Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao (24/3), tỉnh Quảng Ninh đang đồng loạt triển khai các hoạt động truyền thông và chuyên môn với thông điệp: “Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao: Cam kết – Đầu tư – Hành động hiệu quả”. Đây là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm của toàn ngành Y tế và cả hệ thống chính trị trong kiểm soát, tiến tới loại trừ bệnh lao, căn bệnh truyền nhiễm vẫn còn nhiều thách thức hiện nay.
Bệnh lao – Nguy cơ âm thầm trong cộng đồng
Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao gây ra, chủ yếu tấn công phổi và lây lan qua không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Điều đáng nói là bệnh có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài, khiến nhiều người chủ quan, không phát hiện sớm.
Dù đã có thuốc điều trị hiệu quả, nhưng lao vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm trên thế giới. Tại Việt Nam, mỗi năm vẫn ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc mới, trong đó không ít trường hợp phát hiện muộn hoặc đã chuyển sang lao kháng thuốc.
Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố: nhận thức của người dân còn hạn chế, các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua, tâm lý e ngại, giấu bệnh vẫn tồn tại…Điều này khiến bệnh lao không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề xã hội cần được giải quyết một cách toàn diện.
Quảng Ninh chủ động kiểm soát bệnh lao từ cơ sở
Tại Quảng Ninh, công tác phòng, chống lao được triển khai đồng bộ, liên tục và hiệu quả trong nhiều năm qua. Trong đó, Bệnh viện Phổi Quảng Ninh giữ vai trò nòng cốt, là đơn vị đầu ngành về chuyên môn, chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các hoạt động phòng, chống lao trên địa bàn tỉnh.
Bệnh viện đã và đang ứng dụng mạnh mẽ các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chẩn đoán và điều trị bệnh lao. Các kỹ thuật như xét nghiệm sinh học phân tử cho kết quả nhanh, chính xác; hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp phát hiện tổn thương sớm…đã góp phần nâng cao chất lượng phát hiện bệnh.
Chụp X-Quang phổi
Đặc biệt, công tác điều trị bệnh lao được thực hiện theo đúng hướng dẫn của Chương trình Chống lao Quốc gia, đảm bảo người bệnh được điều trị đúng phác đồ, đủ thời gian. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao tỷ lệ khỏi bệnh, đồng thời hạn chế nguy cơ xuất hiện các chủng vi khuẩn lao kháng thuốc.
Khám sàng lọc lao tại cơ sở
Cùng với tuyến tỉnh, mạng lưới phòng, chống lao tại Quảng Ninh được phủ kín đến tận tuyến cơ sở. Các trạm y tế xã, phường đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm ca bệnh tại cộng đồng, quản lý điều trị ngoại trú và giám sát tuân thủ dùng thuốc.
Khám sàng lọc lao tại cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh
Việc đưa dịch vụ phòng, chống lao về gần dân đã giúp giảm đáng kể rào cản tiếp cận y tế, nhất là đối với người dân ở vùng sâu, vùng xa, khu vực khó khăn. Nhờ đó, nhiều ca bệnh được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Đẩy mạnh truyền thông – Thay đổi nhận thức, xóa bỏ kỳ thị
Nhận thức rõ vai trò của truyền thông trong phòng, chống lao, ngành Y tế Quảng Ninh đã triển khai chiến dịch truyền thông hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao một cách đồng bộ, rộng khắp và có chiều sâu.
Tiến sĩ.Bác sĩ Tăng Xuân Châu – Trưởng Phòng Chỉ đạo tuyến của Bệnh viện Phổi Quảng Ninh khám và tư vấn lao cho người dân
Dưới sự hướng dẫn của Bệnh viện Phổi Quảng Ninh, các đơn vị y tế đã chủ động lựa chọn hình thức truyền thông phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân về bệnh lao, đặc biệt là các dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài trên 2 tuần, sốt nhẹ về chiều, sụt cân, mệt mỏi, ra mồ hôi đêm.
Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, truyền thông còn hướng tới thay đổi hành vi. Người dân được khuyến khích chủ động đi khám khi có triệu chứng, tuân thủ điều trị nếu mắc bệnh và tích cực phòng bệnh cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Bệnh viện Phổi Quảng Ninh luôn khuyến khích người dân đi khám sàng lọc lao khi có biểu hiện nghi ngờ triệu chứng
Một điểm nhấn quan trọng của chiến dịch năm nay là việc giảm kỳ thị đối với người mắc lao. Thực tế cho thấy, tâm lý sợ bị xa lánh, phân biệt đối xử vẫn khiến nhiều người bệnh ngần ngại tiếp cận dịch vụ y tế, dẫn đến phát hiện muộn và tăng nguy cơ lây nhiễm.
Thông qua các hoạt động truyền thông đa dạng như phát thanh, truyền hình, mạng xã hội, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng…, ngành Y tế đang từng bước thay đổi nhận thức xã hội: bệnh lao có thể chữa khỏi; người bệnh cần được chia sẻ, hỗ trợ thay vì kỳ thị.
Các hoạt động hưởng ứng như treo băng rôn, khẩu hiệu, truyền thông lưu động…cũng góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp “Cam kết – Đầu tư – Hành động hiệu quả” đến từng khu dân cư.
Chung tay hành động vì mục tiêu không còn bệnh lao
Chấm dứt bệnh lao không phải là nhiệm vụ của riêng ngành Y tế mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi người dân đều có thể góp phần vào cuộc chiến này bằng những hành động thiết thực.
Trước hết, cần nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe, chủ động đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ. Phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn ngăn chặn nguồn lây trong cộng đồng.
Đối với người mắc bệnh, việc tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị là yếu tố quyết định. Điều trị lao đòi hỏi sự kiên trì trong thời gian dài; bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể dẫn đến thất bại điều trị và hình thành lao kháng thuốc.
Bên cạnh đó, mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng cần chung tay xóa bỏ kỳ thị đối với người mắc lao, tạo môi trường xã hội tích cực để người bệnh yên tâm điều trị.
Hưởng ứng thông điệp “Cam kết – Đầu tư – Hành động hiệu quả”, Quảng Ninh đang huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ cấp tỉnh đến cơ sở. Với vai trò nòng cốt của Bệnh viện Phổi Quảng Ninh cùng mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp, công tác phòng, chống lao đang ngày càng được triển khai hiệu quả, bền vững.
Trong hành trình đó, mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu: một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn và không còn nỗi lo về bệnh lao trong tương lai.
Ngọc Phượng, Mạnh Hùng – CDC QN
