Phát hiện sớm tật dính thắng lưỡi ở trẻ để điều trị hiệu quả

Dính thắng lưỡi ở trẻ là một tật bẩm sinh mà ít người biết đến, làm hạn chế cử động bình thường của lưỡi và ảnh hưởng đến sự phát âm của trẻ. Mới đây nhiều mẹ đã quan tâm đến vấn đề này sau bài đăng của một tài khoản facebook trên Hội các mẹ Bỉm sữa Quảng Ninh xin được tư vấn về trường hợp của con mình. Để giúp các mẹ chăm sóc con tốt hơn và phát hiện sớm tật dính thắng lưỡi ở trẻ, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Bác sĩ Trần Thị Linh – Khoa ngoại chuyên khoa thuộc Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh về vấn đề này.

Phóng viên: Xin bác sĩ cho biết, tật dính thắng lưỡi là gì?

Bs. Trần Thị Linh: Dính thắng lưỡi (Dính phanh lưỡi/ Dính lưỡi) là dị tật bẩm sinh nhẹ, trong đó thắng lưỡi (lớp màng mỏng nằm dưới lưỡi) bị ngắn, dầy và căng, khiến chuyển động của lưỡi bị hạn chế.

Vị trí thắng lưỡi

Phóng viên: Dấu hiệu nhận biết dính thắng lưỡi ở trẻ như thế nào, thưa bác sĩ?

Bs. Trần Thị Linh: Tùy thuộc lứa tuổi và mức độ dính thắng lưỡi nhiều hay ít, biểu hiện của dính thắng lưỡi như sau:

  • Thắng lưỡi ngắn, cử động lưỡi bị hạn chế.
  • Đầu lưỡi không thè ra ngoài môi được (Lưỡi của bé không thể đưa ra khỏi hàm dưới khoảng 1–2mm).
  • Đầu lưỡi không thể đụng nóc vòm họng.
  • Điển hình của dính thắng lưỡi thường gặp là khi trẻ khóc, đầu lưỡi trẻ hình trái tim do cử động ra phía trước và ra sau của lưỡi bị giới hạn.
  • Đầu lưỡi khi thè lưỡi thay vì thấy nhọn thì có vẻ phẳng hay vuông.
  • Trẻ bú khó và phát âm cũng khó khăn.
  • Nói ngọng, chủ yếu trẻ phát âm sai các phụ âm: s, t, l, ch, d, r.
  • Các răng cửa hàm dưới có thể bị nghiêng hoặc giữa hai răng cửa hàm dưới bị hở.

Dấu hiệu tật dính thắng lưỡi là khi trẻ thè lưỡi thay vì thấy nhọn thì có vẻ phẳng, vuông hay hình chữ V

Phóng viên: Phương pháp chẩn đoán và điều trị dị tật dính thắng lưỡi hiện nay như thế nào, thưa bác sĩ?

Bs. Trần Thị Linh: Phương pháp điều trị tật dính thắng lưỡi phụ thuộc vào mức độ dính thắng lưỡi ở trẻ. Phân loại mức độ dính thắng lưỡi dựa theo chiều dài thắng lưỡi đo được từ nơi bám ở sàn miệng đến vị trí bám vào lưỡi:

  • Mức độ 1: dính thắng lưỡi nhẹ từ 12-16 mm
  • Mức độ 2: dính thắng lưỡi trung bình từ 8-11 mm
  • Mức độ 3: dính thắng lưỡi nặng từ 3-7 mm
  • Mức độ 4: dính thắng lưỡi hoàn toàn dưới 3 mm

Các chỉ định phẫu thuật cho tật dính thắng lưỡi:

  • Dính thắng lưỡi độ 3 và độ 4.
  • Dính thắng lưỡi độ 1 và độ 2 có thêm các biểu hiện lâm sàng và rối loạn chức năng lưỡi sau: khó bú, khó phát âm, khó nuốt, không có khả năng cong lưỡi lên môi trên hoặc môi dưới. Lưỡi không có khả năng cong chạm vòm miệng khi há miệng thè lưỡi ra ngoài đầu lưỡi bị chẻ hình chữ V.

Phóng viên: Tật dính thắng lưỡi nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ như thế nào, thưa bác sĩ?

Bs. Trần Thị Linh:

Ảnh hưởng tới vận động của lưỡi, ở trẻ bị mắc tật dính thắng lưỡi, khả năng vận động của lưỡi vô cùng hạn chế. Lưỡi của trẻ không thể đưa lên trên chạm vào vòm miệng, sang hai bên chạm vào niêm mạc má.

Ảnh hướng tới việc bú mẹ, nếu trẻ bị dính thắng lưỡi trong giai đoạn bú mẹ sẽ dẫn đến tình trạng khó bú và gây đau núm vú cho mẹ. Trẻ bú bình rất chậm, thường cáu gắt, khóc vì không bú được. Do đó những trẻ này thường tăng cân chậm hoặc không tăng cân.

Ảnh hưởng tới quá trình nhai nuốt, nếu thắng lưỡi ngắn, lưỡi gặp khó khăn khi thực hiện các động tác co lên trên. Do đó cử động nhai nuốt người bệnh nuốt có nhiều bất thường, dễ bị khớp cắn hở. Ngoài ra, lưỡi còn có vai trò đưa thức ăn sang hai bên khối răng hàm để nghiền. Khi thắng lưỡi ngắn, chức năng này bị hạn chế, lưỡi có thể bị cắn khi ăn nhai.

Ảnh hưởng tới chức năng phát âm, do vận động của lưỡi kém linh hoạt, khó khăn trong việc uốn cong hoặc đưa lưỡi ra phía trước nên chức năng phát âm cũng bị ảnh hưởng. Người bệnh khó khăn trong việc phát âm các âm quen thuộc như: t, l, ch, d, r…

Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào lứa tuổi. Ở các trẻ nhỏ hơn 5 tuổi dễ nhận biết hơn. Trẻ khó nói, nhất là diễn đạt các câu nói phức tạp. Ở trẻ lớn thì biểu hiện mờ nhạt hơn, khi phát âm, hơi luồn sang hai bên má.

Ảnh hưởng tới sự lệch lạc răng, trẻ bị dính thắng lưỡi trong giai đoạn mọc răng, có thể gây nghiêng răng cửa dưới hoặc có khe hở giữa 2 răng cửa hàm dưới…Điều này gây mất thẩm mỹ đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động nhai nuốt và giọng nói.

Ảnh hưởng tới nha chu, thắng lưỡi ngắn có thể gây co kéo và dễ gây viêm, tụt lợi ở mặt trong răng của hàm dưới.

Dính thắng lưỡi khiến trẻ bú khó và phát âm khó khăn

Phóng viên: Bác sĩ có lời khuyên gì cho các gia đình có trẻ nhỏ để phát hiện sớm cũng như chăm sóc tốt cho trẻ bị tật dính thắng lưỡi?

Bs. Trần Thị Linh: Khi có dấu hiệu như trên nên cho trẻ đi thăm khám sớm để được bác sĩ tư vấn kỹ nhất tùy tình trạng của trẻ.

Phóng viên: Xin cảm ơn bác sĩ đã chia sẻ những thông tin hữu ích!

PV: Hải Ninh (CDC Quảng Ninh)