Những ngày gần đây, thời tiết miền Bắc bắt đầu chuyển lạnh vào sáng sớm và chiều muộn, kèm theo độ ẩm thấp và cảm giác hanh khô đặc trưng của mùa đông. Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ và độ ẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe đường hô hấp mà còn là yếu tố thúc đẩy nhiều bệnh lý da liễu gia tăng, trong đó phổ biến nhất là viêm da cơ địa.

Thời tiết hanh khô – “kẻ kích hoạt” viêm da trở nặng

Theo các bác sĩ chuyên khoa Da liễu, môi trường khô lạnh khiến làn da mất đi độ ẩm tự nhiên, hàng rào bảo vệ da suy yếu. Điều này tạo điều kiện cho các tác nhân kích ứng tấn công dễ dàng hơn. Với những người có cơ địa dị ứng hoặc từng mắc viêm da cơ địa, đây được coi là thời điểm bệnh dễ bùng phát nhất trong năm.

Biểu hiện thường gặp của viêm da cơ địa mùa hanh khô gồm:

• Da khô, bong tróc
• Ngứa rát, đặc biệt về đêm
• Xuất hiện mảng đỏ hoặc các vết nứt nẻ ở bàn tay, bàn chân
• Một số trường hợp có thể chảy dịch hoặc bội nhiễm do gãi nhiều

Tại nhiều bệnh viện da liễu và cơ sở y tế, số lượng người bệnh đến khám do các triệu chứng trên được ghi nhận có xu hướng tăng. Đáng chú ý, không ít bệnh nhân cho biết tình trạng trở nặng sau khi tự điều trị tại nhà.

Tự ý dùng thuốc và mẹo dân gian: Lợi bất cập hại

Thay vì đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán chính xác, nhiều người lại chọn cách tự tìm thuốc bôi ngoài da theo các lời khuyên truyền miệng, quảng cáo trên mạng xã hội hoặc kinh nghiệm từ bạn bè, người quen. Trong đó, phổ biến nhất là việc sử dụng các loại kem trộn chứa corticoid nồng độ cao. Những sản phẩm này có tác dụng làm giảm ngứa, đỏ hoặc sưng rất nhanh, khiến người bệnh lầm tưởng rằng bệnh đang cải thiện. Tuy nhiên, corticoid khi dùng không đúng liều lượng, thời gian hoặc không theo chỉ định chuyên môn lại dễ gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như teo da, mỏng da, giãn mạch máu dưới da, rạn da hoặc tăng sắc tố. Không ít trường hợp người bệnh còn bị “nghiện corticoid”, tức là da sẽ bùng phát viêm mạnh hơn nếu ngừng thuốc đột ngột. Điều này khiến quá trình điều trị sau đó trở nên phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn rất nhiều so với việc đi khám ngay từ đầu.

Bên cạnh việc tự ý dùng thuốc, nhiều người còn áp dụng các mẹo dân gian như tắm nước lá, đắp thuốc nam, bột rễ cây hay các hỗn hợp không rõ thành phần với hy vọng “giảm ngứa”, “mát da” hoặc “giải độc”. Tuy nhiên, trái với quan niệm an toàn vì là “tự nhiên”, các loại lá và dược liệu dân gian thực tế có thể chứa nấm mốc, vi khuẩn, tạp chất hoặc thậm chí các hợp chất gây kích ứng mạnh. Khi bôi hoặc tắm lên vùng da đang tổn thương, hàng rào bảo vệ da vốn đã suy yếu sẽ dễ bị xâm nhập bởi vi khuẩn, dẫn đến viêm nhiễm lan rộng, mưng mủ hoặc bội nhiễm. Một bác sĩ tại bệnh viện tuyến trung ương cho biết từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng da phồng rộp, chảy dịch và nhiễm trùng nặng sau khi tự tắm nước lá ổi, lá trầu không hoặc đắp thuốc nam theo hướng dẫn truyền miệng. Không chỉ gây đau đớn, những biến chứng này còn làm tăng nguy cơ để lại sẹo, thâm da lâu dài và đòi hỏi điều trị tích cực bằng kháng sinh hoặc thuốc chống viêm chuyên dụng.

Những hậu quả trên cho thấy việc tự xử lý bệnh da liễu bằng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc mẹo dân gian mang lại nhiều rủi ro hơn lợi ích. Khi có dấu hiệu bất thường, người bệnh cần tìm đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị đúng cách, tránh để tình trạng da trở nên nghiêm trọng và khó hồi phục.

Người mắc bệnh viêm da cơ địa nên đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị với các chuyên gia Da liễu

Chuyên gia khuyến cáo: Điều trị đúng ngay từ đầu

Theo bác sĩ Dương Thị Lan – Phó Trưởng khoa khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương, nếu chủ quan người bệnh hoàn toàn có thể bị từ tổn thương nhẹ tăng dần lên thành tổn thương nặng, từ tổn thương ngoài da có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết. Để hạn chế các biến chứng và giúp người bệnh ổn định triệu chứng nhanh chóng, các chuyên gia da liễu đưa ra một số khuyến cáo:

Không tự ý mua thuốc bôi

Việc tùy tiện sử dụng các loại kem chứa corticoid có thể làm che lấp triệu chứng, khiến bệnh khó kiểm soát về lâu dài. Người bệnh nên đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên môn để được kê đơn phù hợp với tình trạng da.

Tránh sử dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng

Tắm nước lá hay đắp thuốc nam có thể khiến tình trạng khô ngứa tạm thời giảm, nhưng nếu không được xử lý đúng cách, đây lại là nguồn gây nhiễm khuẩn. Các bác sĩ khuyến nghị không sử dụng lá cây tươi lên vùng da đang viêm.

Dưỡng ẩm đúng cách

Đây được xem là “chìa khóa vàng” trong giai đoạn thời tiết lạnh và hanh khô. Người dân cần:

• Bôi kem dưỡng ẩm ngay sau khi tắm khi da còn ẩm
• Chọn sản phẩm không chứa hương liệu, phù hợp với da nhạy cảm
• Tăng cường bôi 2–3 lần/ngày với người có cơ địa khô hoặc đang bị viêm da

Giữ ấm cơ thể, hạn chế tiếp xúc chất tẩy rửa mạnh

Nhiều trường hợp khô nứt da tay xuất phát từ việc thường xuyên rửa bát, giặt giũ bằng nước lạnh và hóa chất. Người đau nên dùng găng tay bảo hộ và thoa lại kem dưỡng sau khi làm việc.

Duy trì lối sống lành mạnh

Uống đủ nước, bổ sung vitamin từ rau củ, sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ, ổn định tâm lý… đều có tác dụng hỗ trợ cải thiện bệnh.

Chủ động bảo vệ da trong mùa đông

Viêm da cơ địa là bệnh lý mạn tính có tính chất kéo dài, dễ tái phát nhiều lần, đặc biệt trong mùa đông khi độ ẩm không khí xuống thấp, da mất nước nhanh và trở nên nhạy cảm hơn. Dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, bệnh lại gây ra vô số phiền toái như ngứa rát kéo dài, da nứt nẻ, chảy máu, bong tróc, khiến người bệnh khó chịu, mất ngủ và gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Các chuyên gia da liễu nhấn mạnh rằng việc chủ quan, coi nhẹ những biểu hiện ban đầu như khô da, đỏ nhẹ hoặc ngứa dai dẳng có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, lan rộng và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm.

Trong bối cảnh thời tiết miền Bắc dự kiến còn duy trì tình trạng hanh khô, lạnh buốt trong nhiều tuần tới, người dân cần đặc biệt chú ý đến việc chăm sóc da đúng cách và theo dõi sát các thay đổi bất thường trên cơ thể. Chủ động dưỡng ẩm đầy đủ, tránh tắm nước quá nóng, lựa chọn quần áo mềm mại, tránh cọ xát cũng là những biện pháp quan trọng để hạn chế viêm da cơ địa bùng phát. Quan trọng hơn, người bệnh cần thăm khám sớm tại cơ sở y tế khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần để được đánh giá chính xác và hướng dẫn phác đồ điều trị phù hợp. Việc trang bị kiến thức đúng đắn và áp dụng biện pháp phòng ngừa khoa học sẽ giúp mỗi người bảo vệ làn da tốt hơn trong mùa đông, tránh những rủi ro và hậu quả đáng tiếc từ việc tự điều trị sai cách.

Tuấn Anh – CDC Quảng Ninh