Chủ động phòng bệnh bướu cổ

Bướu cổ (hay bướu giáp) xảy ra khi tuyến giáp phát triển phình to hơn bình thường. Đây là căn bệnh không còn xa lạ bởi tỷ lệ người mắc đang ngày càng gia tăng. Các dấu hiệu của bướu cổ thường không đặc hiệu nên người bệnh dễ bị chủ quan, không đi thăm khám. Việc xác định nguyên nhân gây ra bướu cổ đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong điều trị bệnh.

Hình ảnh bệnh nhân bị bướu cổ ( ảnh internet)

Tuyến giáp nằm ở vị trí 1/3 giữa cổ, trước thanh khí quản, có trọng lượng 20-30gram. Nhiệm vụ của nó là tổng hợp các hoóc môn cho tuyến giáp, đặc biệt nó lấy nguyên liệu là I ốt từ thực phẩm mà chúng ta ăn hàng ngày để tạo ra 2 loại hoóc môn chính đó là Triiodothyronine (T3) và Thyroxin (T4); 02 hoóc môn tuyến giáp này tham gia vào tất cả các quá trình chuyển hóa trong cơ thể; trong đó có sự tham gia vào phát triển não bộ. Với những phụ nữ mang thai thiếu I ốt đứa trẻ sinh ra sẽ bị đần độn, thiểu năng trí tuệ. Khi bị mắc bướu cổ tức là biểu hiện của tình trạng rối loạn tuyến giáp và lượng hoóc môn tuyến giáp trong cơ thể có thể tăng hoặc giảm.

Bướu cổ có 03 dạng chính là: Bướu cổ đơn thuần, bướu cổ lan tỏa và nhược giáp.

Bướu cổ đơn thuần chiếm khoảng 75-80%, trong dân gian trước đây người ta gọi là bướu cổ lành tính. Bướu cổ đơn thuần không ảnh hưởng đến sức khỏe, người bệnh không có một biểu hiện gì và sống bình thường.

Bác sĩ Trần Minh Thái, Phó khoa Kiểm soát bệnh không lây nhiễm và Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Quảng Ninh cho biết: “Có nhiều nguyên nhân gây ra bướu cổ đơn thuần. Nguyên nhân thứ nhất và cũng là nguyên nhân chủ yếu là do cơ thể chúng ta thiếu I ốt. Hai là rối loạn tiết tố ở những phụ nữ đang mang thai, phụ nữ tiền mãn kinh, trẻ em đang ở tuổi dậy thì cũng có thể gây nên bướu cổ. Nguyên nhân thứ ba là do các thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày làm cản trở sự hấp thu I ốt trong cơ thể. Ví dụ như là trong sắn, măng, các họ của bắp cải. Thứ tư là những trường hợp rối loạn hoóc môn tuyến giáp trong quá trình chuyển hóa. Năm là những trường hợp ỉa chảy kéo dài và các hội chứng thận hư cũng làm thiếu hụt I ốt. Đấy là những nguyên nhân có thể dẫn đến bướu cổ đơn thuần”.

Các triệu chứng của bệnh bướu cổ

Khi bệnh nhân mắc bướu cổ đơn thuần thì các triệu chứng gần như không có biểu hiện gì. Tuy nhiên đến giai đoạn mà bướu cổ quá to chèn ép lên các tổ chức xung quanh thì nó có thể làm cho người bệnh khó nuốt, khó thở. Còn với loại cường năng tuyến giáp, hay còn gọi là Basedow cũng có bướu cổ, các triệu chứng tiến triển rất rầm rộ, làm cho tim mạch nhanh, người mệt mỏi, sút cân, biến chứng tim mạch và có những trường hợp mắt lồi ra. Và thể thứ bà là nhược năng tuyến giáp cũng có bướu cổ, triệu chứng có thể là chân tay lạnh, da khô nứt nẻ, đi ngoài có thể gây táo bón, nhịp tim chậm. Bướu cổ có thể mắc ở mọi lứa tuổi, nhưng thường nữ giới có tỷ lệ mắc bướu cổ cao hơn gấp 4-5 lần so với nam giới.

Cũng theo Bác sĩ Trần Minh Thái: Trong điều trị bướu cổ cơ bản nhất là vấn đề điều trị nội khoa và ngoại khoa. Về điều trị nội khoa với trường hợp bướu cổ đơn thuần lành tính, những trường hợp nhỏ chỉ cần theo dõi không cần sử dụng thuốc. Những trường hợp bướu cổ to thì có thể dùng thuốc, dùng hoóc môn tuyến giáp để điều trị cho người bệnh. Những trường hợp Basedow (cường năng tuyến giáp) thì phải dùng các thuốc kháng giáp tổng hợp để điều trị. Cũng là bướu cổ những mỗi loại lại có đặc thù triệu chứng khác nhau. Ngoài dùng thuốc hoóc môn tuyến giáp người ta có thể điều trị bằng đồng vị phóng xạ 131I.

Về điều trị ngoại khoa, đối với những trường hợp điều trị nội khoa mà lâu ngày không khỏi, mà bướu quá to ảnh hưởng đến các chức năng như nuốt, nói thì cần phải can thiệp bằng phẫu thuật; hay là những trường hợp có nguy cơ chuyển thành ung thư hóa cần phải can thiệp bằng điều trị ngoại khoa, cần mổ để cắt bỏ, có thể cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp.

Để giúp người dân có thể phòng tránh bệnh bướu cổ Bác sĩ Trần Minh Thái khuyến cáo:

Chúng ta nên dùng các sản phẩm có nhiều I ốt, đặc biệt hàng ngày thường xuyên sử dụng muối I ốt và các thực phẩm có chứa nhiều I ốt như hải sản, các rau đậm chất màu xanh.

– Hạn chế ăn các thực phẩm làm giảm sự hấp thu I ốt trong tuyến giáp ví dụ như sắn, măng, họ rau bắp cải.

– Tăng cường lối sống sinh hoạt lành mạnh, thường xuyên tập thể dục.

– Định kỳ khám sức khỏe 6 tháng hoặc ít nhất 1 năm/ lần. Khi bị mắc bướu cổ cần phải tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Ngọc Phượng, CDC Quảng Ninh