Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm tiếp tục diễn biến khó lường trên phạm vi toàn cầu, vi rút Nipah đang nổi lên như một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Dù chưa ghi nhận ca mắc nào, ngành Y tế Quảng Ninh chủ động giám sát và tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch không thể chủ quan hay chậm trễ.

Nipah Virus (NiV) là bệnh lây truyền từ động vật sang người được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia và Singapore. Vi rút Nipah có khả năng lây từ động vật sang người (chủ yếu qua dơi ăn quả) hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền thứ phát từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân) với tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 40% đến 75% tùy theo từng vụ dịch và năng lực phát hiện, điều trị của hệ thống y tế. Thời gian ủ bệnh khoảng 4-14 ngày, người nhiễm vi rút có thể có các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính. Hiện bệnh chưa vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu.

Mặc dù đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do vi rút Nipah, song Quảng Ninh là địa phương có đường biên giới dài, nhiều cửa khẩu, cảng biển quốc tế, lượng lớn khách du lịch và người lao động qua lại hằng ngày, tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập dịch bệnh từ bên ngoài.

Trước tình hình đó, Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế Quảng Ninh đã xây dựng và triển khai kịp thời kế hoạch phòng chống dịch bệnh Nipah. Tăng cường công tác kiểm dịch y tế biên giới đối với các đối tượng phải kiểm dịch theo quy định. Chủ động thực hiện đo thân nhiệt, giám sát chặt chẽ người xuất, nhập cảnh nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc hoặc mắc bệnh do vi rút Nipah (nếu có) ngay tại các cửa khẩu. Đồng thời, đảm bảo đầy đủ nhân lực, trang thiết bị, hóa chất, vật tư y tế, khu vực cách ly phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Bên cạnh đó, Trung tâm đã kịp thời triển khai lên kế hoạch giám sát y tế và xử lý theo đúng quy định. Phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh trong công tác thông tin, báo cáo; tổ chức điều tra dịch tễ và lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm đối với 100% trường hợp nghi ngờ. Đặc biệt chú trọng các trường hợp đi/đến từ vùng dịch hoặc có tiền sử tiếp xúc gần với ca bệnh nghi ngờ hoặc đã xác định mắc bệnh. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên ngành như Cảng vụ, Hải quan, Biên phòng, Kiểm dịch động thực vật tại các cửa khẩu trong công tác giám sát, kiểm soát tình dịch bệnh do vi rút Nipah; có phương án phối hợp với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn khi có trường hợp nghi ngờ hoặc mắc bệnh. Thường xuyên cập nhật thông tin dịch bệnh trên thế giới để kịp thời điều chỉnh biện pháp giám sát phù hợp.

Cùng với việc tăng cường giám sát, Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế Quảng Ninh đặc biệt chú trọng đẩy mạnh công tác truyền thông, tổ chức phổ biến, cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực kiểm dịch y tế cho đội ngũ kiểm dịch viên. Tổ chức các hoạt động truyền thông phòng, chống bệnh tới các lực lượng liên ngành, khách xuất nhập cảnh để không hoang mang, lo lắng, hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh, đặc biệt là người đi về từ quốc gia, khu vực đang có dịch lưu hành. Tại các cửa khẩu, Trung tâm đã chủ động bố trí hệ thống màn hình tivi cùng các tài liệu tuyên truyền như tờ rơi nhằm cung cấp thông tin phòng, chống dịch bệnh cho người dân và hành khách. Nội dung truyền thông tập trung cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về nguy cơ, đường lây truyền, dấu hiệu nhận biết và các biện pháp phòng, chống bệnh do vi rút Nipah giúp người dân chủ động phòng ngừa.

Để chủ động phòng, chống bệnh do vi rút Nipah, Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp sau: Hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết. Tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng có dịch; khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và cung cấp đầy đủ thông tin dịch tễ cho nhân viên y tế. Thực hiện nghiêm vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm, trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc động vật khác cắn, gặm nhấm; tránh uống các loại nhựa cây tươi, chưa qua chế biến. Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả và các động vật có nguy cơ lây truyền bệnh; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người bệnh và thực hiện vệ sinh tay đúng quy định.
CDC Quảng Ninh – Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc Tế Quảng Ninh