Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 là dịp để các cấp, ngành và toàn xã hội cùng nhìn lại những nỗ lực trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tệ nạn ma túy, đồng thời ghi nhận những giải pháp hiệu quả đã và đang giúp nhiều người nghiện từ bỏ ma túy, ổn định cuộc sống, trở thành những công dân có ích cho xã hội. Trong số đó, chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone được xem là một trong những điểm sáng của ngành Y tế Quảng Ninh suốt 15 năm qua.

Giải pháp khoa học trong cuộc chiến chống ma túy

Tại Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng, nghiện các chất dạng thuốc phiện từng là nguyên nhân dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như lây nhiễm HIV/AIDS, viêm gan B, viêm gan C, gia tăng tội phạm, mất an ninh trật tự và tạo gánh nặng cho gia đình, xã hội.

Nhằm giúp người nghiện giảm lệ thuộc vào heroin và các chất dạng thuốc phiện bất hợp pháp, năm 2011, Quảng Ninh chính thức triển khai chương trình điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone. Đây là phương pháp điều trị đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Methadone là một loại thuốc dạng uống, có tác dụng kéo dài, giúp người bệnh giảm cảm giác thèm nhớ ma túy, ngăn ngừa hội chứng cai, từ đó hạn chế việc sử dụng heroin và các chất dạng thuốc phiện bất hợp pháp. Khi tuân thủ điều trị đúng phác đồ, người bệnh vẫn có thể lao động, học tập và sinh hoạt bình thường.

Sau 15 năm triển khai, chương trình đã trở thành điểm tựa cho hàng nghìn người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh. Từ những người từng nhiều lần cai nghiện thất bại, sống phụ thuộc vào ma túy và bị gia đình, xã hội xa lánh, nhiều bệnh nhân đã tìm lại được sức khỏe, việc làm và niềm tin vào cuộc sống.

Methadone là một loại thuốc dạng uống, có tác dụng kéo dài, giúp người bệnh giảm cảm giác thèm nhớ ma túy, ngăn ngừa hội chứng cai, từ đó hạn chế việc sử dụng heroin và các chất dạng thuốc phiện bất hợp pháp.

Mạng lưới điều trị ngày càng hoàn thiện

Hiện nay, Quảng Ninh duy trì 5 cơ sở điều trị Methadone gồm: Cơ sở điều trị Methadone Trạm Y tế Vàng Danh, Cái Bầu, Cẩm Phả, Đông Triều và Cao Xanh.

Các cơ sở không chỉ thực hiện cấp phát thuốc hằng ngày mà còn triển khai đồng bộ các hoạt động tư vấn tâm lý, giáo dục nhóm, hỗ trợ xã hội, theo dõi sức khỏe và quản lý điều trị lâu dài cho người bệnh.

Theo báo cáo tháng 5/2026, toàn tỉnh có 605 bệnh nhân đang tham gia điều trị Methadone. Trong tháng, có thêm 5 bệnh nhân mới được tiếp nhận vào chương trình. Toàn bộ hồ sơ đăng ký đều được xét duyệt và đủ điều kiện điều trị.

Song song với hoạt động cấp phát thuốc, công tác tư vấn và hỗ trợ tâm lý được đặc biệt quan tâm. Trong tháng, các cơ sở đã tổ chức 22 buổi tư vấn nhóm, 13 buổi giáo dục nhóm; thực hiện hơn 3.000 lượt tư vấn trong quá trình điều trị cho trên 2.000 lượt người bệnh.

Những con số này cho thấy điều trị Methadone không đơn thuần là cấp thuốc mà là một quá trình can thiệp toàn diện, giúp người bệnh thay đổi nhận thức, hành vi và xây dựng lối sống lành mạnh.

Bệnh nhân điều trị Methadone tại cơ sở Trạm Y tế Cao Xanh

Hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc cai nghiện

Theo các chuyên gia y tế, hiệu quả lớn nhất của chương trình Methadone là giúp người nghiện giảm hoặc chấm dứt sử dụng heroin và các chất dạng thuốc phiện bất hợp pháp.

Khi không còn phải tìm kiếm ma túy mỗi ngày, người bệnh có điều kiện phục hồi sức khỏe thể chất và tinh thần. Nhiều người quay trở lại lao động sản xuất, có thu nhập ổn định, chăm lo cho gia đình và tham gia các hoạt động xã hội.

Đặc biệt, điều trị Methadone đã góp phần quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Việc giảm tiêm chích ma túy đồng nghĩa với giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, viêm gan B, viêm gan C và các bệnh lây truyền qua đường máu.

Nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế đã chứng minh, người bệnh tham gia điều trị Methadone có tỷ lệ sử dụng ma túy thấp hơn đáng kể so với trước điều trị; tỷ lệ vi phạm pháp luật, trộm cắp, gây rối trật tự xã hội cũng giảm rõ rệt.

Không ít gia đình từng rơi vào cảnh kiệt quệ vì người thân nghiện ma túy nay đã dần ổn định cuộc sống. Những đứa trẻ từng thiếu vắng sự chăm sóc của cha mẹ nay được sống trong môi trường gia đình đầy đủ hơn. Đó chính là những giá trị nhân văn sâu sắc mà chương trình Methadone mang lại.

Kiên trì điều trị để hướng tới cuộc sống mới

Chia sẻ về hiệu quả của chương trình Methadone tại Quảng Ninh, Thầy thuốc Ưu tú, bác sĩ chuyên khoa I Lưu Thanh Hải – Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh cho biết:

“Điều trị Methadone là một trong những giải pháp hiệu quả nhất hiện nay đối với người lệ thuộc các chất dạng thuốc phiện. Qua thực tiễn triển khai tại Quảng Ninh từ năm 2011 đến nay, chúng tôi ghi nhận phần lớn bệnh nhân tuân thủ điều trị đều giảm rõ rệt việc sử dụng heroin, sức khỏe được cải thiện, chất lượng cuộc sống nâng lên và khả năng hòa nhập cộng đồng tốt hơn. Chương trình không chỉ giúp người bệnh mà còn mang lại lợi ích cho gia đình và xã hội thông qua việc giảm các hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV, giảm tội phạm liên quan đến ma túy và giảm gánh nặng kinh tế.”

Theo bác sĩ Hải, một trong những yếu tố quyết định thành công của điều trị Methadone là sự kiên trì của người bệnh cùng sự đồng hành của gia đình.

“Methadone không phải là phép màu có thể giúp người nghiện từ bỏ ma túy chỉ sau vài ngày. Đây là quá trình điều trị lâu dài, cần sự tuân thủ nghiêm túc và hỗ trợ thường xuyên từ gia đình, nhân viên y tế cũng như cộng đồng. Khi được tạo điều kiện và động viên đúng cách, rất nhiều người bệnh đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống của mình.”

Bác sĩ chuyên khoa I Lưu Thanh Hải – Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh (đứng giữa) giám sát công tác quản lý, điều trị Methadone tại Trạm Y tế Cái Bầu

Chung tay vì một cộng đồng không ma túy

Bên cạnh nỗ lực của ngành Y tế, hiệu quả của chương trình Methadone còn đến từ sự phối hợp của các cấp chính quyền, lực lượng công an, các tổ chức đoàn thể và đặc biệt là sự đồng hành của gia đình người bệnh.

Trong bối cảnh tình hình ma túy vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp với sự xuất hiện của nhiều loại ma túy mới, việc duy trì và mở rộng các giải pháp điều trị nghiện dựa trên bằng chứng khoa học tiếp tục là yêu cầu cấp thiết.

Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 là dịp để cộng đồng hiểu đúng hơn về nghiện ma túy như một bệnh mạn tính cần được điều trị và hỗ trợ lâu dài. Thay vì kỳ thị, xa lánh, mỗi người dân cần chung tay giúp đỡ người nghiện tiếp cận các dịch vụ điều trị, tạo điều kiện để họ tái hòa nhập xã hội.

Sau 15 năm triển khai tại Quảng Ninh, chương trình Methadone không chỉ là một giải pháp y tế mà còn là cầu nối của niềm tin, giúp hàng trăm người từng lầm lỡ tìm lại chính mình, mở ra cơ hội xây dựng cuộc sống mới và góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, lành mạnh, không ma túy.

Hoàng Yến – CDC Quảng Ninh