Điều trị tim bẩm sinh bằng phương pháp can thiệp qua da là một trong những kỹ thuật chuyên sâu được Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh triển khai trong thời gian vừa qua đem đến cơ hội điều trị khỏi bệnh cho những trẻ em mắc các bệnh lý tim mạch, mang lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho cộng đồng.

Trước đây, việc điều trị bệnh tim bẩm sinh trong đó có bệnh còn ống động mạch như trường hợp cháu Ngọc chủ yếu dùng phương pháp phẫu thuật tim kín hoặc phẫu thuật tim hở. Trẻ phải trải qua một cuộc phẫu thuật lớn, các bác sĩ phải cho ngừng tim và thay thế tuần hoàn tự nhiên bằng hệ thống tim phổi ngoài cơ thể. Phương pháp này ít nhiều gây những sang chấn nhất định về thể xác và tinh thần cho người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ. Ngược lại, tim mạch can thiệp là những thủ thuật xâm lấn tối thiểu giúp chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch.

Cháu Đinh B.N, 11 tuổi, ở xã Đầm Hà được phát hiện bệnh lý “còn ống động mạch” – tim bẩm sinh thông qua chương trình khám sàng lọc của Bệnh viện Sản Nhi thực hiện tại trường Tiểu học Đầm Hà. Đây là bệnh lý tim bẩm sinh thường gặp, gây ra do ống động mạch của trẻ không tự đóng được trong những tuần đầu khi mới sinh. Bệnh có thể gây nguy cơ bị suy tim ở trẻ sơ sinh khi chỉ mới vài tuần tuổi hoặc biến chứng viêm phổi, suy tim, suy dinh dưỡng, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, hở van, tăng áp động mạch phổi ở trẻ lớn hơn.

Anh Đinh Văn Giáp, phụ huynh cháu Ngọc chia sẻ: “Sau khi các bác sĩ ở BV Sản Nhi về trường Tiểu học thị trấn Đầm Hà khám sàng lọc phát hiện ra cháu nhà tôi liên quan đến bệnh tim. Cũng rất là hoang mang khi nhận được tin cháu nhà mình có liên quan đến bệnh tim, rất hồi hộp khi được tư vấn để tiến hành các thủ thuật”.

Các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi thực hiện ca can thiệp đóng ống động mạch qua da

Trái với những lo lắng ban đầu của gia đình bệnh nhân, ca can thiệp tim của cháu Bảo Ngọc diễn ra khá nhẹ nhàng và thuận lợi bằng phương pháp can thiệp đóng ống động mạch qua da chỉ sau gần 1 giờ đồng hồ. Để thực hiện thủ thuật này, một ống thông mỏng được đưa vào mạch máu ở bẹn và luồn đến tim trẻ. Thông qua ống thông, một dụng cụ Amplatzer hoặc coil được đưa vào để đóng ống động mạch. Ưu điểm can thiệp tim mạch qua da là giúp cho các bệnh nhi tổn thương xâm lấn tối thiểu, không phải trải qua một cuộc đại phẫu, hạn chế biến chứng: chảy máu, nhiễm trùng, thời gian phục hồi lâu, không phải sống cả đời với vết sẹo dài trên ngực mà hiệu quả vẫn đạt tối ưu như mổ tim hở, trẻ lớn thậm chí có thể chỉ cần gây tê tại vùng chọc ống nên nhìn chung thủ thuật này không đau hơn một lần lấy máu làm xét nghiệm. Thời gian hồi phục sau can thiệp nhanh, chi phí được bảo hiểm chi trả nhiều. Và quan trọng nhất, tỷ lệ thành công trong phương pháp này có thể lên tới 100%, nhiều trường hợp có thể khỏi bệnh hoàn toàn.

Sau ca phẫu thuật thành công của con, anh Đinh Văn Giáp, phụ huynh cháu Ngọc vui mừng chia sẻ: “Các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhiu rất nhiệt tình tư vấn từ lúc khám sàng lọc và hướng dẫn chỉ bảo tận tình giúp đỡ gia đình chúng tôi làm thủ thuật cho cháu. Trên cơ sở các bác sĩ thăm khám, tư vấn, chúng tôi rất yên tâm cho các bác sĩ thực hiện các thủ thuật có liên quan để khắc phục bệnh cho cháu. Bệnh viện Sản Nhi của tỉnh Quảng Ninh giờ đã thực hiện được các vấn đề liên quan đến bệnh tim, bản thân tôi cũng như một số gia đình khác có con liên quan đến bệnh tim đỡ được tốn kém khi chuyển lên tuyến trung ương đối với những ca phẫu thuật như thế này trước đây là một điều rất tuyệt vời”.

Tim mạch can thiệp xuất hiện và phát triển sau nội tim mạch và phẫu thuật tim mạch nhưng đã có những bước phát triển thần kỳ. Từ chỗ chỉ hỗ trợ trong chẩn đoán và là phương pháp điều trị phụ bên cạnh điều trị nội khoa và phẫu thuật, đến nay, tim mạch can thiệp là mảng không thể thiếu trong chẩn đoán và điều trị bệnh tim mạch, mang lại một sự lựa chọn khác ngoài phẫu thuật và điều trị nội khoa cho các bệnh nhân có bệnh tim mạch. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật không dễ thực hiện đối với bệnh viện tuyến tỉnh. Việc can thiệp đóng ống động mạch qua da cho trẻ em đòi hỏi phẫu thuật viên phải nhạy cảm trong từng thao tác và là những bác sĩ tim mạch giỏi.

Ưu điểm can thiệp tim mạch qua da là giúp cho các bệnh nhi tổn thương xâm lấn tối thiểu, không phải trải qua một cuộc đại phẫu, hạn chế biến chứng

Từ năm 2018, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã quyết tâm triển khai kỹ thuật can thiệp tim mạch và phẫu thuật tim hở với mục tiêu mang lại cơ hội sống cho trẻ sơ sinh và trẻ em mắc căn bệnh tim hiểm nghèo trên địa bàn tỉnh. Bệnh viện đã tranh thủ sự quan tâm của tỉnh, ngành y tế, đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị, như: Máy siêu âm doppler tim, máy điện tim, holter điện tim, hệ thống chụp mạch xóa nền 2 bình diện DSA và đầu tư xây dựng phòng can thiệp tim mạch. Đồng thời bệnh viện đã tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật của các chuyên gia tim mạch can thiệp đến từ Bệnh viện Nhi Trung ương. Đây là cơ sở quan trọng để các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh sử dụng, trau dồi kinh nghiệm và làm chủ được các phẫu thuật vá Thông liên thất, vá thông liên nhĩ, thắt ống động mạch; can thiệp qua da một số bệnh lý tim bẩm sinh khác như: đóng thông liên nhĩ hay đóng thông liên thất, phá vách liên nhĩ bằng bóng qua da…

Xác định tầm soát, sàng lọc là yếu tố bước đầu quan trọng để phát hiện và điều trị hiệu quả bệnh tim bẩm sinh, Bệnh viện Sản Nhi chú trọng đào tạo nhân lực trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động khám sàng lọc miễn phí tại Bệnh viện cũng như các địa phương trong tỉnh, đặc biệt các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều trường hợp mắc tim bẩm sinh được phát hiện và các bác sĩ chỉ định can thiệp sớm.

Bác sĩ CKI Trần Văn Thiệp, Khoa Hô hấp – Tim mạch – Tiêu hóa – Thần kinh, Phụ trách đơn nguyên can thiệp tim mạch, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh cho biết: “Với những kỹ thuật can thiệp hiện tại, chúng tôi đã giúp cho rất nhiều các bé có trái tim khỏe mạnh, bình thường. Đối với các bệnh tim bẩm sinh thì đa phần có ngay từ lúc sau sinh và chúng ta nên phát hiện sớm bằng cách cho trẻ đi siêu âm sàng lọc hoặc có thể phát hiện trong quá trình khám các bệnh lý khác”.

Bên cạnh việc phát triển các kỹ thuật can thiệp tim mạch chuyên sâu, sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên ngành sản khoa và nhi khoa cũng là yếu tố quan trọng, đặc biệt trong tầm soát tim bẩm sinh từ giai đoạn bào thai.

Nhờ hệ thống siêu âm tiền sản và chẩn đoán trước sinh được đầu tư đồng bộ, nhiều dị tật tim bẩm sinh có thể được phát hiện sớm từ bào thai. Khi nghi ngờ bất thường, bác sĩ sản khoa phối hợp với bác sĩ tim mạch nhi để theo dõi diễn biến thai nhi, lập kế hoạch chăm sóc ngay từ trước sinh và chuẩn bị điều kiện can thiệp phù hợp cho trẻ sau khi chào đời. Theo Bác sĩ CKII Bùi Minh Cường, Giám đốc Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, sự phối hợp này tạo nên một quy trình điều trị liền mạch, từ chẩn đoán trước sinh – theo dõi trong quá trình chuyển dạ – chăm sóc sau sinh – đến can thiệp tim mạch. Nhờ đó, trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh không bị bỏ sót, được tiếp cận kỹ thuật sớm, an toàn và hiệu quả hơn: “Trọng tâm của bệnh viện chúng tôi tập trung các kỹ thuật mũi nhọn như là kỹ thuật tim mạch. Nhờ hệ thống chuẩn đoán trước sinh phát triển tốt, lượng bệnh nhân phục vụ kỹ thuật tim mạch luôn sẵn có, giúp các bác sĩ theo dõi, phát hiện bệnh ngay từ đầu, ngay khi bé còn trong bụng mẹ, đã có những chuẩn đoán liên quan đến bệnh lý tim mạch, từ đó giúp cho bác sĩ tim mạch kết hợp với bác sĩ sản khoa theo dõi, cùng chăm sóc cháu ngay từ khi sinh ra. Sự kết hợp đó làm cho các chuyên khoa ngày càng phát triển tốt hơn”.

Qua nhiều năm triển khai, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã can thiệp thành công hàng trăm trường hợp tim bẩm sinh, giúp trẻ hồi phục tốt, sinh hoạt và học tập bình thường, giảm tải cho tuyến trên và tiết kiệm chi phí cho gia đình.

Tầm soát sớm kết hợp với các phương pháp can thiệp hiện đại như can thiệp tim mạch qua da là chìa khóa trong quản lý bệnh tim bẩm sinh, mang lại cơ hội sống và phát triển bình thường cho trẻ.

Quỳnh Trang (CDC QN)