Cùng với các địa phương trong cả nước, Quảng Ninh đang tích cực triển khai khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân trên địa bàn tỉnh, với mục tiêu phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe bằng hồ sơ sức khỏe điện tử và từng bước chuyển từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Tại các địa phương miền núi, vùng xa của tỉnh, chương trình càng có ý nghĩa khi dịch vụ y tế được đưa đến tận địa bàn, giúp người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và những người ít có điều kiện đi khám được kiểm tra sức khỏe, tư vấn, theo dõi và điều trị kịp thời.
Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người dân
Là địa bàn vùng sâu, vùng xa, phần lớn người dân là đồng bào dân tộc Tày, thôn Quảng Văn được xã Quảng Hà lựa chọn triển khai đầu tiên chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí. Điểm khám đặt tại điểm trường Quảng Văn (Trường TH&THCS Quảng Phong) tạo thuận lợi cho người dân đi lại. Nhiều người lần đầu được khám nhiều chuyên khoa ngay tại nơi sinh sống, gồm đo huyết áp, điện tim, siêu âm, xét nghiệm máu, khám nội tổng hợp, ngoại, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, sản khoa.
Đối với đồng bào vùng cao, việc tiếp cận dịch vụ y tế vẫn còn nhiều khó khăn do địa hình và khoảng cách đi lại. Việc đưa bác sĩ, trang thiết bị về tận địa bàn giúp giảm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời tạo điều kiện để người dân được kiểm tra sức khỏe đầy đủ, phát hiện sớm những bất thường ngay tại nơi sinh sống.
Đến điểm khám từ sáng sớm, ông Nông Thế Hiệu (80 tuổi, thôn Quảng Văn) đã nhiều năm không đi kiểm tra sức khỏe. Tuổi cao, đường xa, việc đi lại khó khăn nên mỗi lần có dấu hiệu mệt, ông thường chỉ nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc theo kinh nghiệm. Lần này, khi đoàn bác sĩ về khám ngay tại thôn, ông được kiểm tra huyết áp, tim mạch, siêu âm và một số chỉ số cần thiết. Kết quả cho thấy, ông bị tăng huyết áp, cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt.
Ông Hiệu chia sẻ: “Người cao tuổi như chúng tôi đi xa rất vất vả, nhiều khi thấy trong người không khỏe cũng ngại đến bệnh viện. Nay bác sĩ về tận thôn, khám nhiều nội dung, lại giải thích rõ từng chỉ số nên tôi mới biết mình bị tăng huyết áp để còn theo dõi, uống thuốc và ăn uống cho phù hợp. Được quan tâm như vậy, chúng tôi rất phấn khởi và mong chương trình được duy trì hiệu quả hằng năm”.
Theo kế hoạch, năm 2026, trên 40.000 người dân xã Quảng Hà được khám sàng lọc miễn phí. Địa phương bố trí 8 điểm khám tại các trường học, trạm y tế xã, điểm trạm và tổ chức khám vào buổi chiều tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 2. Để triển khai trên diện rộng, Trạm Y tế xã Quảng Hà phối hợp với chính quyền, bệnh viện, nhà trường và các thôn rà soát danh sách, bố trí người dân đến khám theo từng địa bàn, khung giờ. Người cao tuổi, sức khỏe yếu được hỗ trợ trong quá trình khám. Nhân lực, trang thiết bị, vật tư và hệ thống nhập dữ liệu được chuẩn bị đồng bộ. Những kỹ thuật vượt khả năng của tuyến xã được bệnh viện hỗ trợ, bảo đảm người dân được khám đầy đủ, đúng chuyên môn.
Thầy giáo Nguyễn Văn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường TH&THCS Quảng Phong, chia sẻ: “Ngay sau khi nhận được đề nghị phối hợp, nhà trường đã rà soát cơ sở vật chất tại điểm trường Quảng Văn và cơ sở chính để bố trí các phòng phục vụ tiếp đón, khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm và tư vấn. Hệ thống điện, quạt, đường truyền internet cũng được kiểm tra để phục vụ thiết bị y tế và nhập dữ liệu. Nhà trường huy động khoảng 40 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia hỗ trợ tuyên truyền, hướng dẫn người dân, kiểm tra thông tin và sắp xếp hồ sơ. Đây là hoạt động thiết thực đối với người dân địa phương nên chúng tôi cố gắng chuẩn bị chu đáo, giúp quá trình khám diễn ra thuận lợi”.
Trực tiếp siêu âm cho người dân tại thôn Quảng Văn, bác sĩ Bế Thị Phương, Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 2, đã phát hiện một số trường hợp có tổn thương cần tiếp tục kiểm tra chuyên sâu. Bác sĩ Phương cho biết: “Nhiều người dân ở địa bàn xa trung tâm ít có điều kiện đi khám định kỳ, trong khi một số bệnh có thể tiến triển âm thầm mà không biểu hiện rõ. Qua siêu âm, chúng tôi đã phát hiện một số trường hợp có dấu hiệu bất thường cần được kiểm tra chuyên sâu. Với những trường hợp này, bác sĩ giải thích cụ thể, tư vấn đến cơ sở chuyên khoa để chẩn đoán xác định và điều trị kịp thời. Việc đưa bác sĩ cùng thiết bị về tận địa bàn giúp người dân giảm thời gian, chi phí đi lại và tăng cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm”.
Tại xã Đầm Hà, danh sách người có nhu cầu khám được rà soát từ từng thôn, khu phố. Người dân được thông báo lịch khám tại Trạm Y tế xã, các điểm trạm và Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 3, qua đó thuận lợi sắp xếp công việc, chủ động tham gia. Chị Hoàng Thị Thu Huyền (khu phố Chu Văn An, xã Đầm Hà) đã khá lâu chưa đi khám sức khỏe. Công việc gia đình, chăm sóc con cái cùng tâm lý cơ thể chưa có biểu hiện bất thường khiến chị nhiều lần gác lại việc kiểm tra định kỳ. Khi nhận được thông báo, chị sắp xếp công việc đến khám tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 3. Tại đây, chị được đo huyết áp, khám lâm sàng, xét nghiệm và siêu âm.
Chị Huyền cho hay: “Khá lâu rồi tôi chưa đi khám sức khỏe. Chương trình được tổ chức ngay tại địa phương, có máy siêu âm, xét nghiệm và bác sĩ hướng dẫn tận tình nên tôi rất yên tâm. Qua lần khám này, tôi biết rõ hơn tình trạng sức khỏe để chăm sóc bản thân và gia đình”.
Bà Bùi Thị Đa (79 tuổi, ở thôn Xóm Giáo), nói: Tuổi cao nên việc đi xa để khám sức khỏe khá vất vả. Lần này, tôi được kiểm tra huyết áp, đường huyết và khám các chuyên khoa ngay tại địa phương. Bác sĩ cho biết tôi không bị tăng huyết áp, không mắc tiểu đường nhưng có biểu hiện thiếu máu nhẹ, đồng thời hướng dẫn chế độ ăn uống phù hợp. Được khám, được giải thích rõ tình trạng sức khỏe như vậy, người cao tuổi chúng tôi rất yên tâm và biết cách chăm sóc bản thân tốt hơn.
Từ đầu tháng 7, Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 3 phối hợp với chính quyền, trạm y tế và các lực lượng tại xã Đầm Hà và Quảng Tân tổ chức khám sức khỏe cho người dân. Trung bình mỗi ngày, điểm khám tiếp nhận từ 100-150 người, có ngày từ 180-200 người. Người dân được đo các dấu hiệu sinh tồn, khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm và thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng khi có chỉ định. Trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường được tư vấn kiểm tra chuyên sâu hoặc tiếp tục theo dõi tại cơ sở y tế.
Theo bác sĩ CKI Nguyễn Hải Bình, Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái – cơ sở 3, qua những ngày triển khai khám, chúng tôi phát hiện khá nhiều trường hợp có chỉ số đường huyết, huyết áp cao; bất thường về chức năng gan, thận, tuyến giáp và nguy cơ mắc bệnh mạn tính. Đáng chú ý, nhiều người trước đó vẫn lao động, sinh hoạt bình thường và chưa thấy triệu chứng rõ rệt. Sau khi có kết quả, chúng tôi cũng giải thích mức độ nguy cơ, hướng dẫn người dân điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động, theo dõi tại nhà hoặc đến chuyên khoa phù hợp để kiểm tra sâu hơn. Không chỉ thực hiện các bước khám, các bác sĩ còn tìm hiểu tiền sử bệnh, thói quen ăn uống, sinh hoạt và việc sử dụng thuốc của từng người. Người đang điều trị bệnh mạn tính được kiểm tra lại các chỉ số, hướng dẫn dùng thuốc, theo dõi tại nhà…
Qua khám, người dân được đánh giá tình trạng sức khỏe, phát hiện các yếu tố nguy cơ và tư vấn cụ thể về chế độ ăn uống, vận động, sử dụng thuốc, thời điểm tái khám. Những trường hợp đang điều trị bệnh mạn tính được kiểm tra lại các chỉ số và hướng dẫn tiếp tục theo dõi tại nhà; người có dấu hiệu bất thường được tư vấn khám chuyên khoa. Từ đó, hoạt động sàng lọc thực sự trở thành bước đầu của quá trình theo dõi, quản lý và chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Quản lý sức khỏe lâu dài
Khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Trên cơ sở kế hoạch triển khai thống nhất của Bộ Y tế, Quảng Ninh tổ chức khám theo lộ trình, ưu tiên nhóm nguy cơ cao, người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; đồng thời cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử, từng bước quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời.
Để triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh, Sở Y tế đã phân công các bệnh viện đa khoa, bệnh viện chuyên khoa và bệnh viện đa khoa khu vực phụ trách, hỗ trợ từng xã, phường, đặc khu. Trên cơ sở đó, các đơn vị y tế phối hợp với chính quyền địa phương, trạm y tế rà soát đối tượng, xây dựng lịch khám, bố trí nhân lực, trang thiết bị và tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc thù từng địa bàn, nhất là khu vực miền núi, vùng xa, biên giới, hải đảo. Từ chủ trương chung đó, mỗi địa phương lựa chọn cách tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế.
Tại khu vực miền Đông, Bệnh viện Đa khoa khu vực Tiên Yên được giao phối hợp với các xã Tiên Yên, Điền Xá, Đông Ngũ, Hải Lạng, Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, Ba Chẽ cùng hệ thống trạm y tế trên địa bàn. Bệnh viện đã chỉ đạo các khoa, phòng chuẩn bị đầy đủ nhân lực, trang thiết bị, vật tư; bố trí khu vực khám theo quy trình một chiều, từ tiếp đón, phân luồng, khám lâm sàng đến xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và tư vấn. Đồng thời, bệnh viện bố trí các kíp chuyên môn phối hợp với trạm y tế tổ chức khám cho người dân ngay tại cơ sở.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thành Lam, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Tiên Yên, cho biết: “Địa bàn bệnh viện phụ trách rộng, nhiều xã miền núi, dân cư phân tán nên việc tổ chức phải cụ thể đến từng điểm khám, từng nhóm đối tượng. Bệnh viện phối hợp với chính quyền và trạm y tế rà soát danh sách, thông báo lịch khám, đồng thời bố trí nhân lực, thiết bị phù hợp. Sau khi có kết quả, người dân được tư vấn theo dõi, điều trị hoặc chuyển khám chuyên khoa khi cần thiết”.
Tại đặc khu Vân Đồn, phương án tổ chức được xây dựng linh hoạt theo điều kiện địa bàn rộng, nhiều khu dân cư cách xa trung tâm và việc đi lại còn phụ thuộc vào thời tiết, phương tiện. Theo kế hoạch, trong năm 2026, trên 52.000 người dân đặc khu được khám sàng lọc miễn phí. Riêng trong tháng 7, địa phương tập trung khám cho hơn 35.000 người từ đủ 18 tuổi trở lên tại cơ sở chính của Bệnh viện Đa khoa khu vực Vân Đồn, cơ sở 2 tại Cô Tô và Phòng khám Đa khoa khu vực Quan Lạn. Bên cạnh các điểm khám cố định, 6 đội khám lưu động được tổ chức tại nhà văn hóa thôn, khu phố và đến tận nhà đối với người có công, người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh mạn tính hoặc không thể tự di chuyển. Đặc biệt, các điểm khám ngoài giờ được duy trì đến 21 giờ, giúp người lao động, ngư dân, người làm dịch vụ du lịch và người dân trên các đảo chủ động sắp xếp thời gian, không ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt hằng ngày.
Theo bác sĩ CKII Nguyễn Huy Tiến, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Vân Đồn, đơn vị đã huy động bác sĩ có kinh nghiệm ở các chuyên khoa nội, tim mạch, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt; đồng thời tăng cường nhân lực cho xét nghiệm, siêu âm và chẩn đoán hình ảnh. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường được tư vấn ngay tại điểm khám; trường hợp cần thiết được chỉ định kiểm tra sâu hơn hoặc chuyển khám chuyên khoa. Việc tổ chức khám ngoài giờ và đưa các đội lưu động đến tận thôn, khu dân cư, địa bàn đảo giúp nhiều người dân có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, qua đó phát hiện sớm bệnh lý và quản lý sức khỏe ngay từ cơ sở.
Theo Kế hoạch số 229/KH-UBND ngày 22/5/2026 của UBND tỉnh, Quảng Ninh triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho trên 1,4 triệu người. Sau đợt khám cho khoảng 328.000 người lao động, từ ngày 1/7 – 31/8, chương trình tập trung vào người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, xã đảo, đặc khu; người từ đủ 18 tuổi trở lên và trẻ em dưới 6 tuổi không thuộc nhóm ưu tiên, không theo học tại trường mầm non. Trong tháng 9, chương trình tiếp tục triển khai đối với trẻ em, học sinh và khám bổ sung cho các nhóm còn lại.
Điểm quan trọng của chương trình là khám xong không có nghĩa nhiệm vụ đã kết thúc. Kết quả của từng người được cập nhật vào Sổ sức khỏe điện tử, liên thông với các hệ thống dữ liệu y tế và tích hợp trên ứng dụng VNeID. Những người mắc bệnh, có yếu tố nguy cơ hoặc bệnh không lây nhiễm tiếp tục được trạm y tế theo dõi, hướng dẫn điều trị, tái khám hoặc chuyển tuyến khi cần thiết. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, cán bộ y tế cơ sở có thể nắm được trên địa bàn có bao nhiêu người tăng huyết áp, đái tháo đường, có nguy cơ tim mạch hoặc cần theo dõi chức năng gan, thận… Người dân cũng có lịch sử sức khỏe để sử dụng trong những lần khám sau, hạn chế tình trạng thông tin rời rạc giữa các cơ sở.
Chương trình vì thế đặt ra yêu cầu cao hơn đối với y tế cơ sở. Trạm y tế không chỉ thực hiện khám, chữa bệnh ban đầu, mà còn trở thành nơi quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; theo dõi bệnh mạn tính, tư vấn phòng bệnh và phối hợp chuyển tuyến. Ở những nơi chưa đáp ứng đầy đủ nhân lực, thiết bị, bệnh viện được phân công sẽ tiếp tục hỗ trợ để bảo đảm chất lượng chuyên môn và tính liên tục trong chăm sóc.
Cùng với sự vào cuộc của các ngành, địa phương và hệ thống y tế, sự chủ động tham gia của mỗi người dân có ý nghĩa quyết định. Nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, rối loạn mỡ máu hay ung thư… có thể diễn biến âm thầm trong thời gian dài, chỉ được phát hiện qua kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Phó Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Minh Tuấn cho biết: Ngành Y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí; tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi, chủ động tham gia và thực hiện đầy đủ hướng dẫn sau khám. Trạm y tế được xác định giữ vai trò nền tảng trong quản lý sức khỏe ban đầu. Vì vậy, cùng với việc huy động các bệnh viện hỗ trợ chuyên môn, các trạm y tế phải phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, rà soát đầy đủ đối tượng, tổ chức khám khoa học, cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử và tiếp tục quản lý người dân sau khám. Đặc biệt, các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo phải được quan tâm để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng ngay tại nơi sinh sống.
Chương trình hướng tới hình thành thói quen chủ động chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng, ưu tiên người dân tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Khi người dân dành thời gian kiểm tra sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm nguy cơ và tuân thủ tư vấn của bác sĩ, hiệu quả phòng bệnh được nâng lên, chi phí điều trị được giảm bớt. Đây cũng là nền tảng để xây dựng hệ thống y tế gần dân hơn, chủ động hơn, bảo đảm mỗi người dân đều được chăm sóc sức khỏe kịp thời và liên tục.
