Bệnh liên cầu lợn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm từ động vật sang người, có thể gây tử vong hoặc để lại những di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Mặc dù đã được ngành Y tế liên tục cảnh báo, song trên thực tế vẫn ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh do thói quen ăn tiết canh, thịt lợn tái sống hoặc tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thực phẩm từ lợn ngày càng lớn, đặc biệt tại các địa phương có hoạt động chăn nuôi, giết mổ và kinh doanh thịt lợn, việc nâng cao nhận thức của người dân về bệnh liên cầu lợn là hết sức cần thiết nhằm chủ động phòng ngừa, hạn chế các trường hợp mắc bệnh đáng tiếc xảy ra.

Bệnh liên cầu lợn là gì?

Bệnh liên cầu lợn ở người do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra. Đây là loại vi khuẩn thường tồn tại trong đường hô hấp, đường tiêu hóa và cơ quan sinh dục của lợn. Nhiều con lợn mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng bệnh, vì vậy nguy cơ lây nhiễm sang người luôn hiện hữu nếu không có biện pháp phòng ngừa thích hợp.

Liên cầu khuẩn lợn là một dạng cầu khuẩn giống hạt đậu

Vi khuẩn liên cầu lợn được phát hiện ở hầu hết các quốc gia có chăn nuôi lợn. Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện quanh năm và thường gia tăng tại những khu vực có tập quán sử dụng các món ăn chế biến từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ.

Con đường lây truyền sang người

Người có thể nhiễm liên cầu lợn thông qua nhiều con đường khác nhau, trong đó phổ biến nhất là: Ăn tiết canh lợn, thịt lợn sống hoặc tái sống. Ăn các sản phẩm từ lợn chưa được nấu chín kỹ. Tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc thịt lợn nhiễm bệnh khi trên da có vết trầy xước, vết thương hở. Người làm nghề chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển, chế biến thịt lợn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn cộng đồng.

Nhiều người vẫn cho rằng chỉ cần ăn một lượng nhỏ tiết canh hoặc thực phẩm tái sống sẽ không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên thực tế cho thấy chỉ một lần tiếp xúc với vi khuẩn cũng có thể dẫn đến nhiễm bệnh nặng, đặc biệt ở những người có sức đề kháng kém hoặc mắc bệnh mạn tính.

Những dấu hiệu nhận biết bệnh

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn liên cầu lợn có thể gây bệnh với nhiều mức độ khác nhau. Thời gian ủ bệnh thường từ vài giờ đến vài ngày. Các biểu hiện ban đầu thường dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường như: Sốt cao đột ngột; đau đầu dữ dội; buồn nôn, nôn; đau nhức cơ thể; mệt mỏi, chóng mặt. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện: Cứng gáy; rối loạn ý thức; ù tai, giảm thính lực; điếc đột ngột; xuất huyết dưới da; nhiễm khuẩn huyết; sốc nhiễm khuẩn; suy đa tạng. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp dù được cứu sống vẫn phải mang di chứng suốt đời như mất thính lực, điếc không hồi phục, tổn thương thần kinh hoặc suy giảm khả năng lao động.

Da của bệnh nhân mắc liên cầu lợn

Hậu quả nghiêm trọng không thể chủ quan

Liên cầu lợn không đơn thuần là một bệnh nhiễm khuẩn thông thường mà có thể diễn biến rất nhanh và nguy hiểm. Người bệnh có thể chuyển từ triệu chứng sốt nhẹ sang viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn chỉ trong thời gian ngắn.

Theo các chuyên gia y tế, đây là bệnh có tỷ lệ biến chứng cao. Nhiều bệnh nhân phải điều trị kéo dài, chi phí lớn và đối mặt với nguy cơ mất sức lao động lâu dài. Một số trường hợp tử vong do phát hiện muộn hoặc không được điều trị kịp thời.

Điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp mắc bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu người dân thay đổi thói quen ăn uống và thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm.

Người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất khi có các dấu hiệu như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, cứng gáy, ù tai hoặc giảm thính lực sau khi ăn tiết canh, ăn thịt lợn chưa chín hoặc có tiếp xúc với lợn bệnh.

Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ tử vong cũng như hạn chế các biến chứng nặng nề do bệnh gây ra.

Trạm Y tế phường Hoành Bồ chủ động trong phòng chống bệnh liên cầu lợn

Nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân trên địa bàn, Trạm Y tế phường Hoành Bồ đang tích cực triển khai các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống dịch bệnh mùa hè, đặc biệt là bệnh liên cầu lợn; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể địa phương đẩy mạnh tuyên truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh, các buổi sinh hoạt cộng đồng, mạng xã hội và các kênh thông tin chính thống nhằm nâng cao nhận thức của người dân về mức độ nguy hiểm của căn bệnh này.

Trong bối cảnh bệnh liên cầu lợn vẫn ghi nhận các ca mắc tại nhiều địa phương trên cả nước, nguy cơ xâm nhập và xuất hiện ca bệnh luôn tiềm ẩn nếu người dân còn duy trì thói quen ăn tiết canh, sử dụng thực phẩm chưa được nấu chín hoặc chủ quan trong quá trình tiếp xúc với lợn bệnh. Chính vì vậy, công tác phòng bệnh cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và bắt đầu từ mỗi gia đình.

Trạm Y tế phường Hoành Bồ khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn tiết canh lợn, không sử dụng các món ăn từ thịt lợn sống hoặc tái sống dưới bất kỳ hình thức nào. Thịt lợn và các sản phẩm từ lợn cần được chế biến chín kỹ trước khi sử dụng. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh.

Các hộ gia đình cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch thú y, mua tại các cơ sở kinh doanh uy tín. Tuyệt đối không mua bán, sử dụng thịt lợn bệnh, lợn chết hoặc sản phẩm không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Trong quá trình chế biến thực phẩm, cần thực hiện ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn và trước khi ăn.

Đối với người chăn nuôi, giết mổ, buôn bán và vận chuyển lợn, cần thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo hộ lao động như đeo găng tay, khẩu trang, ủng bảo hộ; hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết hoặc thịt lợn chưa qua chế biến. Những người có vết thương hở tuyệt đối không tham gia giết mổ hoặc tiếp xúc với lợn nghi mắc bệnh.

Bên cạnh đó, các hộ chăn nuôi cần thường xuyên vệ sinh chuồng trại, thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh cho đàn vật nuôi theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Khi phát hiện lợn có biểu hiện bất thường như sốt, bỏ ăn, chết không rõ nguyên nhân cần báo ngay cho cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý, không tự ý giết mổ hoặc tiêu thụ ra thị trường.

Đặc biệt, người dân cần nâng cao cảnh giác với các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh liên cầu lợn như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, đau nhức cơ thể, xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da, ù tai hoặc giảm thính lực sau khi ăn các sản phẩm từ lợn hoặc sau khi tiếp xúc với lợn bệnh. Khi có dấu hiệu bất thường, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh tự điều trị tại nhà dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Mỗi người dân hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong gia đình và cộng đồng, vận động người thân từ bỏ thói quen ăn tiết canh, thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm và chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm. Sự chung tay của mỗi cá nhân sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ngăn ngừa nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên địa bàn.

Với phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, Trạm Y tế phường Hoành Bồ sẽ tiếp tục tăng cường giám sát dịch tễ, đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn trong công tác phòng chống dịch bệnh, góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, xây dựng địa phương ngày càng an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

Bệnh liên cầu lợn là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Mỗi người dân hãy chủ động bảo vệ bản thân trước nguy cơ lây nhiễm. Bảo vệ sức khỏe không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với gia đình và cộng đồng. Chủ động phòng bệnh hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe cho bản thân, người thân và góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn trước các nguy cơ dịch bệnh.

Mạnh Hùng, Ngọc Phượng – CDC QN