“Người thầy thuốc cứu người bằng y thuật, còn truyền thông – báo chí giúp cứu người bằng việc lan tỏa tri thức”. Câu nói ngắn gọn ấy đã khái quát một cách đầy đủ vai trò của truyền thông trong sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2026), nhìn lại chặng đường phát triển của ngành Y tế có thể thấy, bên cạnh những người thầy thuốc ngày đêm tận tụy còn có đội ngũ những người làm báo và mạng lưới truyền thông y tế luôn âm thầm đồng hành, góp phần lan tỏa các chủ trương, chính sách, kiến thức khoa học và những giá trị nhân văn của ngành, góp phần phòng bệnh, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và xây dựng niềm tin xã hội – những yếu tố nền tảng để mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có, báo chí và truyền thông ngày càng khẳng định vai trò là “sức mạnh mềm”, kết nối ngành Y tế với người dân, định hướng dư luận, củng cố niềm tin xã hội và nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Báo chí và mạng lưới truyền thông – cánh tay nối dài của Ngành Y tế
Ngay từ khi ngành Y tế Việt Nam được thành lập, truyền thông – giáo dục sức khỏe (TT-GDSK) đã được xác định là một nhiệm vụ quan trọng. Từ những hình thức truyền thống như nói chuyện sức khỏe, tư vấn trực tiếp, thăm hộ gia đình, truyền thông nhóm nhỏ, tuyên truyền qua pa nô, áp phích, tranh ảnh, sách báo, tờ rơi hay hệ thống loa truyền thanh cơ sở, công tác truyền thông đã góp phần đưa kiến thức y học đến gần hơn với người dân, từng bước thay đổi nhận thức và hình thành những hành vi có lợi cho sức khỏe.
Cùng với sự phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam, những bài viết, phóng sự, chuyên trang, chuyên mục về y tế đã trở thành kênh thông tin chính thống, phản ánh kịp thời các chủ trương, chính sách, thành tựu của ngành, lan tỏa những tấm gương thầy thuốc tận tụy, đồng thời đấu tranh với thông tin sai lệch, góp phần nâng cao hiểu biết và ý thức phòng bệnh trong cộng đồng.
Trong suốt những năm qua, ngành Y tế Quảng Ninh luôn nhận được sự đồng hành tích cực của các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương trong tuyên truyền các nhiệm vụ trọng tâm của ngành. Sự phối hợp chặt chẽ ấy đã góp phần đưa các thông điệp chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả triển khai các chương trình y tế.
Song song với đó, ngành Y tế Quảng Ninh từng bước xây dựng mạng lưới truyền thông nội ngành theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Đến nay, mạng lưới có hơn 2.000 cán bộ, viên chức và cộng tác viên tham gia thực hiện công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe và truyền thông nguy cơ, trở thành lực lượng nòng cốt trong việc đưa thông tin y tế đến từng địa phương, từng khu dân cư.
Ở tuyến tỉnh, Khoa Truyền thông – Giáo dục sức khỏe thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Quảng Ninh là đơn vị đầu mối, tiên phong đầu tư studio hiện đại và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất các sản phẩm truyền thông đa phương tiện.
Tại các trung tâm y tế, bệnh viện trực thuộc Sở Y tế đều bố trí cán bộ phụ trách truyền thông, thường xuyên phối hợp với báo chí và chính quyền địa phương triển khai các chiến dịch truyền thông về phòng chống dịch bệnh, tiêm chủng, an toàn thực phẩm, chăm sóc sức khỏe học đường, phòng chống bệnh không lây nhiễm và nhiều lĩnh vực khác.
Ở cấp xã, phường, đội ngũ cán bộ y tế, nhân viên y tế thôn bản và cộng tác viên dân số là lực lượng gần dân nhất, trực tiếp hướng dẫn người dân thực hành các biện pháp chăm sóc sức khỏe, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong truyền thông nguy cơ và ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp.
Đổi mới truyền thông y tế trong kỷ nguyên số
Cùng với sự phát triển của công nghệ, hoạt động TT-GDSK đã có bước chuyển mạnh từ các phương thức truyền thống sang truyền thông đa nền tảng. Video ngắn, infographic, podcast, livestream và mạng xã hội đang trở thành những công cụ hiệu quả giúp thông tin y tế đến với người dân nhanh hơn, sinh động hơn và dễ tiếp cận hơn.
Ngành Y tế Quảng Ninh hiện đã xây dựng hệ thống truyền thông số khá đồng bộ. Hầu hết các đơn vị y tế đều duy trì website, fanpage Facebook, nhóm Zalo và nhiều nền tảng số khác để cập nhật thông tin chuyên môn, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe, chuyển đổi số, cải cách hành chính và các chính sách mới của ngành. Cổng thông tin điện tử Sở Y tế, website và fanpage Sức khỏe Quảng Ninh cùng hệ thống truyền thông của các đơn vị đã trở thành những địa chỉ tin cậy, cung cấp thông tin chính thống cho người dân.
Báo cáo tại Hội nghị sơ kết công tác TT-GDSK cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác truyền thông được triển khai trong bối cảnh ngành Y tế thực hiện sắp xếp bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Mạng lưới truyền thông hiện có 1.918 cán bộ và tiếp tục được kiện toàn theo Quyết định số 715/QĐ-SYT nhằm bảo đảm hoạt động đồng bộ từ tuyến tỉnh đến cơ sở.
Hoạt động truyền thông được triển khai đa dạng trên nhiều kênh với gần 5.000 buổi tọa đàm, hơn 2.000 buổi thảo luận nhóm và gần 3.800 lượt thăm hộ gia đình. Trên các nền tảng Facebook, Zalo, TikTok và YouTube, ngành Y tế đã đăng tải gần 9.000 tin, bài, video, thu hút hơn 583.000 lượt theo dõi và tương tác. Nội dung tập trung vào phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân, chuyển đổi số, cải cách hành chính và các chủ trương, chính sách mới của ngành.
Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động truyền thông. AI đang trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả từ xây dựng ý tưởng, viết kịch bản, thiết kế hình ảnh đến sản xuất video, infographic, podcast và tối ưu hóa nội dung trên các nền tảng số, góp phần rút ngắn thời gian sản xuất và nâng cao chất lượng các sản phẩm truyền thông.
Để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, công tác đào tạo cũng được chú trọng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, CDC Quảng Ninh đã tổ chức 15 lớp tập huấn cho 503 lượt cán bộ truyền thông các tuyến về kỹ năng truyền thông số, quản trị nội dung trên mạng xã hội và ứng dụng AI trong xây dựng sản phẩm truyền thông. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành đội ngũ truyền thông y tế chuyên nghiệp, thích ứng với xu thế truyền thông hiện đại.
Lan tỏa niềm tin, đồng hành vì sức khỏe cộng đồng
Báo chí và truyền thông y tế tuy đảm nhận những chức năng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ sức khỏe nhân dân. Nếu báo chí có thế mạnh lan tỏa thông tin rộng khắp thì mạng lưới truyền thông y tế lại bám sát thực tiễn cơ sở, giúp các chủ trương, chính sách và kiến thức y học được chuyển tải nhanh chóng, chính xác và phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng ngày càng đa dạng, vai trò của các kênh truyền thông chính thống càng trở nên quan trọng. Không chỉ cung cấp thông tin khoa học, chính xác, báo chí và truyền thông y tế còn góp phần định hướng dư luận, nâng cao nhận thức, tạo dựng niềm tin và thúc đẩy sự đồng thuận của xã hội đối với các chính sách y tế.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, ngành Y tế Quảng Ninh trân trọng ghi nhận và cảm ơn sự đồng hành của các cơ quan báo chí, đội ngũ những người làm báo cùng toàn thể cán bộ làm công tác truyền thông y tế đã luôn tận tâm, sáng tạo và trách nhiệm vì sức khỏe cộng đồng.
Với nền tảng chuyển đổi số, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cùng mạng lưới truyền thông ngày càng chuyên nghiệp, báo chí và truyền thông y tế sẽ tiếp tục phát huy vai trò là “sức mạnh mềm”, kết nối tri thức, lan tỏa niềm tin, thay đổi hành vi và góp phần xây dựng một Quảng Ninh khỏe mạnh, văn minh và phát triển bền vững.
Quỳnh Trang (CDC QN)
