Chủ động phòng cúm cho trẻ nhỏ

Thời tiết thay đổi, trẻ em là đối tượng dễ bị nhiễm cúm do sức đề kháng của trẻ còn non yếu. Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 5-10% người lớn nhiễm cúm, riêng trẻ em tỷ lệ nhiễm cúm cao hơn với 20-30% và đặc biệt trẻ em cũng được xếp vào nhóm có tỷ lệ tử vong cao do bệnh cúm. Mặc dù phần lớn trẻ em khỏe mạnh có thể tự khỏi bệnh cúm, hồi phục nhanh. Tuy nhiên một số ít sẽ tiến triển các biến chứng có thể đe dọa tới tính mạng. Các bậc phụ huynh cần biết cách phòng ngừa bệnh cúm cho trẻ và chăm sóc đúng cách khi trẻ mắc cúm để hạn chế tối đa những biến chứng.

Vi rút cúm chính là nguyên nhân gây ra bệnh cúm ở người lớn và trẻ nhỏ, chúng tấn công vào hệ hô hấp của người bệnh, bao gồm mũi, cổ họng và phổi. Có 4 chủng vi rút cúm được ký hiệu là A, B, C, D. Trong đó chủng cúm A và B thường gặp ở người, cúm C gây bệnh nhẹ thường không có triệu chứng và ít gặp, còn cúm D chủ yếu gây bệnh cho gia súc.

Vi rút cúm lây truyền nhanh chóng từ người sang người chủ yếu qua 2 đường đó là: Lây qua dịch tiết đường hô hấp và lây qua bề mặt tiếp xúc. Trẻ có thể bị lây cúm khi người bệnh ho/hắt hơi làm phát tán vi rút vào tay, chân, quần áo, các đồ vật xung quanh; tay trẻ vô tình tiếp xúc với người bệnh hoặc các vật dụng nói trên, sau đó tay trẻ lại tiếp xúc với mắt, mũi, miệng của mình tạo điều kiện cho vi rút cúm xâm nhập vào cơ thể. Hoặc khi người bệnh ho/hắt hơi làm phát tán vi rút vào không khí và có thể xâm nhập trực tiếp vào đường hô hấp của những trẻ gần đó khi hít phải.

Thông thường một đợt cúm thường xảy ra theo 3 giai đoạn gồm: Giai đoạn khởi phát (từ ngày thứ 1 – 3); giai đoạn toàn phát (ngày thứ 4 trở đi) và giai đoạn hồi phục (ngày thứ 8 trở đi). Đối với triệu chứng của cúm ở trẻ nhỏ, BS CKI Lương Xuân Kiên, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Như tất cả các trường hợp mà nhiễm vi rút khác, thông thường biểu hiện đầu tiên của bệnh cúm là sốt. Những ngày đầu sốt nhẹ, sau đó có thể sốt cao, kèm theo những triệu chứng của viêm long đường hô hấp trên, chẳng hạn như ho, hắt hơi, chảy nước mũi. Đặc biệt đối với cúm triệu chứng của ho sẽ nhiều hơn. Trẻ ho liên tục, ho nhiều, có những trường hợp biến chứng như viêm phổi, viêm phế quản thì trẻ có biểu hiện của suy hô hấp, tím tái, khó thở. Những biểu hiện ấy ngoài yếu tố lâm sàng, các bác sĩ sẽ xét nghiệm, chụp Xquang phổi thì sẽ phát hiện ra những tổn thương của trẻ”.

Triệu chứng của bệnh cúm

Cúm và cảm lạnh có một số biểu hiện giống nhau, tuy nhiên chúng ta vẫn có thể phân biệt qua các triệu chứng lâm sàng. Với bệnh cảm lạnh thường gây những triệu chứng ở đường hô hấp ở mức độ nhẹ hoặc trung bình như hắt hơi, sổ mũi, hoặc nghẹt mũi, một số bệnh nhân có thể bị ho khan hoặc cơ thể mệt mỏi thoáng qua. Ngược lại, khi bị nhiễm cúm triệu chứng bệnh thường rầm rộ biểu hiện qua 3 hội chứng sau:

– Thứ nhất là, hội chứng nhiễm trùng: trẻ thường bị sốt cao liên tục 39 – 40oC khi nhiễm cúm, mặt đỏ bừng, mạch nhanh, biếng ăn, tiểu ít, nước tiểu vàng sậm. Trẻ thường bị mệt lả, đuối sức vì sốt.

– Hai là,hội chứng đau nhức: nhức đầu dữ dội và liên tục gia tăng khi sốt cao hoặc khi ho gắng sức, thường đau nhiều ở vùng trán và vùng trên nhãn cầu. Trẻ có thể bị đau các bắp cơ thân mình; có cảm giác nóng, đau vùng trên xương ức.

– Thứ ba là, hội chứng viêm long đường hô hấp: xuất hiện ngay các ngày đầu với mức độ nặng nhẹ khác nhau như hắt hơi, nghẹt mũi, sổ mũi, mắt đỏ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, cảm giác khô và đau rát họng. Trẻ em thường kèm theo dấu hiệu buồn nôn, nôn ói hoặc đau bụng.

Để điều trị bệnh cúm cho trẻ, BS CKI Lương Xuân Kiên chia sẻ:“Cúm là bệnh lây truyền theo đường hô hấp như Covid-19. Thế nên cách phòng bệnh quan trọng đó là khẩu trang và vệ sinh tay. Ngoài ra, cúm là bệnh có từ rất lâu, nên người ta đã nghiên cứu khá đầy đủ các loại vắc xin. Chính vì vậy ở những trẻ nhỏ dưới 6 tuổi, các gia đình nên cho trẻ đi tiêm phòng cúm hàng năm. Như vậy tần suất nhiễm cúm sẽ giảm đi và nếu giả sử có nhiễm cúm thì mức độ bệnh cũng nhẹ hơn”.

Ở những trẻ nhỏ dưới 6 tuổi, các gia đình nên cho trẻ đi tiêm phòng cúm hàng năm

Khi trẻ mắc cúm, việc chăm sóc trẻ tại nhà nên chú ý những nguyên tắc sau:

Hạ sốt cho trẻ khi thân nhiệt đo được từ 38oC bằng Paracetamol đơn chất với liều 10mg – 15mg/cân nặng cơ thể trẻ, mỗi lần dùng cách nhau 4 – 6 giờ kết hợp với lau mát bằng nước ấm khi cần thiết. Tuyệt đối không được sử dụng Aspirin để hạ sốt cho trẻ.

Cho trẻ uống thêm nhiều nước, đặc biệt là những loại nước giàu vitamin C như nước cam tươi, nước chanh, nước táo,…giúp trẻ tăng cường sức đề kháng để mau khỏi bệnh. Cho trẻ ăn những thức ăn lỏng, ấm, dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng như cháo, súp dinh dưỡng, sữa nóng…

Cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện nếu thấy bệnh trầm trọng hơn, trẻ bỏ ăn bỏ uống, quấy khóc nhiều, đặc biệt là sốt cao liên tục không hạ sau khi đã uống thuốc hạ sốt và lau mát tích cực.

Ngoài ra, các bậc phụ huynh cũng cần chủ động giúp trẻ phòng ngừa cúm bằng cách:

– Nhắc nhở trẻ thường xuyên rửa sạch tay bằng xà bông và nước sạch.

– Tránh tiếp xúc với người nghi ngờ nhiễm khuẩn hô hấp cấp, giữ khoảng cách an toàn (>1m).

– Cho trẻ đeo khẩu trang y tế khi đến chỗ đông người như: bệnh viện, siêu thị, công viên, rạp chiếu phim…

– Nhắc nhở trẻ thói quen che miệng khi ho.

– Giữ vệ sinh thân thể và môi trường sống thật tốt.

– Phòng ngừa chủ động tốt nhất và hiệu quả nhất là đưa trẻ đi tiêm ngừa vắc xin phòng bệnh cúm hàng năm.

Tại Quảng Ninh,  phòng tiêm Safpo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh vẫn đang triển khai tiêm vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm, phòng cúm dịch vụ cho trẻ em và người lớn.
 – Địa chỉ Safpo 1: Số 651, Lê Thánh Tông, phường Bạch Đằng, TP.Hạ Long, Quảng Ninh.
– Địa chỉ Safpo 2: Số 10, lô 10, Khu dân cư du lịch Đông Hùng Thắng Cái Dăm, phường Bãi Cháy, TP.Hạ Long, Quảng Ninh.
Các bậc phụ huynh có thể truy cập website:  http://quangninhcdc.vn/dich-vu-y-te/danh-sach-vacxin.html để cập nhật thông tin các loại vắc xin tiêm cho con em mình.

Ngọc Phượng, CDC Quảng Ninh