Bước vào mùa hè, thời tiết nắng nóng xen kẽ với những đợt mưa lớn tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi, phát triển. Đây cũng là thời điểm sốt xuất huyết Dengue có nguy cơ gia tăng và bùng phát tại nhiều địa phương trên cả nước. Trước diễn biến đó, ngành Y tế tỉnh Quảng Ninh đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát dịch bệnh từ sớm, từ xa, đồng thời kêu gọi sự chung tay của mỗi người dân trong công tác phòng, chống sốt xuất huyết.
Sốt xuất huyết – Mối nguy thường trực trong mùa mưa, nắng nóng
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra, lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua muỗi Aedes, thường gọi là muỗi vằn. Đây là căn bệnh lưu hành tại nhiều tỉnh, thành phố ở Việt Nam và có xu hướng gia tăng vào mùa hè, khi nhiệt độ và độ ẩm môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản.
Điều đáng lo ngại là hiện nay bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Người mắc sốt xuất huyết có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng với các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, phát ban, chán ăn hoặc buồn nôn. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn nhiều, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da, tay chân lạnh hoặc lừ đừ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến sốc, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.
Đặc biệt, nhiều người dân vẫn còn tâm lý chủ quan khi cho rằng sốt xuất huyết chỉ là bệnh thông thường hoặc chỉ xảy ra ở trẻ em. Trên thực tế, bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi và người trưởng thành cũng có nguy cơ diễn biến nặng nếu không được theo dõi sát.
Chủ động giám sát, kiểm soát nguy cơ dịch bệnh
Là địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, lượng khách du lịch lớn cùng điều kiện khí hậu nóng ẩm trong mùa hè, Quảng Ninh luôn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh và lây lan dịch sốt xuất huyết. Xác định công tác phòng bệnh là nhiệm vụ trọng tâm, ngành Y tế tỉnh đã xây dựng kế hoạch ứng phó ngay từ đầu năm, tăng cường giám sát dịch tễ và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện sẵn sàng xử lý khi có ca bệnh xuất hiện.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Quảng Ninh phối hợp với các trung tâm y tế địa phương thường xuyên theo dõi tình hình dịch bệnh, tổ chức điều tra dịch tễ, giám sát véc tơ truyền bệnh và xử lý triệt để các ổ dịch ngay khi phát hiện. Các hoạt động phun hóa chất diệt muỗi, kiểm tra chỉ số côn trùng, hướng dẫn diệt lăng quăng, bọ gậy được triển khai đồng bộ tại những khu vực có nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, hệ thống giám sát tại các cơ sở khám chữa bệnh cũng được tăng cường nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi mắc sốt xuất huyết, thực hiện báo cáo kịp thời và phối hợp xử lý theo đúng quy định, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan ra cộng đồng.
Vệ sinh môi trường – Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất
Theo các chuyên gia y tế, phòng chống sốt xuất huyết không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Trong đó, việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi được xem là giải pháp quan trọng và hiệu quả nhất để ngăn ngừa dịch bệnh.
Muỗi Aedes thường đẻ trứng tại các dụng cụ chứa nước sạch như bể nước, chum, vại, xô chậu, bể cảnh, lọ hoa hoặc những vật dụng phế thải có khả năng đọng nước như lốp xe cũ, chai lọ, hộp nhựa, vỏ lon. Chỉ cần một lượng nước nhỏ tồn đọng trong thời gian ngắn cũng có thể trở thành môi trường lý tưởng để lăng quăng phát triển thành muỗi trưởng thành.
Vì vậy, mỗi hộ gia đình cần dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và vệ sinh khu vực sinh sống, đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên, thả cá vào bể cảnh hoặc các dụng cụ chứa nước lớn để diệt bọ gậy, đồng thời thu gom và loại bỏ các vật dụng phế thải không cần thiết.
Tại các trường học, cơ quan, công trường xây dựng và khu dân cư, việc tổ chức các đợt tổng vệ sinh môi trường định kỳ, khơi thông cống rãnh và xử lý các điểm có nguy cơ phát sinh muỗi cũng góp phần quan trọng trong công tác phòng, chống dịch.
Nâng cao nhận thức để bảo vệ bản thân và gia đình
Một trong những nguyên nhân khiến dịch sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ bùng phát là do nhiều người dân chưa thực sự chủ động áp dụng các biện pháp phòng bệnh hoặc chưa nhận biết đúng các dấu hiệu của bệnh.
Ngành Y tế Quảng Ninh khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng thời nhiều biện pháp để phòng tránh muỗi đốt như ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay khi làm việc ngoài trời hoặc tại khu vực có nhiều muỗi, sử dụng kem xua muỗi, bình xịt hoặc vợt điện khi cần thiết.
Khi trong gia đình có người bị sốt, cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe và đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm nếu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết. Người bệnh nên nằm màn để tránh muỗi đốt rồi truyền bệnh sang những người xung quanh, góp phần hạn chế chuỗi lây truyền trong cộng đồng.
Đặc biệt, người dân tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc sử dụng thuốc hạ sốt không đúng chỉ định. Trong điều trị sốt xuất huyết, việc theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo và bù dịch đúng cách đóng vai trò rất quan trọng. Những can thiệp không phù hợp có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Chung tay xây dựng cộng đồng không có sốt xuất huyết
Thực tế cho thấy, ở những địa phương duy trì tốt phong trào vệ sinh môi trường, thường xuyên diệt lăng quăng, bọ gậy và có sự tham gia tích cực của người dân, số ca mắc sốt xuất huyết thường được kiểm soát hiệu quả. Ngược lại, chỉ cần một số hộ gia đình lơ là trong việc vệ sinh dụng cụ chứa nước cũng có thể tạo điều kiện để muỗi phát triển và làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.
Vì vậy, mỗi cá nhân, mỗi gia đình cần nâng cao ý thức trách nhiệm, coi việc phòng chống sốt xuất huyết là nhiệm vụ thường xuyên chứ không chỉ thực hiện khi dịch bệnh xuất hiện. Sự chủ động của người dân, kết hợp với các biện pháp chuyên môn của ngành Y tế và sự vào cuộc của chính quyền địa phương sẽ tạo nên lá chắn vững chắc trong công tác phòng, chống dịch.
Trong thời gian tới, ngành Y tế Quảng Ninh sẽ tiếp tục tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch; đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi; tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường và diệt véc tơ truyền bệnh tại cộng đồng. Đồng thời, các cơ sở khám chữa bệnh cũng chủ động chuẩn bị đầy đủ nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị để sẵn sàng tiếp nhận, điều trị bệnh nhân, hạn chế thấp nhất các trường hợp diễn biến nặng và tử vong.
Phòng, chống sốt xuất huyết là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động nhỏ như đậy kín dụng cụ chứa nước, loại bỏ vật dụng đọng nước hay ngủ màn hằng ngày đều góp phần cắt đứt vòng đời của muỗi truyền bệnh và bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân, gia đình cũng như cộng đồng. Với sự chung sức của người dân và các cấp, các ngành, Quảng Ninh quyết tâm kiểm soát hiệu quả dịch sốt xuất huyết, hướng tới xây dựng môi trường sống an toàn, khỏe mạnh và bền vững.
Chủ động giám sát nguy cơ – Chìa khóa kiểm soát dịch bệnh từ sớm
Bên cạnh việc triển khai các chiến dịch vệ sinh môi trường và diệt lăng quăng, bọ gậy, công tác giám sát dịch tễ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống sốt xuất huyết. Việc phát hiện sớm ca bệnh đầu tiên, nhanh chóng điều tra yếu tố dịch tễ và xử lý triệt để khu vực có nguy cơ sẽ giúp cắt đứt chuỗi lây truyền, hạn chế dịch lan rộng trong cộng đồng. Đây cũng là một trong những giải pháp được ngành Y tế Quảng Ninh duy trì thường xuyên trong những năm gần đây nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ gia tăng ca mắc khi bước vào mùa mưa.
Theo đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp với các trung tâm y tế địa phương thường xuyên tổ chức giám sát ca bệnh tại cộng đồng, điều tra côn trùng truyền bệnh, đánh giá chỉ số lăng quăng, bọ gậy và mật độ muỗi tại những khu vực có nguy cơ cao. Trên cơ sở kết quả giám sát, các đơn vị chuyên môn sẽ kịp thời triển khai các biện pháp xử lý như vệ sinh môi trường, hướng dẫn người dân loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, phun hóa chất diệt muỗi theo đúng quy định chuyên môn và tăng cường truyền thông tại khu dân cư. Việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp giúp nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch và hạn chế tối đa nguy cơ xuất hiện các ổ dịch lớn.
Tuy nhiên, hiệu quả của công tác phòng chống sốt xuất huyết không chỉ phụ thuộc vào ngành y tế mà còn cần sự tham gia tích cực của từng hộ gia đình và mỗi người dân. Thực tế cho thấy, phần lớn các ổ bọ gậy đều tồn tại ngay trong khuôn viên nhà ở như bể chứa nước, chậu cây cảnh, lọ hoa, máng nước, lốp xe cũ hay các vật dụng phế thải có khả năng đọng nước. Chỉ cần một vài dụng cụ chứa nước không được xử lý cũng có thể trở thành nơi sinh sản của hàng trăm con muỗi truyền bệnh. Vì vậy, việc duy trì thói quen kiểm tra, vệ sinh môi trường xung quanh nhà mỗi tuần là giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bền vững trong phòng, chống sốt xuất huyết.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân cần chủ động phối hợp với lực lượng y tế khi địa phương triển khai các chiến dịch điều tra, xử lý ổ dịch hoặc phun hóa chất diệt muỗi. Việc tạo điều kiện để cán bộ y tế kiểm tra các dụng cụ chứa nước, hướng dẫn xử lý bọ gậy và thực hiện phun hóa chất đúng quy trình sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát véc tơ truyền bệnh. Đồng thời, khi trong gia đình có người mắc sốt xuất huyết hoặc nghi ngờ mắc bệnh, cần thông báo cho cơ sở y tế, đưa người bệnh đi khám sớm và cho người bệnh nằm màn để tránh muỗi đốt rồi truyền vi rút sang người khác. Chính sự chủ động của mỗi cá nhân, cùng với các biện pháp chuyên môn của ngành y tế, sẽ tạo nên “lá chắn” vững chắc, góp phần kiểm soát hiệu quả dịch sốt xuất huyết và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Lê Giang
