Năm 2026, Liên Hợp Quốc chọn chủ đề “Nước và Bình đẳng giới” cho Ngày Nước Thế giới. Thông điệp này không chỉ là lời kêu gọi bảo vệ tài nguyên đơn thuần, mà còn là một lời khẳng định mạnh mẽ: Nơi nào có nước chảy ổn định và công bằng, nơi đó bình đẳng giới và sự thịnh vượng mới thực sự nảy nở.
Những “vết nứt” bất bình đẳng từ cơn khát toàn cầu
Cuộc khủng hoảng nước đang ảnh hưởng tới hàng tỷ người trên thế giới, nhưng tác động của nó không hề chia đều cho mọi giới. Tại những khu vực thiếu nước uống sạch và điều kiện vệ sinh cơ bản, bất bình đẳng xã hội nảy sinh và kéo dài như một hệ lụy tất yếu. Trong đó, phụ nữ và trẻ em gái chính là những người gánh chịu gánh nặng nặng nề nhất.
Theo các báo cáo từ UNICEF và UN Women, tại nhiều cộng đồng nông thôn và vùng sâu vùng xa, phụ nữ và trẻ em gái là những người trực tiếp đảm nhận công việc lấy nước mỗi ngày. Họ phải dành trung bình từ 3-6 giờ đồng hồ để di chuyển trên những quãng đường hiểm trở, mang vác những can nước nặng và đối mặt với vô vàn rủi ro về sức khỏe lẫn an toàn cá nhân.
Gánh nặng này không chỉ gây ra những tổn thương thể chất mãn tính mà còn trực tiếp tước đi quyền lợi cơ bản của họ. Khi thời gian và sức lực bị vắt kiệt cho việc tìm kiếm nguồn nước sinh tồn, cơ hội học tập của trẻ em gái bị thu hẹp, cơ hội việc làm và phát triển bản thân của phụ nữ bị dập tắt. Đây chính là “cái bẫy thời gian” khiến vòng lặp nghèo đói và bất bình đẳng giới mãi không thể tháo gỡ.
Liên Hợp Quốc vừa công bố chủ đề Ngày Nước Thế giới 2026 là “Nước và bình đẳng giới”.
Nghịch lý trong quản trị nguồn nước
Một trong những vấn đề cốt lõi mà Ngày Nước Thế giới 2026 muốn làm rõ chính là sự thiếu vắng tiếng nói của phụ nữ trong các thiết chế quản lý. Có một nghịch lý đang tồn tại: Trong khi phụ nữ giữ vai trò trung tâm, là người trực tiếp sử dụng và quản lý nước ở cấp độ hộ gia đình, họ lại thường bị gạt ra ngoài lề trong quá trình ra quyết định về chính sách, đầu tư và quản trị tài nguyên nước ở cấp độ vĩ mô.
Sự thiếu đại diện này khiến các giải pháp hạ tầng và chính sách đôi khi không phản ánh đầy đủ nhu cầu thực tế của một nửa dân số thế giới. Khi các quyết định về vị trí lắp đặt vòi nước công cộng, thiết kế nhà vệ sinh hay phân bổ ngân sách thủy lợi chỉ được đưa ra từ góc nhìn của nam giới, các nhu cầu đặc thù về vệ sinh và an toàn của phụ nữ thường bị bỏ qua, làm giảm tính hiệu quả và bền vững của các công trình.
Nước là động lực thúc đẩy quyền con người
Thông điệp của chiến dịch năm nay nhấn mạnh rằng nước sạch có thể trở thành một động lực mạnh mẽ thúc đẩy bình đẳng giới, nếu chúng ta tiếp cận dựa trên quyền con người. Quyền tiếp cận nước sạch và dịch vụ vệ sinh an toàn không chỉ là mục tiêu kỹ thuật mà là nền tảng thiết yếu cho sự phát triển bền vững.
Việc thúc đẩy phụ nữ tham gia bình đẳng ở mọi cấp độ lãnh đạo — từ những kỹ sư thiết kế hệ thống cấp nước, các nhà khoa học nghiên cứu tài nguyên đến những nhà hoạch định chính sách — sẽ tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Phụ nữ không chỉ là “người dùng nước”, họ cần được trao quyền để trở thành những người dẫn dắt, những nhà nông ứng dụng công nghệ tưới tiêu bền vững hay những lãnh đạo cộng đồng quyết định vận mệnh nguồn tài sản chung của nhân loại.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và tình trạng khan hiếm nước ngày càng gia tăng, việc quản lý nguồn nước như một tài sản chung đòi hỏi sự đồng lòng của toàn xã hội. Ở đó, nam giới và trẻ em trai đóng vai trò là những đồng minh quan trọng, cùng chia sẻ trách nhiệm và thay đổi những chuẩn mực hành vi đang kìm hãm sự tiến bộ của phụ nữ.
Venice 2026: Tầm nhìn về một tương lai bao trùm
Sự kiện cấp cao kỷ niệm Ngày Nước Thế giới 2026 và Lễ ra mắt Báo cáo Phát triển Nguồn nước Thế giới của Liên Hợp Quốc dự kiến diễn ra vào ngày 23/3/2026 tại Venice (Ý). Với chủ đề xuyên suốt “Nước và Giới tính – Nơi nào nước chảy, nơi đó bình đẳng nảy nở”, diễn đàn này sẽ là nơi các nhà hoạch định chính sách công bố những khuyến nghị quan trọng nhằm đưa bình đẳng giới trở thành trụ cột của an ninh nguồn nước toàn cầu.
Mục tiêu cuối cùng của thế giới không chỉ là dẫn nước về mọi nhà, mà là đảm bảo dòng nước đó mang theo cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người. Khi phụ nữ được giải phóng khỏi gánh nặng gánh nước, khi tiếng nói của họ được tôn trọng trong các cuộc họp quản trị tài nguyên, nước sẽ thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy sức khỏe, giáo dục và tăng trưởng kinh tế.
Bình đẳng phát triển không phải là một khẩu hiệu xa vời; nó được cụ thể hóa bằng từng công trình nước sạch bền vững, từng chính sách lắng nghe và sự tham gia công bằng của mọi giới vào mạch sống của hành tinh.
Tuấn Anh – CDC Quảng Ninh
