Ngày 4/3 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới Phòng chống Béo phì – dịp để toàn cầu cùng nhìn lại một trong những thách thức sức khỏe nghiêm trọng nhất của thế kỷ 21. Năm 2026, thông điệp được đưa ra là “8 tỷ lý do để hành động chống béo phì” – một lời nhắc mạnh mẽ rằng, trên hành tinh với hơn 8 tỷ người, mỗi cá nhân đều là một lý do để chúng ta không thể chậm trễ trong cuộc chiến phòng chống béo phì.

Béo phì không còn là vấn đề của riêng một quốc gia hay một nhóm đối tượng nào. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ thừa cân, béo phì đang gia tăng nhanh chóng ở hầu hết các khu vực trên thế giới, ảnh hưởng đến cả người lớn và trẻ em. Điều đáng lo ngại là béo phì không chỉ đơn thuần là sự tích tụ mỡ thừa, mà còn là yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, tim mạch, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa và một số loại ung thư. Hệ lụy của béo phì không chỉ dừng lại ở sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, chất lượng cuộc sống và năng suất lao động của mỗi người.

Một số thực trạng đáng báo động và hệ lụy sức khỏe của béo phì

Thông điệp “8 tỷ lý do để hành động chống béo phì” nhấn mạnh rằng, đằng sau những con số thống kê khô khan là 8 tỷ câu chuyện đời thực, 8 tỷ gia đình, 8 tỷ ước mơ và hy vọng. Mỗi người dân – dù là trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người trưởng thành hay người cao tuổi – đều xứng đáng được sống trong một môi trường hỗ trợ lối sống lành mạnh. Mỗi đứa trẻ sinh ra đều có quyền được lớn lên khỏe mạnh, không bị đe dọa bởi các nguy cơ sức khỏe do thừa cân, béo phì. Mỗi người lao động đều cần có đủ thể lực để cống hiến và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn.

Trong bối cảnh hiện nay, những thay đổi về lối sống, đô thị hóa nhanh, thói quen ăn uống thiếu lành mạnh và tình trạng ít vận động đang khiến béo phì trở thành một “đại dịch thầm lặng”. Thức ăn nhanh, đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến; trong khi đó, thời gian dành cho vận động thể lực lại giảm sút do đặc thù công việc và sự phụ thuộc vào công nghệ. Trẻ em dành nhiều thời gian trước màn hình hơn là vui chơi ngoài trời. Người lớn bị cuốn vào guồng quay công việc, ít có cơ hội tập luyện, chăm sóc bản thân. Những yếu tố này cộng hưởng và tạo thành vòng xoáy làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì trong cộng đồng.

Hành động chống béo phì không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Cần có những chính sách thúc đẩy dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát quảng cáo thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt là đối với trẻ em; xây dựng môi trường học đường và nơi làm việc khuyến khích vận động; phát triển không gian công cộng, công viên, khu thể thao để người dân dễ dàng tiếp cận hoạt động thể lực. Gia đình – tế bào của xã hội – cũng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành thói quen ăn uống và sinh hoạt lành mạnh cho mỗi thành viên.

Ở góc độ cá nhân, mỗi người trong chúng ta hoàn toàn có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng bền vững. Một chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây, hạn chế thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo bão hòa; duy trì thói quen vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày; ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng hiệu quả là những giải pháp đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài. Việc theo dõi cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI) định kỳ và chủ động khám sức khỏe cũng giúp phát hiện sớm nguy cơ và có biện pháp can thiệp kịp thời.

Đối với trẻ em, việc phòng chống béo phì càng cần được quan tâm từ sớm. Dinh dưỡng hợp lý trong 1.000 ngày đầu đời, khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ, xây dựng thực đơn học đường khoa học và tạo điều kiện cho trẻ tham gia các hoạt động thể chất là nền tảng quan trọng để bảo vệ thế hệ tương lai. Khi trẻ em được giáo dục về lối sống lành mạnh ngay từ nhỏ, các em sẽ mang theo những thói quen tốt đó suốt cuộc đời.

Thông điệp của Ngày Thế giới Phòng chống Béo phì năm 2026 không chỉ là lời kêu gọi, mà còn là cam kết hành động. 8 tỷ lý do – là 8 tỷ cơ hội để chúng ta thay đổi. Hành động hôm nay không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật trong tương lai mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, năng động và phát triển bền vững.

Hưởng ứng Ngày 4/3, mỗi cơ quan, đơn vị, tổ chức và mỗi người dân hãy cùng chung tay bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Từ việc lựa chọn bữa ăn lành mạnh hơn, dành thêm thời gian vận động, đến việc lan tỏa thông điệp sống khỏe trong gia đình và cộng đồng – tất cả đều góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực. Bởi lẽ, trong hành trình chống béo phì, không ai bị bỏ lại phía sau. Và với 8 tỷ lý do để hành động, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào một tương lai khỏe mạnh hơn cho toàn nhân loại.

Thanh Nga (CDC)