Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Quảng Ninh tiếp tục được duy trì ổn định, bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trên tất cả các mặt công tác. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính với 54 xã, phường, đặc khu đã làm thay đổi đáng kể địa bàn quản lý, kéo theo nhiều thách thức trong việc rà soát, cập nhật và đồng bộ dữ liệu người bệnh.
Thực tế cho thấy, một bộ phận người nhiễm HIV có sự di chuyển nơi cư trú, thay đổi thông tin cá nhân hoặc khai báo chưa chính xác địa chỉ, gây khó khăn trong việc theo dõi, quản lý liên tục. Điều này đặt ra áp lực không nhỏ đối với hệ thống y tế cơ sở, nhất là trong việc đảm bảo không bỏ sót đối tượng và duy trì điều trị ổn định. Tuy nhiên, với sự chủ động, linh hoạt và tinh thần trách nhiệm cao, ngành y tế đã nhanh chóng thích ứng với tình hình mới, tăng cường phối hợp giữa các tuyến, đẩy mạnh rà soát, cập nhật dữ liệu, qua đó bảo đảm các hoạt động chuyên môn được triển khai thông suốt, không bị gián đoạn.
Tính đến tháng 02/2026, tình hình dịch HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh tiếp tục được kiểm soát hiệu quả và duy trì xu hướng ổn định. Tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống được quản lý đạt trên 93% so với số ước tính, phản ánh hiệu quả của hệ thống giám sát và quản lý người bệnh. Số ca nhiễm mới phát hiện trong kỳ ở mức thấp, cho thấy các biện pháp can thiệp đang phát huy tác dụng tích cực và đi đúng hướng. Các hoạt động truyền thông, tư vấn xét nghiệm và can thiệp giảm hại được triển khai thường xuyên, đổi mới về nội dung và hình thức, phù hợp với từng nhóm đối tượng, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và từng bước kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng một cách bền vững.
Bệnh nhân điều trị ARV nhận thuốc tại cơ sở y tế
Nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, Quảng Ninh đã quán triệt sâu sắc các chủ trương của Trung ương như Chỉ thị 54-CT/TW, Chương trình số 03-CTr/TU và đặc biệt là Chỉ thị 07-CT/TW của Ban Bí thư. Trên cơ sở đó, hằng năm UBND tỉnh ban hành các kế hoạch cụ thể, lồng ghép nội dung phòng, chống HIV/AIDS với các chương trình phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời huy động sự tham gia của các ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh theo hướng đa dạng, gần gũi, góp phần giảm kỳ thị, nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo đảm an sinh xã hội, trật tự an toàn trong khu dân cư.
Trong lĩnh vực điều trị, tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giữ vững và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế trong điều kiện chuyển đổi mô hình quản lý. Hệ thống văn bản chỉ đạo, kế hoạch chuyên môn, phân bổ kinh phí, mua sắm thuốc ARV và Methadone được ban hành kịp thời, bảo đảm hoạt động điều trị không bị gián đoạn. Toàn tỉnh duy trì 3 phòng xét nghiệm được Bộ Y tế cho phép khẳng định HIV, góp phần nâng cao năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và chuyển gửi người bệnh vào điều trị kịp thời.
Cán bộ khoa phòng, chống HIV/AIDS CDC Quảng Ninh giám sát đơn vị sử dụng phần mềm quản lý điều trị người nhiễm HIV
Hiện Quảng Ninh có 12 phòng khám ngoại trú điều trị HIV/AIDS với hơn 5.100 bệnh nhân đang điều trị ARV. Đáng chú ý, tỷ lệ tải lượng vi rút dưới ngưỡng ức chế đạt tới 99,1%, một con số thể hiện chất lượng điều trị ở mức rất cao. Các chương trình phối hợp như Lao/HIV, điều trị viêm gan C, chăm sóc sức khỏe tâm thần và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con tiếp tục được triển khai thống nhất, đồng bộ, góp phần giảm tỷ lệ tử vong, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh và giảm gánh nặng cho cộng đồng. Đặc biệt, tỉnh đã chủ động bố trí ngân sách hỗ trợ sữa cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV trong 12 tháng đầu đời, thể hiện sự quan tâm toàn diện, mang tính nhân văn sâu sắc đối với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Việc mở rộng điều trị HIV thông qua bảo hiểm y tế tiếp tục được đẩy mạnh, tạo điều kiện để người bệnh duy trì điều trị lâu dài, bền vững. Tỷ lệ bệnh nhân điều trị ARV có thẻ BHYT đạt gần như tuyệt đối, giúp giảm gánh nặng chi phí và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ. Bên cạnh đó, việc triển khai điều trị trong trại giam cũng góp phần kiểm soát dịch trong môi trường đặc thù, bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người bị giam giữ. Ngành y tế cũng tích cực ứng dụng công nghệ thông tin như bệnh án điện tử, quản lý thuốc qua phần mềm và triển khai đặt lịch khám, từng bước hiện đại hóa hệ thống, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người bệnh.
Tính đến tháng 02/2026, Quảng Ninh đã tiến rất gần tới mục tiêu “95-95-95” với các chỉ số lần lượt đạt 93,4% – 92,2% – 99,1%. Đây không chỉ là những con số mang ý nghĩa chuyên môn mà còn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hệ thống y tế trong việc thích ứng linh hoạt với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Kết quả này đồng thời khẳng định sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành và địa phương trong công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Song song với điều trị HIV, chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tiếp tục được duy trì ổn định và phát huy hiệu quả rõ nét. Từ ngày 01/11/2025, mạng lưới điều trị được tổ chức tại 5 cơ sở tuyến cơ sở gồm Trạm Y tế phường Cao Xanh, Trạm Y tế phường Cẩm Phả, Trạm Y tế phường Vàng Danh, Trạm Y tế phường Đông Triều và Trạm Y tế xã Cái Bầu. Việc đưa dịch vụ về gần địa bàn dân cư không chỉ giúp người bệnh thuận lợi hơn trong tiếp cận mà còn tăng cường khả năng quản lý, theo dõi điều trị, góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm HIV trong nhóm nguy cơ cao và nâng cao hiệu quả can thiệp cộng đồng.
Bác sĩ CKI Lưu Thanh Hải – Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Quảng Ninh giám sát công tác quản lý, cấp phát Methadone tại TYT Cái Bầu
Theo Thạc sĩ Phạm Huy Cường, Giám đốc Trạm Y tế xã Cái Bầu, ngay sau khi tiếp nhận cơ sở điều trị Methadone, đơn vị đã chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và quy trình chuyên môn để bảo đảm hoạt động điều trị được duy trì liên tục, an toàn và hiệu quả. Ông cho biết việc triển khai điều trị tại tuyến xã giúp người bệnh giảm đáng kể chi phí, thời gian đi lại, đồng thời được theo dõi sát sao và hỗ trợ kịp thời về tư vấn, tâm lý. Nhờ đó, người bệnh nâng cao ý thức tuân thủ điều trị, hạn chế tình trạng bỏ trị và từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.
Bác sĩ CKI Lưu Thanh Hải – Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Quảng Ninh nhấn mạnh rằng để tiến tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, ngành y tế sẽ tiếp tục tập trung vào phát hiện sớm, mở rộng điều trị, duy trì nguồn thuốc ổn định và nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo ông, “chấm dứt dịch bệnh AIDS” không có nghĩa là không còn người nhiễm HIV, mà là khi HIV/AIDS không còn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng, với số ca nhiễm mới giảm sâu, tỷ lệ tử vong thấp và lây truyền từ mẹ sang con được kiểm soát hiệu quả.
Với những kết quả đã đạt được cùng sự chủ động trong thích ứng với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định hiệu quả trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, tạo nền tảng vững chắc để hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Hoàng Yến – CDC Quảng Ninh
