Có những công việc càng âm thầm thì giá trị của nó lại càng khó nhìn thấy.

Người ta thường nhớ đến ngành y qua những ca cấp cứu căng thẳng, những phòng điều trị sáng đèn hay những khoảnh khắc giành giật sự sống nơi tuyến cuối. Nhưng ở một góc khác của hệ thống y tế, có những con người mỗi ngày vẫn lặng lẽ đi trước bệnh tật một bước để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Họ không chờ người dân tìm đến khi đã mang bệnh, mà chủ động đến với từng khu dân cư, từng hộ gia đình để tuyên truyền, tiêm chủng, khám sàng lọc, quản lý sức khỏe và phát hiện sớm những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Đó là những cán bộ làm công tác y tế dự phòng tại cơ sở – những người vẫn đang bền bỉ giữ gìn sức khỏe cộng đồng bằng những công việc bình dị nhất.

Ở Trạm Y tế xã Quảng Hà, công việc ấy diễn ra đều đặn mỗi ngày, không quá ồn ào nhưng chưa bao giờ ngơi nghỉ.

Một ngày làm việc của cán bộ y tế cơ sở thường bắt đầu từ rất sớm và khó kết thúc đúng giờ hành chính. Buổi sáng khám chữa bệnh cho người dân đến trạm, triển khai tiêm chủng, theo dõi các chương trình chuyên môn; buổi chiều xuống địa bàn thực hiện truyền thông, giám sát dịch bệnh, khám sàng lọc sức khỏe cộng đồng; có những ngày tối muộn vẫn tiếp tục đến từng hộ dân để vận động, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe hoặc hỗ trợ những trường hợp cần theo dõi. Công việc nối tiếp công việc, mỗi ngày đều khác nhau nhưng điểm chung là luôn gắn với người dân và cộng đồng.

Trạm Y tế xã Quảng Hà tổ chức khám sức khỏe cho người dân

Bác sĩ Hoàng Thị Vân – Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Quảng Hà cho biết, làm y tế dự phòng ở cơ sở đồng nghĩa với việc mỗi cán bộ phải đảm nhiệm rất nhiều vai trò cùng lúc. Nếu ở tuyến trên có sự phân chia theo chuyên khoa, chuyên ngành thì tại trạm y tế hay các điểm trạm, cán bộ y tế phải vừa thực hiện công tác dự phòng, vừa tham gia khám chữa bệnh, quản lý chương trình y tế, hỗ trợ cấp cứu và đồng hành cùng người dân trong các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Theo bác sĩ Vân, áp lực công việc ở tuyến cơ sở không chỉ đến từ khối lượng công việc lớn mà còn từ đặc thù phải bám địa bàn, sát dân. Nhiều nội dung chuyên môn không thể hoàn thành chỉ trong giờ làm việc mà cần sự kiên trì, chủ động và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ y tế. Có những buổi tuyên truyền kéo dài đến tối, có những lần phải đến tận nhà dân nhiều lần để vận động tham gia tiêm chủng hay hướng dẫn phòng bệnh. Nhưng cũng chính từ sự gần gũi ấy mà cán bộ y tế cơ sở hiểu người dân hơn, biết cộng đồng đang cần gì và làm sao để công tác chăm sóc sức khỏe thực sự đi vào cuộc sống.

Có lẽ vì vậy mà làm y tế cơ sở không chỉ cần chuyên môn.

Đó còn là công việc của sự thấu hiểu, của khả năng lắng nghe và của một tinh thần bền bỉ đủ để đi cùng người dân qua nhiều năm tháng.

Trong câu chuyện về những người làm công tác y tế dự phòng tại Trạm Y tế xã Quảng Hà, hình ảnh của Y sĩ Bùi Văn Thái là một minh chứng rõ nét cho sự gắn bó ấy.

Hơn 34 năm công tác tại trạm, ông đã dành gần như trọn quãng đời làm nghề để đồng hành cùng sức khỏe người dân địa phương. Từ công tác phòng chống ký sinh trùng, sốt xuất huyết đến khám chữa bệnh tại trạm và tham gia các chương trình chuyên môn khác, hành trình làm nghề của ông luôn gắn với cộng đồng và những đổi thay của y tế cơ sở.

Y sĩ Bùi Văn Thái tuyên truyền giáo dục sức khỏe cho người dân tại nhà

Ngần ấy năm làm nghề cũng là ngần ấy năm chứng kiến công việc ngày càng nhiều hơn. Những năm gần đây, mô hình bệnh tật thay đổi, các bệnh truyền nhiễm xuất hiện với nhiều diễn biến khó lường hơn, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao hơn trong khi nhân lực tại cơ sở vẫn còn những khó khăn nhất định. Với nhiều người, đó có thể là áp lực. Nhưng với ông, đó đơn giản là trách nhiệm của người làm nghề.

Nhắc về những năm tháng công tác, ông không kể nhiều về khó khăn.

Ông kể nhiều hơn về những con người mình đã gặp.

Về những lần xuống địa bàn, những cuộc trò chuyện với người dân, những lần khám sàng lọc giúp phát hiện bệnh sớm hay những ánh mắt tin tưởng của bà con mỗi khi tìm đến trạm.

Điều khiến nhiều người bất ngờ là hiện nay ông đang quản lý hơn 8.000 hộ dân trên địa bàn và có thể nhớ tên, năm sinh của khoảng hai phần ba số hộ, nhớ đường xuống các thôn, các khu dân cư. Ông bảo đó không phải vì mình có trí nhớ đặc biệt mà bởi làm y tế cơ sở thì phải hiểu dân, gần dân và đi cùng dân đủ lâu mới có thể làm tốt công việc.

Y sĩ Thái hỏi han, quan tâm sức khỏe người dân tới khám tại Trạm Y tế

Có những kỹ năng không trường lớp nào dạy được.

Đó là khả năng nhận ra ai đang có nguy cơ về sức khỏe chỉ qua một cuộc trò chuyện ngắn. Là biết khi nào cần động viên, khi nào cần giải thích để người dân thay đổi thói quen chưa tốt. Là sự kiên trì để một người ban đầu còn e ngại rồi sau đó chủ động đi khám bệnh, đi tiêm chủng và quan tâm hơn đến sức khỏe của mình.

Trong ký ức của người y sĩ ấy, quãng thời gian đáng nhớ nhất là những ngày chống dịch Covid-19. Ông cùng đồng nghiệp đã có những đêm gần như thức trắng liên tiếp để test và sàng lọc cho người dân. Những giấc ngủ ngắn chỉ tính bằng phút, những bữa ăn vội và những ngày làm việc kéo dài không còn khái niệm thời gian.

Nhưng khi nhắc lại khoảng thời gian ấy, điều ông nhớ nhất không phải là sự mệt mỏi.

Ông nhớ sự sẻ chia của đồng nghiệp.

Nhớ sự quan tâm của lãnh đạo.

Nhớ những lời động viên và tình cảm của người dân dành cho đội ngũ y tế.

Có lẽ chính điều đó đã trở thành động lực để ông tiếp tục gắn bó với nghề đến hôm nay.

Sau hơn ba mươi năm làm nghề, điều ông mong mỏi vẫn rất giản dị: người dân hiểu hơn về phòng bệnh, chủ động chăm sóc sức khỏe và phát hiện bệnh sớm để điều trị kịp thời. Với ông, mỗi đợt khám sàng lọc ở cộng đồng không chỉ là một hoạt động chuyên môn mà còn là cơ hội để giúp người dân thay đổi nhận thức và bảo vệ sức khỏe của chính mình.

Khi được hỏi điều gì khiến mình vẫn giữ được sự nhiệt huyết sau ngần ấy năm gắn bó, ông cười rất hiền rồi nói: “Làm y tế cơ sở vui lắm, dân thương lắm.”

Câu nói ấy giản dị nhưng dường như đã nói thay cho rất nhiều cán bộ y tế dự phòng đang ngày ngày làm việc tại cơ sở.

Bởi sau tất cả những vất vả, điều giữ họ ở lại không phải là những điều lớn lao, mà là niềm vui khi người dân khỏe mạnh hơn, là sự tin tưởng của cộng đồng và cảm giác mỗi ngày trôi qua mình vẫn đang góp một phần nhỏ bé để giữ gìn bình yên cho cuộc sống.

Âm thầm nhưng chưa bao giờ đứng ngoài cuộc. Lặng lẽ nhưng luôn đi trước một bước để bảo vệ cộng đồng. Những cán bộ y tế dự phòng ở cơ sở vẫn đang tiếp tục công việc của mình như thế – bằng trách nhiệm, bằng sự tận tâm và bằng tình yêu nghề được bồi đắp từ chính sự yêu thương của người dân./.

Thanh Nga (CDC)