Mỗi gia đình đều mong muốn con mình chào đời khỏe mạnh, đủ tháng, đủ ngày. Thế nhưng không phải đứa trẻ nào cũng có được sự khởi đầu trọn vẹn ấy. Có những em bé phải chào đời sớm hơn dự kiến nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng; cơ thể còn non nớt, yếu ớt và phải nương nhờ vào lồng ấp, thiết bị hỗ trợ để duy trì sự sống từng phút, từng giờ. Chính điều đó khiến công tác chăm sóc sức khỏe trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non, trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong nâng cao chất lượng dân số và giảm tử vong sơ sinh. Thời gian qua, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp nhằm điều trị và chăm sóc toàn diện cho trẻ sinh non, góp phần hồi sinh sự sống cho những “chiến binh tí hon”.

Gánh nặng chăm sóc trẻ sinh non – thách thức không nhỏ

Mỗi năm, Khoa Sơ sinh của Bệnh viện tiếp nhận điều trị hơn 400 trẻ sinh non, trong đó có khoảng 40 trẻ sinh rất non và cực kỳ non tháng. Đa số các bé chào đời khi chưa đủ 37 tuần tuổi, cơ thể nhẹ cân, chức năng các cơ quan như phổi, tim, gan, thận, não hay đường ruột đều chưa hoàn thiện. Vì thế, các bé thường đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như suy hô hấp do phổi chưa trưởng thành, còn ống động mạch gây suy tim, nhiễm trùng sơ sinh hay viêm ruột hoại tử. Càng sinh ở tuổi thai nhỏ, nguy cơ biến chứng và tử vong càng cao, diễn biến sức khỏe thay đổi nhanh và khó lường.

Để giúp trẻ sinh non vượt qua giai đoạn nguy hiểm này, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng tại Bệnh viện phải làm việc với cường độ cao, đòi hỏi sự chính xác và tận tâm tuyệt đối.

Ứng dụng kỹ thuật hiện đại – chìa khóa cứu sống trẻ sinh non

BSCKII Nguyễn Thu Hà, Trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh cho biết:
“Đối với trẻ sinh non, nhẹ cân, các y, bác sĩ của Bệnh viện đã triển khai nhiều kỹ thuật chăm sóc, điều trị hiện đại như: Nuôi trẻ trong lồng ấp, chiếu đèn vàng da, hỗ trợ các kỹ thuật cao thở máy, nuôi dưỡng tĩnh mạch, đặt đường truyền tĩnh mạch rốn – đường truyền tĩnh mạch trung tâm, longline, bơm surfactant, áp dụng phương pháp Kangaroo cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ,… Nhờ đó, nhiều em bé sinh cực non, thậm chí chỉ nặng 500 gram cũng đã được nuôi sống thành công tại Khoa Sơ sinh của Bệnh viện”.

Những kỹ thuật này đóng vai trò quan trọng trong hồi sức và chăm sóc đặc biệt, góp phần nâng cao tỉ lệ sống cho trẻ sinh non tháng, đồng thời hạn chế tối đa các biến chứng lâu dài.

Sữa mẹ – “liều thuốc vàng” đối với trẻ sinh non

Đối với trẻ sinh non – nhóm trẻ có sức đề kháng yếu, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện và nguy cơ biến chứng cao – sữa mẹ được ví như “liều thuốc vàng” không thể thay thế. Không chỉ chứa đầy đủ năng lượng, protein, chất béo dễ hấp thu và các vi chất thiết yếu giúp trẻ tăng trưởng, sữa mẹ còn giàu kháng thể, tế bào miễn dịch và các yếu tố sinh học đặc thù mà không loại sữa công thức nào có thể tái tạo hoàn toàn. Đây chính là “hệ miễn dịch thụ động” đầu đời, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể non nớt của trẻ sinh non trước sự xâm nhập của vi khuẩn và virus.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh rằng trẻ sinh non nuôi bằng sữa công thức có nguy cơ mắc viêm ruột hoại tử (NEC) cao hơn từ 6–10 lần so với trẻ được bú sữa mẹ hoàn toàn. Đây là một trong những bệnh lý nguy hiểm nhất ở trẻ sinh non, có thể dẫn đến nhiễm trùng máu, suy đa tạng và tử vong nếu không được phát hiện sớm. Sữa mẹ không chỉ hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn mà còn giúp tăng cường phát triển hệ vi sinh đường ruột, giảm viêm, góp phần bảo vệ đường tiêu hóa còn rất yếu của trẻ. Ngoài ra, sữa mẹ còn được chứng minh có tác dụng giảm nguy cơ bệnh võng mạc sinh non, giảm nhiễm trùng huyết, rút ngắn thời gian phải thở máy và giúp trẻ đạt cân nặng tốt hơn trong những tuần đầu đời.

Nhận thấy tầm quan trọng sống còn của sữa mẹ đối với trẻ sinh non, từ tháng 7/2020, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã thành lập Ngân hàng Sữa Mẹ – mô hình tiên phong tại miền Bắc và là một trong những đơn vị đầu tiên trên cả nước được Bộ Y tế công nhận danh hiệu “Bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc”. Việc thành lập ngân hàng không chỉ nhằm hỗ trợ những trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc mắc bệnh lý mà còn giúp những bé không được bú trực tiếp từ mẹ vì nhiều lý do như mẹ bệnh nặng, mẹ chưa có sữa, hoặc mẹ gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn sữa. Đây thực sự là “cầu nối sự sống”, mang lại cơ hội hồi phục tốt hơn và an toàn hơn cho hàng nghìn trẻ sơ sinh có hoàn cảnh đặc biệt.

Điều dưỡng Nguyễn Thị Hồng, Khoa Sơ sinh, cho biết:“Các bà mẹ hiến tặng sữa thì đều được nhân viên của Ngân hàng sữa mẹ sàng lọc rất kỹ càng. Ví dụ không được sử dụng các chất kích thích, cồn, uống rượu bia hoặc không bị nhiễm các bệnh như HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai. Sữa của bà mẹ sẽ được làm xét nghiệm trước khi thanh trùng. Sau khi thanh trùng xong sẽ làm lại xét nghiệm một lần nữa, nếu không đạt sẽ huỷ, còn đạt yêu cầu sẽ được cấp đông và sau sẽ sử dụng cho các em bé sinh non tháng hoặc mẹ không có sữa”. Nhờ nguồn sữa mẹ an toàn, trẻ sinh non có cơ hội phục hồi tốt hơn, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian điều trị.

Nỗ lực bền bỉ của đội ngũ y tế

Chăm sóc trẻ sinh non là hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì, kỹ năng cao và một tinh thần trách nhiệm lớn lao. Trẻ sinh non phải đối mặt với nhiều nguy cơ như suy hô hấp, vàng da, hạ đường huyết, nhiễm trùng, rối loạn tiêu hóa… nên cần được theo dõi sát sao 24/24. Bên cạnh hệ thống máy móc hiện đại như lồng ấp, máy thở, thiết bị theo dõi đa thông số, yếu tố quyết định vẫn nằm ở bàn tay, trái tim và sự tận tâm của đội ngũ điều dưỡng và bác sĩ sơ sinh. Từ từng giọt sữa nhỏ được bơm qua sonde, từng lần thay tã, vệ sinh da, theo dõi nhịp thở, nhịp tim, đến việc ghi nhận những thay đổi nhỏ nhất trong phản ứng của trẻ – tất cả đều phải thực hiện chính xác và nhẹ nhàng tuyệt đối.

Nhiều trẻ sinh non dưới 1,5 kg hoặc sinh ở tuần thai rất thấp cần đến hàng trăm giờ chăm sóc liên tục mới có thể ổn định. Và phía sau mỗi ca điều trị thành công là sự nỗ lực không mệt mỏi, những đêm thức trắng của đội ngũ y tế để giành lại sự sống cho trẻ. Mỗi em bé được ra viện khỏe mạnh là một niềm vui lớn, là động lực để tập thể nhân viên y tế tiếp tục kiên trì trên hành trình đầy thử thách nhưng vô cùng ý nghĩa này.

Chị P.T.T (Hải Tiến, Móng Cái) chia sẻ: “Tôi mang thai được 33 tuần thì có hiện tượng đau bụng. Đi siêu âm các bác sĩ chỉ định là đẻ thường. Em bé sinh ra được 2kg. Lúc sinh ra, em bé rất yếu phải đi ấp lồng và được các bác sĩ chăm sóc đặc biệt. Sau một tuần điều trị thì sức khỏe của em bé đã ổn định”. Những trường hợp như vậy chính là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng của đội ngũ y tế trong hành trình cứu sống trẻ sinh non.

Hướng đến mục tiêu giảm tử vong sơ sinh và nâng cao chất lượng dân số

BSCKII Bùi Minh Cường, Giám đốc Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh chia sẻ: “Đến thời điểm hiện tại chúng tôi đã có sự chuẩn bị tốt nhất đối với chuyên ngành Nhi sơ sinh. Về mặt nhân lực, tất cả những kíp bác sĩ, điều dưỡng, chúng tôi cho đi đào tạo từ các Trung tâm Nhi sơ sinh lớn nhất của Việt Nam như ở miền Bắc, miền Nam và Trung Ương. Bên cạnh đó, chúng tôi có sự chuẩn bị về cơ sở vật chất, cũng như các trang thiết bị y tế hiện đại nhất, tốt nhất phục vụ chuyên ngành Nhi sơ sinh. Ngoài ra, để đảm bảo việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ non tháng tốt nhất, năm 2020 Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã khánh thành Ngân hàng sữa mẹ… Trong năm tới, chúng tôi còn tiếp tục chuyển giao những kỹ thuật này cho các đơn vị tuyến dưới”.

Mỗi đứa trẻ sinh non được khỏe mạnh trở về trong vòng tay gia đình không chỉ là niềm hạnh phúc của cha mẹ mà còn là thành quả của sự tận tâm, kiên trì từ đội ngũ y bác sĩ. Chăm sóc toàn diện trẻ sinh non không chỉ cứu sống những sinh linh bé nhỏ mà còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Tuấn Anh (CDC)