Trong bối cảnh thế giới tiếp tục ghi nhận các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới nổi, chiều 29/01/2026, Sở Y tế Quảng Ninh tổ chức Hội nghị tập huấn công tác giám sát, phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah (NiV), nhằm nâng cao nhận thức, thống nhất cách tiếp cận và tăng cường năng lực đáp ứng của hệ thống y tế các tuyến.

Đồng chí Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Y tế chủ trì hội nghị. Tham dự có đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường; lãnh đạo, chuyên viên các phòng chuyên môn thuộc Sở Y tế; lãnh đạo và cán bộ các khoa, phòng liên quan của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Quảng Ninh và Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế.

Điểm cầu trực tiếp đặt tại Hội trường tầng 8 – CDC Quảng Ninh, kết nối trực tuyến tới các điểm cầu tại UBND xã, phường, đặc khu và các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa trên địa bàn tỉnh, với sự tham gia của lãnh đạo đơn vị, cán bộ y tế, đội phản ứng nhanh và cán bộ lấy mẫu tuyến cơ sở.

Đồng chí Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Y tế chủ trì Hội nghị trực tuyến tập huấn công tác giám sát, phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah (NiV)

Tại hội nghị, các đại biểu được nghe báo cáo và thảo luận các nội dung trọng tâm gồm: cập nhật tình hình dịch bệnh do vi rút Nipah trong nước và trên thế giới; hướng dẫn công tác giám sát, các biện pháp phòng, chống bệnh; quy trình lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển mẫu bệnh phẩm đối với trường hợp mắc hoặc nghi mắc; hướng dẫn thống kê, ghi nhận và báo cáo các trường hợp bệnh theo quy định.

Nipah không lây lan đại trà nhưng đặc biệt nguy hiểm

Theo CDC Quảng Ninh, căn cứ các hướng dẫn hiện hành của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, Cục Phòng bệnh và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, bệnh do vi rút Nipah không phải là bệnh lây lan đại trà rộng khắp cộng đồng như cúm hay COVID-19.

Tuy nhiên, đây là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong cao, có thể gây ra các ổ dịch nghiêm trọng, nhất là trong bệnh viện và gia đình; hiện chưa có vắc xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ lan sang các quốc gia mới thông qua giao thương, du lịch và di chuyển quốc tế. Do đó, WHO đã xếp vi rút Nipah vào nhóm bệnh ưu tiên nghiên cứu và phát triển, do nguy cơ đe dọa an ninh y tế toàn cầu.

Tại Việt Nam, bệnh chưa lưu hành, song nguy cơ xâm nhập không thể loại trừ, đặc biệt trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế gia tăng. Hiện công tác xét nghiệm khẳng định vẫn phụ thuộc tuyến trung ương, vì vậy phát hiện sớm, đánh giá đúng nguy cơ ngay từ ban đầu có ý nghĩa quyết định.

Hội nghị tổ chức đa điểm cầu, huy động đồng bộ các tuyến

Tăng cường giám sát có trọng điểm – Chủ động từ cơ sở – Sẵn sàng đáp ứng

Hội nghị thống nhất quan điểm: công tác phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah không triển khai giám sát đại trà, mà tập trung giám sát có trọng điểm, dựa trên yếu tố dịch tễ rõ ràng và biểu hiện lâm sàng nặng, tiến triển nhanh.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm: phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ xâm nhập; khoanh vùng, cách ly và kiểm soát lây nhiễm kịp thời, tập trung vào các ổ dịch nhỏ, đặc biệt là bệnh viện và hộ gia đình, nhằm hạn chế nguy cơ lây lan ra cộng đồng.

Đối với Quảng Ninh – địa phương có Sân bay quốc tế Vân Đồn và nhiều cửa khẩu trọng điểm như Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh…, công tác kiểm dịch y tế giữ vai trò then chốt. Trọng tâm là phát hiện sớm ca nghi ngờ ngay tại cửa khẩu, hạn chế tối đa nguy cơ mầm bệnh xâm nhập và lan truyền vào cộng đồng, đồng thời kịp thời kích hoạt các biện pháp đáp ứng y tế theo quy định.

Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là Trạm Y tế xã, phường, đặc khu, trong phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ trong cộng đồng; theo dõi, quản lý sức khỏe người dân, nhất là người trở về từ vùng có dịch hoặc có yếu tố nguy cơ; đồng thời tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.

Việc xây dựng các kịch bản, phương án đáp ứng theo từng cấp độ được xác định là yêu cầu bắt buộc, giúp chính quyền và ngành y tế chủ động chỉ đạo, điều hành, tránh bị động khi có tình huống dịch bệnh xảy ra.

Hội nghị tổ chức kịp thời nhằm nâng cao nhận thức, thống nhất cách tiếp cận và tăng cường năng lực đáp ứng của hệ thống y tế các tuyến

Tăng cường phối hợp liên ngành và truyền thông nguy cơ

Hội nghị cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp liên ngành và truyền thông nguy cơ trong công tác phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah. Theo đó, ngành y tế cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan, đặc biệt là nông nghiệp, môi trường, cửa khẩu, chính quyền địa phương, nhằm giám sát sớm các yếu tố nguy cơ, chia sẻ thông tin kịp thời và triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch.

Cùng với đó, công tác truyền thông nguy cơ cần được thực hiện chủ động, chính xác, dễ hiểu, giúp người dân nhận diện đúng mức độ nguy hiểm của bệnh, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang, qua đó nâng cao ý thức phòng bệnh và sự phối hợp của cộng đồng trong công tác phòng, chống dịch.

Hiện nay, Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh chưa ghi nhận ca mắc bệnh do vi rút Nipah. Mặc dù nguy cơ xâm nhập được đánh giá là thấp, song không thể loại trừ, đòi hỏi ngành y tế chủ động giám sát, sẵn sàng phương án đáp ứng, nhằm bảo đảm an toàn y tế cho cộng đồng trong mọi tình huống.

Thông qua hội nghị tập huấn, đội ngũ cán bộ y tế các tuyến được cập nhật kịp thời tình hình dịch bệnh, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng giám sát và khả năng phản ứng nhanh, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và bảo đảm an toàn y tế trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)