Khi những cơn gió heo may bắt đầu xuất hiện, tiết trời chuyển mình sang thu đông mang theo cảm giác se lạnh, dễ chịu và bầu không khí trong lành hơn. Tuy nhiên, song hành với sự thay đổi ấy là những tác động âm thầm nhưng không kém phần khắc nghiệt đối với làn da. Độ ẩm trong không khí giảm mạnh, sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm cùng với thói quen sinh hoạt thay đổi khiến làn da trở thành bộ phận đầu tiên phải “gánh chịu” áp lực từ môi trường. Da khô căng, bong tróc, đỏ ửng hay xuất hiện những lớp vảy trắng li ti không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn là dấu hiệu cảnh báo cho thấy hàng rào bảo vệ tự nhiên của da đang bị suy yếu.
Làn da vốn được cấu tạo như một “tấm khiên” bảo vệ cơ thể trước các tác nhân bên ngoài. Lớp màng lipid tự nhiên trên bề mặt da có vai trò giữ nước, ngăn ngừa vi khuẩn và hạn chế tác động tiêu cực từ môi trường. Tuy nhiên, khi bước vào mùa hanh khô, sự cân bằng này rất dễ bị phá vỡ nếu da không được chăm sóc đúng cách. Trao đổi dưới góc độ chuyên môn, Bác sĩ Bùi Thị Hoài, khoa Da liễu – Phòng chống mù lòa tại cộng đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: “Vào mùa hanh khô, sự chênh lệch độ ẩm giữa cơ thể và môi trường khiến nước trong da bị bốc hơi nhanh chóng qua lớp biểu bì. Nếu chúng ta vẫn giữ thói quen làm sạch quá mức bằng nước nóng hoặc các loại xà phòng có tính kiềm cao, lớp màng lipid tự nhiên sẽ hoàn toàn tan biến, dẫn đến tình trạng da nhạy cảm, dễ nứt nẻ và gia tăng nguy cơ viêm da cơ địa.”
Bác sĩ Bùi Thị Hoài, khoa Da liễu – Phòng chống mù lòa tại cộng đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thăm khám tình trạng da cho người bệnh
Nhận định này cho thấy một thực tế phổ biến: nhiều người vẫn chăm sóc da theo thói quen cố định quanh năm mà chưa kịp điều chỉnh khi thời tiết thay đổi. Trong mùa lạnh, không ít người cho rằng việc rửa mặt thật sạch, tắm nước nóng hay sử dụng các sản phẩm làm sạch mạnh sẽ giúp da “dễ chịu” hơn, nhưng trên thực tế, những thói quen này lại khiến da mất đi lớp dầu tự nhiên vốn rất cần thiết để duy trì độ ẩm. Chăm sóc da mùa hanh khô vì thế không phải là sử dụng thật nhiều mỹ phẩm đắt tiền, mà quan trọng hơn là biết cách bảo tồn và củng cố hàng rào bảo vệ sẵn có của da.
Quy trình chăm sóc da trong giai đoạn này cần bắt đầu từ bước làm sạch một cách nhẹ nhàng và có kiểm soát. Việc rửa mặt quá nhiều lần trong ngày hoặc sử dụng các sản phẩm tạo bọt mạnh có thể khiến da rơi vào trạng thái khô căng, khó chịu ngay sau khi làm sạch. Thay vào đó, các chuyên gia da liễu khuyến nghị nên ưu tiên những sản phẩm sữa rửa mặt dạng sữa hoặc gel không bọt, có độ pH cân bằng khoảng 5.5 – gần với độ pH sinh lý của da. Những sản phẩm này giúp loại bỏ bụi bẩn, bã nhờn dư thừa nhưng vẫn giữ lại lượng lipid cần thiết, giúp da không bị “trơ trụi” trước tác động của môi trường lạnh và khô.
Cùng với làm sạch, việc tẩy tế bào chết cũng cần được điều chỉnh hợp lý. Nếu trong những tháng nóng ẩm, da tiết nhiều dầu và có thể tẩy tế bào chết thường xuyên hơn, thì vào mùa thu đông, tần suất này nên được giảm xuống. Lớp sừng trên bề mặt da tuy cần được loại bỏ để da thông thoáng, nhưng cũng đóng vai trò như một lớp bảo vệ tự nhiên. Việc tẩy da chết quá đà, đặc biệt là bằng các sản phẩm scrub vật lý có hạt, dễ gây tổn thương vi mô trên da, khiến da nhạy cảm hơn và dễ mất nước. Thay vào đó, các hoạt chất hóa học dịu nhẹ như LHA hoặc AHA nồng độ thấp được xem là lựa chọn phù hợp, giúp làm sạch lớp sừng già một cách nhẹ nhàng mà không gây kích ứng.
Sau khi làm sạch, làn da bước vào giai đoạn dễ mất nước nhất, và đây cũng là thời điểm việc cấp ẩm đóng vai trò quyết định. Trong điều kiện độ ẩm không khí thấp, nước trong da dễ dàng bay hơi qua lớp biểu bì nếu không được bù đắp kịp thời. Việc cấp ẩm nên được thực hiện ngay khi da còn hơi ẩm để tận dụng tối đa khả năng hút nước của các hoạt chất giữ ẩm như Hyaluronic Acid. Khi được “uống đủ nước”, các tế bào da sẽ trở nên căng mọng hơn, bề mặt da mịn màng và mềm mại, đồng thời làm giảm sự xuất hiện của các nếp nhăn li ti do thiếu nước.
Tuy nhiên, cấp nước thôi là chưa đủ để bảo vệ da trong mùa hanh khô. Nếu chỉ dừng lại ở các sản phẩm cấp ẩm dạng lỏng mà không có bước khóa ẩm, làn da rất dễ rơi vào tình trạng mất nước ngược, khi độ ẩm trong da bị kéo ra ngoài môi trường khô. Do đó, việc sử dụng kem dưỡng có khả năng khóa ẩm là bước không thể thiếu trong chu trình chăm sóc da mùa lạnh. Những sản phẩm chứa Ceramides, cholesterol hoặc các acid béo thiết yếu giúp phục hồi và củng cố hàng rào lipid, từ đó “niêm phong” độ ẩm và dưỡng chất bên trong da. Đối với làn da khô hoặc nhạy cảm, việc lựa chọn kem dưỡng có kết cấu đặc hơn so với mùa hè là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Bên cạnh các bước chăm sóc từ bên ngoài, hiệu quả dưỡng da còn phụ thuộc rất lớn vào chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng hàng ngày. Theo Bác sĩ Bùi Thị Hoài, nhiều người thường chủ quan cho rằng mùa đông ít nắng nên không cần bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời, trong khi thực tế tia UVA vẫn hiện diện quanh năm và là nguyên nhân gây lão hóa sâu cho da. Vì vậy, việc duy trì thói quen sử dụng kem chống nắng hàng ngày vẫn cần được thực hiện đều đặn, kể cả trong những ngày trời âm u hay se lạnh.
Song song đó, việc bổ sung nước và dưỡng chất từ bên trong đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe làn da. Uống đủ nước ấm mỗi ngày giúp duy trì độ ẩm cho toàn bộ cơ thể, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và đào thải độc tố. Chế độ ăn giàu vitamin E, Omega-3 từ các loại hạt, cá béo cùng với rau xanh và trái cây tươi không chỉ nuôi dưỡng làn da mà còn giúp tăng cường sức đề kháng, giúp da có đủ “nội lực” để chống chọi với sự khắc nghiệt của thời tiết.
Một số lưu ý khi chăm sóc da trong mùa hanh khô
Ngoài ra, môi trường sống và tinh thần cũng là những yếu tố không thể bỏ qua. Không khí trong phòng điều hòa hoặc sưởi ấm thường rất khô, dễ khiến da mất nước nhanh hơn. Việc sử dụng máy phun sương bù ẩm, hạn chế tắm nước quá nóng, ngủ đủ giấc và giữ tâm trạng thư giãn sẽ góp phần đáng kể trong việc bảo vệ làn da. Một lối sống điều độ, cân bằng không chỉ mang lại lợi ích cho làn da mà còn cho sức khỏe tổng thể.
Chăm sóc da mùa hanh khô vì thế cần được nhìn nhận như một quá trình chủ động và lâu dài, thay vì chỉ là giải pháp tình thế khi da đã gặp vấn đề. Đợi đến khi da nứt nẻ, bong tróc hay đau rát mới tìm cách khắc phục sẽ khiến việc phục hồi trở nên tốn kém thời gian và công sức hơn rất nhiều. Khi biết lắng nghe làn da, điều chỉnh thói quen chăm sóc phù hợp với sự thay đổi của thời tiết, mỗi người hoàn toàn có thể giúp làn da vượt qua mùa lạnh một cách nhẹ nhàng, duy trì vẻ khỏe mạnh và rạng rỡ. Bởi chăm sóc da không chỉ đơn thuần là làm đẹp, mà còn là cách chúng ta trân trọng và bảo vệ sức khỏe của chính mình trước những biến chuyển không ngừng của thiên nhiên.
Thanh Nga (CDC)
