Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe khi tiêm vắc xin phòng Covid-19

Đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp ở nhiều quốc gia trên thế giới và nước ta cũng đang phải căng mình chống lại đại dịch nguy hiểm này. Song song với chiến lược 5K + truyền thông + công nghệ, tiêm vắc xin là chiến lược quan trọng trong phòng, chống dịch Covid-19. Việc tiêm vắc xin phòng Covid-19 đang được đẩy nhanh tốc độ với mục đích càng sớm tạo miễn dịch cộng đồng, càng bảo đảm an toàn khi sống chung với dịch. Tại tỉnh Quảng Ninh, trong thời điểm này cũng đang triển khai chiến dịch tiêm chủng toàn dân, vì vậy vấn đề chăm sóc sức khỏe khi tiêm chủng được người dân rất quan tâm. Phóng viên đã có cuộc trao đổi với Bác sĩ Lê Thị Thanh Huyền – Phòng khám Đa khoa của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh về vấn đề này.

Phóng viên:  Xin bác sĩ cho biết, trước khi tiêm vắc xin phòng Covid-19 thì chúng ta cần chú ý những gì để có sức khỏe tốt đảm bảo đủ điều kiện tiêm chủng?

Bs Lê Thị Thanh Huyền: Vắc xin Covid-19 là vắc xin nhằm ngăn ngừa và làm chậm sự lây lan của dịch viêm đường hô hấp cấp do virus Sars-CoV-2, bằng cách giúp cơ thể sản sinh ra kháng thể chống lại virus Sars-Cov-2. Theo Bộ Y tế, phản ứng thường gặp nhất sau tiêm là sốt, vết tiêm nổi mẩn, đau nhức, mệt mỏi. Tùy vào cơ địa của từng người, từng loại vắc xin mà cơ thể sẽ có những phản ứng khác nhau. Vì vậy, chúng ta cần chú ý bổ sung dinh dưỡng, làm việc, nghỉ ngơi điều độ để cơ thể khỏe mạnh trước khi tiêm.

Người dân cần chuẩn bị sức khỏe tốt đảm bảo đủ điều kiện tiêm chủng

Đảm bảo giấc ngủ, chế độ sinh hoạt đều đặn như: ngủ đủ giấc, ngủ thật ngon vào đêm trước khi tiêm, giúp hệ thống miễn dịch hoạt động tối đa.

Giữ đủ nước cho cơ thể, nước giúp các tế bào loại bỏ độc tố. Mỗi ngày nên duy trì uống đủ 2,5-3 lít nước.

Ăn đầy đủ và đa dạng thực phẩm. Nên ăn đủ các nhóm chất thịt, cá trứng sữa, các loại ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây tươi.

Không để bụng đói trước khi tiêm. Nhịn đói trước tiêm có thể gây chóng mặt, ngất xỉu, đặc biệt nếu bạn là người sợ kim tiêm.

Không uống rượu, bia trước và sau tiêm. Rượu, bia có thể ức chế miễn dịch, gây mất nước, giảm khả năng chống nhiễm trùng, tăng nguy cơ biến chứng, gây khó khăn khi phân biệt phản ứng của rượu, bia và phản ứng của vắc xin.

Không uống nhiều thực phẩm chứa caffein (trà, cà phê, nước tăng lực…) trước khi tiêm, Caffein làm tăng tần số tim, tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim khi sử dụng quá nhiều. Điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả khám sàng lọc, chỉ định tiêm chủng.

Không ăn nhiều chất béo bão hòa, thức ăn nhanh, đồ chiên, nướng, chứa nhiều chất béo bão hoà làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể, gây hại sức khỏe.

 Một số người sau khi tiêm vắc xin xong sẽ có phản ứng nôn nên cần chuẩn bị sẵn sàng thực phẩm dễ tiêu hóa như súp rau củ, súp khoai tây, cháo đậu xanh… tránh các loại thức ăn khó tiêu như phomai, thịt, thức ăn có nhiều đường.

Không uống rượu bia và các chất kích thích trước khi tiêm và ít nhất là trong 3 ngày đầu sau tiêm chủng.

Phóng viên:  Xin bác sĩ cho biết, sau khi tiêm vắc xin phòng Covid-19 thì người được tiêm cần theo dõi sức khỏe như thế nào?

Bs Lê Thị Thanh Huyền: Sau tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19, người được tiêm phải theo dõi sức khỏe ít nhất 30 phút tại điểm tiêm chủng và sau đó tiếp tục tự theo dõi 28 ngày, đặc biệt trong 7 ngày đầu sau khi tiêm về.

Thường xuyên đo thân nhiệt, nếu có sốt dưới 38,5 độ C: cởi bớt, nới lỏng quần áo, chườm/lau bằng khăn ấm tại trán, hố nách, bẹn, uống đủ nước và đo lại nhiệt độ sau 30 phút. Nếu sốt từ 38,5 độ C trở lên cần sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Nếu không cắt được sốt hoặc sốt lại trong vòng 2 tiếng cần thông báo ngay cho nhân viên y tế và đến cơ sở y tế gần nhất.

Những trường hợp khi thấy có một trong 8 dấu hiệu sau thì cần liên hệ ngay với đội cấp cứu lưu động hoặc đến thẳng bệnh viện:

Miệng có cảm giác tê quanh môi hoặc lưỡi.

Da có phát ban, nổi mẩn đỏ, tím tái, đỏ da, chảy máu, xuất huyết dưới da.

Họng có cảm giác ngứa, căng cứng, nghẹn họng, nói khó.

Về thần kinh có triệu chứng đau đầu kéo dài hoặc dữ dội, li bì, ngủ gà, lú lẫn, hôn mê, co giật.

Về tim mạch có dấu hiệu đau tức ngực, hồi hộp đánh trống ngực kéo dài, ngất.

Đường tiêu hóa dấu hiệu nôn, đau quặn bụng hoặc tiêu chảy.

Đường hô hấp có dấu hiệu khó thở, thở rít, khò khè, tím tái.

Toàn thân: Chóng mặt, choáng, xây xẩm, cảm giác muốn ngã, mệt bất thường. Đau dữ dội bất thường tại một hay nhiều nơi không do va chạm, sang chấn. Sốt cao liên tục trên 39 độ C mà không đáp ứng thuốc hạ sốt.

Phóng viên: Sau khi tiêm vắc xin, người được tiêm cần tránh làm những việc gì, thưa bác sĩ?

Bs Lê Thị Thanh Huyền: Sau khi tiêm vắc xin, người được tiêm không nên ở một mình mà cần có người hỗ trợ bên cạnh 24/24 giờ, ít nhất là trong 3 ngày đầu sau tiêm phòng Covid-19.

Không uống rượu bia và các chất kích thích ít nhất là trong 3 ngày đầu sau tiêm chủng. Bởi theo các chuyên gia, rượu, bia có thể ức chế miễn dịch, gây mất nước, giảm khả năng chống nhiễm trùng, tăng nguy cơ biến chứng, gây khó khăn khi phân biệt phản ứng của rượu, bia và phản ứng của vắc-xin.

Nếu thấy sưng, đỏ, đau, nổi cục nhỏ tại vị trí tiêm thì không bôi, chườm, đắp bất cứ thứ gì vào chỗ sưng đau. Cần theo dõi, nếu sưng to nhanh thì đi khám ngay.

Phóng viên: Cần thực hiện chế độ dinh dưỡng như thế nào để cơ thể nhanh chóng phục hồi sức khỏe sau khi tiêm vắc xin phòng Covid-19, thưa bác sĩ?

Bs Lê Thị Thanh Huyền: Để nhanh chóng phục hồi sức khỏe sau khi tiêm vắc xin phòng Covid-19 thì ngoài chế độ chăm sóc, theo dõi, chúng ta cần chú ý bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng để cơ thể nhanh phục hồi, khỏe mạnh.

Bổ sung nước cho cơ thể sau khi tiêm vắc xin là điều cần thiết

Sau khi tiêm chủng người tiêm bổ sung nhu cầu nước hàng ngày, trong đó nước uống bổ sung khoảng 1,2 – 1,4 lít/ngày (tương đương 6 – 7 cốc nước/ngày), còn lại nước đưa vào cơ thể dưới dạng thức ăn và đồ uống. Các loại nước hoa quả có thể uống bổ sung như nước chanh, nước cam, nước bưởi ép … để cung cấp lượng vitamin C, A cần thiết cho cơ thể.

Bổ sung nước cho cơ thể sau khi tiêm vắc xin là điều cần thiết

Chế độ ăn giàu vi chất dinh dưỡng

Khẩu phần ăn hàng ngày nên có sự phối hợp ở tỷ lệ cân đối giữa nguồn chất đạm động vật và thực vật. Tăng cường ăn vừng lạc, đậu đỗ, rau xanh và hoa quả chín. Rau, quả là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ. Vitamin và chất khoáng có vai trò rất quan trọng trong đề kháng và miễn dịch cơ thể, nếu thiếu sẽ làm giảm sức đề kháng và miễn dịch chống lại các virus, vi khuẩn gây bệnh./.

Vitamin và chất khoáng có vai trò rất quan trọng trong đề kháng và miễn dịch cơ thể

Hải Ninh ( CDC Quảng Ninh)