Phì đại tiền liệt tuyến là bệnh lý thường gặp ở nam giới độ tuổi trung và cao niên. Bệnh không nguy hiểm nếu được phát hiện, điều trị sớm nhưng nếu để lâu, bệnh kéo dài sẽ để lại biến chứng với hậu quả khó lường.

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ, nằm trong bộ phận sinh dục của nam giới. Phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt bị gia tăng kích thước bất thường, gây khó chịu cho bệnh nhân ở khu vực quanh bàng quang, đường tiểu. Khi bị phì đại, trọng lượng của tuyến tiền liệt có thể tăng gấp 5 lần, tới 100g.

Phì đại tiền liệt tuyến là bệnh lý phổ biến ở nam giới lớn tuổi, tuổi càng cao thì khả năng mắc bệnh càng nhiều. Bệnh xảy ra với 40% người bệnh ở độ tuổi từ 40 trở lên, ở độ tuổi 60 thì tỷ lệ này là 60%, ở độ tuổi trên 80 thì tỷ lệ này lên đến hơn 80%.

Bác sĩ Dương Xuân Hiệp, Trưởng Khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết: “Khi đến tuổi trung niên, đặc biệt ngoài 50 tuổi thì có biểu hiện tuyến sẽ to dần và gây ra các biểu hiện về rối loạn tiểu tiện. Ngoài yếu tố về tuổi thì còn có một số các yếu tố khác làm tăng nguy cơ của bệnh. Ví dụ như là yếu tố gia đình, nếu như gia đình có bố bị tuyến liệt thì cái nguy cơ với con sẽ cao hơn. Các rối loạn toàn thân như bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc là các rối loạn về làm dụng như rượu, bia, các chất kích thích, những người hạn chế vận động, thể chất, béo phi hoặc là một số các bệnh lý dối loạn cương dương thì cũng gây tăng nguy cơ mà bệnh tăng sinh lành tính tuyến tuyến liệt. Khi tuổi ngoài 50, hoặc là các bệnh lý toàn thân làm cho tình trạng hormôn nam giới Tetosteron giảm xuống thì các hormôn khác có thể tăng cao, gây ra rối loạn nội tiết, gây mất cân bằng các yếu tố nội tiết trong cơ thể nam giới và gây ra các rối loạn. Tuyến liệt cũng là một trong các cơ quan như vậy. Nó có thể gây ra, làm cho mô tuyến, các tế bào của tuyến liệt phát hiện phi đại, chèn ép và đi tiểu gây ra các biểu hiện về rối loạn tiểu tiện”.

Một số biểu hiện thường gặp ở bệnh nhân bị phì đại tuyến tiền liệt, đó là:

– Bệnh nhân có cảm giác khó đi tiểu ngay mà phải chờ một lúc mới tiểu được. Khi tiểu được, phải cố rặn, nước tiểu thường rất ít, dòng tiểu yếu, đôi khi gây cảm giác buốt khi đi tiểu;

– Người bệnh đang tiểu thì bị ngắt quãng, tia nước không bắn mạnh mà rỉ từng chút một;

– Bệnh nhân không kiểm soát được nước tiểu nên số lần đi tiểu thường tăng gấp đôi so với bình thường. Hiện tượng tiểu nhiều lần gặp cả vào ban ngày và ban đêm, đặc biệt là thời điểm gần sáng;

– Bệnh nhân bị tiểu són ra ngoài không kiểm soát được dù thời gian đi vệ sinh cách nhau không lâu. Tình trạng này khiến người bệnh rất bứt rứt, khó chịu;

– Đôi khi người bệnh bị buồn tiểu mà không thể nhịn được dù chỉ trong vài phút, khi tiểu xong thấy không thoải mái, vẫn còn cảm giác muốn tiểu.

– Tình trạng phì đại tuyến tiền liệt gây khó tiểu, tiểu không hết, lâu ngày dẫn tới bàng quang phình to hoặc tích tụ vi khuẩn trong bàng quang gây nhiễm khuẩn và khiến người bệnh mệt mỏi, buồn ngủ, nôn ói. Nếu không kịp thời điều trị, bệnh có thể gây ra những biến chứng như: Bí tiểu, tiểu ra máu; Nhiễm khuẩn niệu đạo; Sỏi bàng quang; Suy thận.

Trên thực tế, ở giai đoạn đầu, những biểu hiện của bệnh không nghiêm trọng và chưa ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của người bệnh. Càng về sau, kích thước tuyến tiền liệt càng tăng lên, gây chèn ép vào bàng quang thì những triệu chứng sẽ càng trở nên nghiêm trọng hơn khiến người bệnh không thể tự chủ khi đi tiểu. Nếu tình trạng này gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống như mất ngủ, mệt mỏi vì phải thức dậy nhiều lần trong đêm để đi tiểu thì bệnh nhân cần điều trị ngay.

Hiện nay, bệnh phì đại tiền liệt tuyến có thể chẩn đoán bằng phương pháp siêu âm. Siêu âm sẽ cho thấy hình thể, kích thước và trọng lượng của tuyến tiền liệt, đồng thời đo được lượng nước tiểu tồn lưu trong bàng quang sau khi người bệnh đã đi tiểu. Ngoài ra còn có các phương pháp chẩn đoán khác như: Chụp CT, MRI, xét nghiệm miễn dịch nhằm phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Bác sĩ Dương Xuân Hiệp, Trưởng Khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết thêm: Khi mà có xác định là bệnh lý tuyến liệt rồi thì sẽ làm thêm một số các xét nghiệm khác xét nghiệm về nước tiểu xem có biểu hiện nhiễm khuẩn hay không xét nghiệm men tuyến liệt có cao hay không và xét nghiệm chức năng thận để xem là nó có ảnh hưởng đến chức năng thận hay chưa. Một số trường hợp mà tuyến liệt to men tuyến liệt cao thì có nguy cơ là ung thư tuyến liệt thì mình có thể tiến hành các pháp khác như là chụp cộng hồng từ để đánh giá là mật độ tuyến tiền liệt hoặc là sinh thiết tuyến liệt qua trực tràng để mình xác định được bệnh lý là lành tính hay là ác tính.

Để điều trị bệnh phì đại tuyến tiền liệt, cần căn cứ vào mức độ bệnh, giai đoạn bệnh trên từng bệnh nhân cụ thể. Đối với những trường hợp bệnh nhẹ, chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày cũng như sức khỏe, điều chỉnh lối sống khoa học và lành mạnh hơn điều trị triệu chứng bằng thuốc.

Bác sĩ Dương Xuân Hiệp giải thích thêm về các phương pháp điều trị: “Tùy theo mức độ bệnh khác nhau mà có những phương pháp điều trị khác nhau. Có những bệnh nhân mặc dù tuyến tiền liệt cũng to tuy nhiên không có rối loạn tiểu tiện nhiều thì có thể điều trị theo dõi. Khi mà điều trị nội khoa thất bại tức là biểu hiện là bệnh nhân mặc dù dùng thuốc rồi nhưng mà các triệu chứng không giảm hoặc là giảm rất ít ảnh hưởng đến sức khỏe, giấc ngủ của người bệnh thì chúng tôi sẽ chuyển sang phẫu thuật. Phẫu thuật cũng có nhiều phương pháp khác nhau tuy nhiên là mỗi phương pháp thì có các ưu nhược điểm khác nhau, ví dụ như là mổ thì mình có thể bóc được toàn bộ tuyến liệt thì cái nguy cơ mà tái phát là hầu như là không có, tuy nhiên là đây là một cái phẫu thuật lớn và làm tổn thương nhiều và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn và thời gian bình phục cũng giảm. Phương pháp tiếp theo là mình cắt đốt nội so tuyến liệt, tức là dùng dụng cụ qua đường điệu đạo, đường đích tiểu xoay vào trong đó thì sẽ cắt tuyến liệt thành các cái mảnh nhỏ. Ưu điểm của phương pháp này là tổn thương ít, thời gian bình phục ngắn. Tuy nhiên là cắt nội soi thì hầu như là không cắt toàn bộ tuyến liệt được thì nguy cơ tái phát tuyến liệt vẫn còn. Còn một phương pháp mới mà mới triển khai gọi là bóc nhân tuyến liệt qua đường nội soi, tức là cũng áp dụng giống như mổ mở có thể bóc toàn bộ tuyến liệt nhưng mà sử dụng qua đường nội soi, qua đường niệu đạo thế thì có thể điều trị triệt để được tuyến liệt mà không cần phải mổ phanh như ngày trước nữa”.

Bệnh phì đại tuyến tiền liệt tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để giữ gìn sức khỏe tuyến tiền liệt, ngăn ngừa nguy cơ bị phì đại, người dân cần có chế độ sinh hoạt lành mạnh như:

– Không nhịn tiểu; Cố gắng tiểu sạch ở mỗi lần đi tiểu

– Tránh uống nhiều nước vào buổi tối để giảm đi tiểu đêm

– Giảm cân nếu đang bị thừa cân; Tập các bài tập tăng cường sức khỏe sàn chậu, bàng quang;

– Hạn chế ngồi một chỗ quá lâu, tập thể dục mỗi ngày là cách để duy trì sự khỏe mạnh cho các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả tuyến tiền liệt.

– Bên cạnh đó cần xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh như hạn chế các loại thịt đỏ như thịt chó, thịt bò, thịt trâu, thịt dê, mỡ động vật, đặc biệt là nội tạng tim, gan, lòng, pate…; nên bổ sung quả bơ, các loại ngũ cốc vào khẩu phần ăn.

– Hạn chế ăn mặn, rượu bia và thức uống chứa caffeine; Tránh xa thuốc lá giúp sức khỏe nam giới tốt hơn, bao gồm tuyến tiền liệt.

– Quản lý căng thẳng để duy trì trạng thái cân bằng, giảm tác hại tiêu cực lên cơ thể

– Trao đổi với bác sĩ để tránh dùng các loại thuốc có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng của phì đại tuyến tiền liệt

– Nếu trong gia đình có tiền sử về các vấn đề liên quan đến tuyến tiền liệt, nên trao đổi với bác sĩ để được thăm khám kỹ hơn.

(Quỳnh Trang, CDC)