ định của bác sĩ.

Người bệnh nên tránh môi trường lạnh, khô, khói bụi, chất kích thích như: Khói thuốc lá hoặc mùi các hóa chất mạnh. Tránh nơi nhiệt độ quá chênh lệch. Khi ra đường hay làm việc nơi bụi bặm thì nên đeo khẩu trang. Giữ môi trường xung quanh luôn sạch sẽ để tránh bị nhiễm khuẩn. Nên sử dụng máy tạo độ ẩm để giữ ẩm không khí; xịt rửa mũi bằng nước muối nhiều lần trong ngày để loại bỏ màng nhầy đặc. Nghỉ ngơi hợp lý. Bổ sung dinh dưỡng vitamin giúp cơ thể chóng phục hồi. Gối cao đầu khi ngủ.

Cần tiến hành phẫu thuật khi có chỉ định để tránh biến chứng, loại bỏ tác nhân trong mũi xoang làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Can thiệp sớm bằng phẫu thuật nội soi để bảo tồn chức năng của mũi xoang.

Không chủ quan với các biến chứng nguy hiểm

Nhiều người nghĩ rằng viêm xoang chỉ là bệnh “vặt”, nhưng thực tế nếu không điều trị đúng và kịp thời, bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm họng mạn, viêm phế quản. Nặng hơn, viêm xoang có thể lan vào ổ mắt gây phù nề, giảm thị lực hoặc lan lên màng não gây biến chứng rất nguy hiểm.

Chính vì vậy, người bệnh tuyệt đối không nên coi nhẹ các triệu chứng tái phát. Phát hiện sớm và điều trị đúng hướng là giải pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hô hấp.

Tuấn Anh (CDC)