Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của hệ thống y tế, công tác bảo vệ môi trường và quản lý chất thải y tế ngày càng được ngành Y tế tỉnh Quảng Ninh quan tâm triển khai đồng bộ, bài bản. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc trong hoạt động khám chữa bệnh mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường và hướng tới phát triển bền vững.
Giai đoạn 2022–2025, ngành Y tế Quảng Ninh đã tập trung thực hiện nhiều giải pháp thiết thực trong quản lý chất thải y tế, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực đến kiểm tra, giám sát thường xuyên tại các cơ sở y tế trên toàn tỉnh. Qua đó, công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực y tế đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần xây dựng môi trường khám chữa bệnh xanh – sạch – an toàn.
Chủ động hoàn thiện hồ sơ pháp lý về môi trường
Thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành, các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh đã chủ động hoàn thiện đầy đủ các thủ tục pháp lý liên quan đến bảo vệ môi trường như: báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, giấy phép xả nước thải vào nguồn nước, hồ sơ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại…
Tính đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 24 cơ sở y tế được cấp giấy phép môi trường; nhiều cơ sở khác tiếp tục thực hiện đăng ký môi trường hoặc sử dụng các giấy phép thành phần còn hiệu lực theo đúng quy định. Đối với hệ thống Trạm Y tế tuyến xã, theo quy định mới của Chính phủ, các đơn vị thuộc đối tượng được miễn đăng ký môi trường do lượng phát thải thấp.
Song song với việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, ngành Y tế cũng thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải y tế, kiểm soát ô nhiễm môi trường và vận hành an toàn hệ thống xử lý chất thải tại các đơn vị.
Đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường
Một trong những điểm nổi bật trong công tác bảo vệ môi trường của ngành Y tế Quảng Ninh là hoạt động truyền thông được triển khai thường xuyên, liên tục và đồng bộ tại tất cả các cơ sở y tế.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào phân loại chất thải y tế tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa, kiểm soát ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các hoạt động được lồng ghép trong hội nghị giao ban, sinh hoạt chuyên môn, tập huấn định kỳ cũng như thông qua pano, áp phích, khẩu hiệu truyền thông trực quan tại đơn vị.
Hưởng ứng các chiến dịch như Tháng hành động vì môi trường, Giờ Trái đất, Tuần lễ Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường hay Ngày Đại dương thế giới, các cơ sở y tế đã tích cực triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường đến cán bộ y tế, người bệnh và người dân.
Bên cạnh đó, công tác đào tạo, tập huấn chuyên môn cũng được chú trọng. Từ năm 2022 đến năm 2025, hàng chục lớp tập huấn về quản lý chất thải y tế và bảo vệ môi trường đã được tổ chức với hàng nghìn lượt học viên tham gia. Nội dung đào tạo tập trung vào quy trình phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý chất thải y tế; vận hành hệ thống xử lý nước thải; kiểm soát phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thực hiện quan trắc và lấy mẫu nước thải định kỳ tại cơ sở y tế.
Quản lý chặt chẽ chất thải y tế phát sinh
Hiện nay, chất thải y tế phát sinh chủ yếu tập trung tại các bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh có quy mô lớn. Để kiểm soát hiệu quả nguồn chất thải này, các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh đã thực hiện nghiêm túc quy trình phân loại, thu gom, lưu giữ và xử lý theo đúng quy định của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Theo thống kê, giai đoạn 2022–2025, toàn tỉnh đã thu gom và xử lý hàng nghìn tấn chất thải y tế các loại cùng hàng triệu mét khối nước thải y tế. Trung bình mỗi tháng phát sinh khoảng 41 tấn chất thải nguy hại, 19 tấn chất thải tái chế, hơn 237 tấn chất thải rắn thông thường và trên 54 nghìn mét khối nước thải y tế.
Đáng chú ý, 100% chất thải y tế phát sinh tại các cơ sở y tế đều được thu gom, xử lý hoặc chuyển giao xử lý đúng quy định, không để xảy ra tình trạng tồn lưu kéo dài gây ô nhiễm môi trường.
Đối với chất thải nguy hại, phần lớn các cơ sở y tế hiện nay không tự xử lý tại chỗ mà ký hợp đồng với các đơn vị có đủ chức năng để thu gom, vận chuyển và xử lý chuyên nghiệp. Điều này góp phần giảm thiểu nguy cơ phát tán mầm bệnh và nâng cao hiệu quả kiểm soát môi trường.
Tại các Trạm Y tế tuyến xã, toàn bộ chất thải nguy hại được thu gom, vận chuyển về Trung tâm Y tế tuyến huyện để lưu giữ và chuyển giao xử lý tập trung, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật và quy định pháp luật.
Đối với chất thải rắn thông thường, 100% cơ sở y tế đã thực hiện ký hợp đồng hoặc nộp phí vệ sinh môi trường theo quy định. Một số đơn vị cũng từng bước triển khai phân loại chất thải tái chế nhằm giảm áp lực cho môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải y tế
Song song với quản lý chất thải rắn, công tác xử lý nước thải y tế cũng được ngành Y tế đặc biệt quan tâm. Hầu hết các bệnh viện trên địa bàn tỉnh đều được đầu tư hệ thống xử lý nước thải với công suất phù hợp theo quy mô hoạt động.
Tuy nhiên, do nhiều hệ thống được đầu tư từ trước năm 2015 nên đã xuất hiện tình trạng xuống cấp, hoạt động không ổn định. Trước thực tế đó, trong giai đoạn 2022–2025, nhiều cơ sở y tế đã được đầu tư mới, cải tạo hoặc nâng cấp hệ thống xử lý nước thải như Bệnh viện Phổi, Bệnh viện Y dược cổ truyền, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Đa khoa khu vực Đông Triều…
Hiện nay, 100% bệnh viện trên địa bàn tỉnh thực hiện quan trắc nước thải định kỳ nhằm đánh giá hiệu quả xử lý của hệ thống. Kết quả cho thấy các thông số nước thải sau xử lý đều đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải y tế trước khi xả ra môi trường.
Đây là minh chứng cho nỗ lực của ngành Y tế trong việc kiểm soát chặt chẽ nguồn phát thải, hạn chế nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và bảo vệ môi trường sống của cộng đồng dân cư.
Hoạt động tập huấn về quản lý chất thải y tế thường xuyên được tổ chức nhằm nâng cao năng lực, cập nhật kiến thức cho cán bộ chuyên môn.
Tăng cường kiểm tra, giám sát và phối hợp liên ngành
Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường y tế, công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát được triển khai thường xuyên với sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng như Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, lực lượng Cảnh sát môi trường, các cơ quan chuyên môn của Bộ Y tế…
Hằng năm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát công tác bảo vệ môi trường tại 100% cơ sở y tế trực thuộc. Nội dung kiểm tra tập trung vào quản lý chất thải y tế, vận hành hệ thống xử lý nước thải, thực hiện hồ sơ môi trường và công tác kiểm soát nhiễm khuẩn.
Qua kiểm tra cho thấy, đa số các cơ sở y tế đều chấp hành nghiêm quy định pháp luật về bảo vệ môi trường; các tồn tại, hạn chế được kịp thời khắc phục, không để xảy ra vi phạm nghiêm trọng.
Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của toàn ngành, tỷ lệ chất thải y tế được xử lý trên địa bàn tỉnh đạt 100%, góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe nhân dân và xây dựng hệ thống y tế phát triển bền vững.
Hướng tới hệ thống y tế xanh, bền vững
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực y tế vẫn còn một số khó khăn như thiếu nhân lực chuyên môn sâu về môi trường, kinh phí đầu tư nâng cấp hệ thống xử lý chất thải còn hạn chế, đặc biệt tại các đơn vị quy mô nhỏ.
Trong thời gian tới, ngành Y tế Quảng Ninh tiếp tục tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong xử lý chất thải y tế, mở rộng mô hình phân loại và tái chế chất thải tại nguồn, đồng thời huy động các nguồn lực để đầu tư nâng cấp hạ tầng bảo vệ môi trường.
Với quyết tâm xây dựng hệ thống y tế xanh – sạch – an toàn, ngành Y tế Quảng Ninh đang từng bước nâng cao chất lượng công tác quản lý chất thải y tế, góp phần bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Tuấn Anh – CDC Quảng Ninh
