Phát hiện sớm phòng ngừa biến chứng cho trẻ do thoát vị bẹn

Thoát vị bẹn là bệnh lý bẩm sinh khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bệnh chiếm 0,8% – 4,4% bệnh lý ở trẻ em, ở trẻ sinh non tần suất có thể cao hơn chiếm tới 30% tùy theo tuổi thai. Bệnh nếu không được phát hiện kịp thời có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như: tắc ruột, hoại tử ruột hoặc nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến tử vong.

Thoát vị bẹn là bệnh lý bẩm sinh do xuất hiện một ống thông nhỏ từ phần ổ bụng xuống dưới vùng bẹn khiến dịch ổ bụng hoặc ruột chạy xuống, tạo thành khối phồng to ở bẹn. Thông thường, ở những tháng cuối của thai kỳ hoặc vài tháng đầu sau sinh, ống phúc tinh mạc của trẻ sẽ tự đóng lại. Trẻ càng lớn khả năng tự đóng của ông phúc tinh mạc càng thấp. Trường hợp ống phúc tinh mạc không đóng, sẽ gây ra thoát vị bẹn ở trẻ. Ngoài ra, bệnh cũng có thể hình thành do trẻ rặn quá nhiều sau một đợt táo bón hoặc ho liên tục thời gian dài. Thoát vị bẹn ở trẻ có thể gặp ở một bên hoặc cả hai bên, tỷ lệ thoát vị bẹn bên phải thường nhiều hơn bên trái.

Việc xuất hiện các khối phồng bất thường nếu không được phát hiện sớm có thể gây nghẹn hoặc tắc ruột

Chia sẻ về dấu hiệu thường gặp của bệnh, bác sĩ CKI. Nguyễn Kim Hiếu, Khoa Ngoại – Chuyên khoa, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh cho biết: “Triệu chứng của thoát vị bẹn cũng tương đối dễ gặp, dễ nhận biết. Biểu hiện chính của bệnh là 1 khối phồng vùng bẹn bìu đối với nam và vùng bẹn đối với nữ. Thường khối ấy, khi các bạn ăn no, khóc hoặc hoạt động làm tăng áp lực của bụng thì sẽ xuất hiện, và khi các bạn ngủ yên hoặc không hoạt động, khối đó sẽ tự tụt vào bụng”.

Trong nhiều trường hợp khi trẻ nằm yên sẽ rất khó phát hiện khối phồng vì khi đó khối thoát vị (dịch ổ bụng hoặc ruột) lại chui về ổ bụng, vùng bẹn của trẻ trở về trạng thái bình thường. Kích thước khối u phồng sẽ tăng lên khi trẻ vận động mạnh, chạy nhảy, ho, quấy khóc hoặc rặn. Có thể nhìn thấy khối thoát vị chuyển động dọc theo ống bẹn khi trẻ chạy nhảy. Nhiều khối phồng ở giai đoạn đầu khi sờ, nắn không có cảm giác đau nhưng lâu ngày khối phồng to lên gây tắc nghẹn tại vị trí phồng, sưng đau, kèm theo đó là những cơn quặn đau bụng dữ dội, bụng trướng, táo bón, trẻ quấy khóc hoặc buồn nôn.

Trong những năm gần đây, tỉ lệ thoát vị bẹn ở các bé trai thường cao hơn các bé gái. Tình trạng bệnh lý này có thể gây ra một số biến chứng ban đầu cho trẻ như: Rối loạn tiêu hóa, trẻ chậm lớn; Trẻ bị táo bón kéo dài; Ảnh hưởng tới tinh hoàn ở bé trai hoặc buồng trứng ở bé gái. Lâu dần tình trạng này có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm hơn. Bác sĩ Hiếu cho biết: “Thoát vị bẹn chỉ có một biến chứng nguy hiểm nhất là thoát vị bẹn nghẹt, đây là tình trạng khi các tạng trong ổ bụng chui qua cổ túi thoát vị xuống vùng bẹn bìu hoặc bẹn của nữ. Sau khi chui xuống, các tạng ấy không chui lên được gây tình trạng nghẹt. Tình trạng nghẹt ấy sẽ nguy cơ gây chèn ép các mạch máu giữa các tạng ấy, có nguy cơ gây hoại tử nếu phát hiện trong giai đoạn muộn”. Do đó việc nhận biết các triệu chứng giai đoạn đầu của bệnh có vai trò hết sức quan trọng đối với sức khỏe cũng như sự phát triển bình thường của trẻ.

Khi bị thoát vị bẹn trẻ hay quấy khóc, đi vệ sinh khó khăn, lâu ngày sẽ gây nhiều biến chứng

Thoát vị bẹn là dạng bệnh lý không thể tự khỏi mà phải can thiệp bằng phẫu thuật. Thời điểm phẫu thuật tốt nhất là ngay sau khi chẩn đoán, để giảm đáng kể các biến chứng có thể xảy ra. Đối với trẻ sơ sinh non tháng, có thể phẫu thuật khi trẻ đạt được 2kg cân nặng. Ở trẻ nhỏ <1 tuổi, nguy cơ biến chứng thoát vị bẹn nghẹt tăng gấp đôi và thời gian phẫu thuật kéo dài hơn so với lứa tuổi lớn. Chị Trần Phương Anh (26 tuổi), phường Hồng Hà, Hạ Long chia sẻ: “Bé nhà mình năm nay được hơn 1 tuổi, lúc mới sinh cũng không thấy biểu hiện gì khác thường nhưng sau khoảng 2 tháng vùng bẹn dưới bên trái của bé xuất hiện cục nhỏ, bé đi vệ sinh khó khăn và hay quấy khóc. Đưa đi khám thì bác sĩ bảo con bị thoát vị bẹn trái. Nhưng may phát hiện sớm nên con được phẫu thuật kịp thời. Đến giờ con hoàn toàn khỏe mạnh và không gặp biến chứng gì sau phẫu thuật”.

Hiện nay phương pháp mổ nội soi ít xâm lấn đang được nhiều bệnh viện chuyên khoa Nhi áp dụng trong điều trị thoát vị bẹn cho trẻ. Với ưu điểm không gây đau, không để lại sẹo lớn, không mất nhiều thời gian và giảm tải chi phí phẫu thuật, việc điều trị thoát vị bẹn cho trẻ trở nên dễ dàng hơn. Đây cũng là một trong những phương pháp được tiến hành thường quy đem lại hiệu quả tích cực trong điều trị tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh. Chia sẻ về phương pháp này, bác sĩ Hiếu cho biết: “Đối với thoát vị bẹn, hiện nay Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh phẫu thuật bằng phương pháp nội soi, ưu điểm của phương pháp này khi phẫu thuật sẽ xem được luôn. Đối với những thoát vị bẹn chỉ biểu hiện một bên, bên trái hoặc bên phải, khi phẫu thuật nội soi chúng tôi sẽ xem được bên còn lại có bị thoát vị bẹn hay không. Nếu có thoát vị bẹn ở bên đối diện, chúng tôi sẽ tiến hành xử lý luôn và trẻ cũng không cần phải làm phẫu thuật đến 2 lần. Thường sau khi phẫu thuật các bạn cũng không cần phải điều trị kháng sinh, mức độ đau tương đối ít, vì vậy sau khi điều trị thường quy tại bệnh viện trẻ có thể ra viện ngay hôm sau”.

Sau phẫu thuật, trẻ có thể hoàn toàn khỏe mạnh chỉ trong khoảng từ 1 – 2 tuần, mọi sinh hoạt sẽ trở lại bình thường. Tuy nhiên để trẻ có thể sớm hồi phục và hạn chế một số rủi ro hậu phẫu thuật, cha mẹ nên thường xuyên theo dõi vết thương của bé, nếu có bất kỳ biểu hiện nào bất thường cần phải báo ngay với bác sĩ để kịp thời xử lý; cho trẻ ăn những loại thực phẩm mềm, dễ tiêu, không quá no. Đưa trẻ đi khám định kỳ theo hướng dẫn và tư vấn của bác sĩ điều trị để theo dõi tốt nhất tình trạng sức khỏe của trẻ.

Thanh Nga (CDC Quảng Ninh)