Có những nơi bản đồ không chỉ là đường kẻ, mà là những dãy núi mờ sương, những con suối mùa lũ và những chuyến tàu phụ thuộc vào gió. Ở đó, khoảng cách đến bệnh viện có thể tính bằng giờ đi bộ, bằng đêm thức trắng, bằng niềm tin của người dân vào một người thầy thuốc duy nhất trong vùng.
Suốt hơn hai mươi năm qua, bác sĩ chuyên khoa I Dương Thị Luyên đã chọn ở lại những nơi như thế – từ biên giới Cao Bằng đến đảo xa Cô Tô. Không phải vì thuận lợi, mà vì nơi đó cần bác sĩ.
Sinh ra và lớn lên ở vùng quê miền núi, tháng 1/2003 chị bắt đầu công tác tại Trạm Y tế xã Cô Ngân, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng – địa bàn vùng 3 đặc biệt khó khăn. Khi ấy, cơ sở vật chất nghèo nàn, thiết bị thiếu thốn, đường sá cách trở, nhiều thôn bản cách trung tâm hàng chục cây số đường rừng. Những ca cấp cứu ban đêm, những lần băng suối tiêm chủng, chăm sóc sản phụ, trẻ nhỏ, người cao tuổi… dần trở thành nhịp sống quen thuộc.
Có những ngày phải đi bộ hàng giờ chỉ để kịp sơ cứu một tai nạn. Có những đứa trẻ chị đỡ đẻ nay đã trưởng thành, vẫn gọi chị bằng cái tên thân thuộc “bác sĩ của bản”. Ở vùng biên, bác sĩ không chỉ chữa bệnh — mà còn là người giữ bình an cho cả cộng đồng.
Hiểu rằng muốn cứu người tốt hơn phải học nhiều hơn, chị theo học Đại học Y tại Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên (2006–2010), rồi học chuyên khoa I trong khi vẫn làm việc tại cơ sở. Sau đó là các chương trình hợp tác quốc tế với tổ chức thiện nguyện Samaritan của Đại học Y Riverside (Hoa Kỳ), khóa huấn luyện chuyên sâu tại California năm 2018, và chương trình đào tạo Lão khoa của Đại học Strasbourg (Pháp) tại Viện Lão khoa Trung ương những năm 2023–2024.
Với chị, học không phải để rời đi — mà để quay lại vững vàng hơn trước người bệnh.
Từ năm 2019 đến 2021, công tác tại Trung tâm Y tế huyện Hạ Lang, chị đối mặt với áp lực chuyên môn ngày càng cao. Và thử thách lớn nhất đến vào tháng 8/2021, khi đại dịch COVID-19 bùng phát dữ dội. Chị xung phong vào TP. Hồ Chí Minh, làm nhiệm vụ tại Bệnh viện dã chiến số 2, TP Thủ Đức.
Trong lớp đồ bảo hộ kín mít giữa nắng nóng, giữa nỗi lo lây nhiễm và những ca bệnh nặng liên tục, chị cùng đồng đội vẫn kiên trì điều trị, động viên bệnh nhân — giữ hy vọng sống trong những ngày khó khăn nhất. Nhiều bệnh nhân khỏi bệnh đã bật khóc khi rời khu điều trị, còn chị chỉ lặng lẽ quay lại ca trực tiếp theo.
Hoàn thành nhiệm vụ chống dịch, chị trở lại Cao Bằng. Nhưng hành trình của chị chưa dừng ở miền núi. Cuối năm 2024, khi biết huyện đảo Cô Tô thiếu bác sĩ, chị đăng ký ra đảo công tác. Từ 01/11/2025 đến nay, chị phụ trách Khoa Khám bệnh – Cấp cứu – Hồi sức tích cực – Nội – Nhi – Truyền nhiễm tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Vân Đồn – Cơ sở 2.
Đảo xa đồng nghĩa với những chuyến tàu phụ thuộc thời tiết, những đêm gió lớn và áp lực nặng nề khi bệnh nhân nặng không thể chuyển tuyến kịp thời. Nhiều đêm trực, tiếng sóng vỗ ngoài cửa sổ hòa với tiếng máy theo dõi sinh hiệu, nhắc chị rằng ở nơi này, mỗi quyết định chuyên môn đôi khi là cơ hội duy nhất của người bệnh.
“Biên giới hay hải đảo đều cần bác sĩ có kinh nghiệm. Nếu mình giúp người dân yên tâm hơn thì ở đâu cũng đáng để đến.” Một câu nói giản dị, nhưng chứa cả triết lý nghề nghiệp.
Hơn hai thập kỷ công tác, phần lớn thời gian chị gắn bó với những nơi khó khăn nhất: vùng biên, vùng 3, tâm dịch, hải đảo. Với đồng nghiệp, chị là người chị tận tình; với tổ chức, chị là đảng viên gương mẫu; với người dân, chị là chỗ dựa tin cậy.
Từ núi cao biên cương đến trùng khơi hải đảo, hành trình của bác sĩ Dương Thị Luyên không ồn ào nhưng bền bỉ. Ở nơi đầu sóng ngọn gió, giữa những ca trực nối dài, người nữ bác sĩ ấy vẫn lặng lẽ giữ nhịp sống — bằng chuyên môn vững vàng, bằng sự kiên cường và bằng niềm tin giản dị của người thầy thuốc: được thấy bệnh nhân bình an chính là phần thưởng lớn nhất của đời mình.
Lê Giang
