Trong bối cảnh Quảng Ninh đón hàng chục triệu lượt khách du lịch và thị trường thực phẩm biến động mạnh sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là “thước đo” chất lượng sống và thương hiệu điểm đến của vùng đất di sản. Với sự chủ động, đồng bộ trong các giải pháp từ cấp tỉnh đến cơ sở, Quảng Ninh đang nỗ lực kiểm soát chặt chẽ từng khâu, từ trang trại đến bàn ăn.

Bài toán quản lý tại “thủ phủ” du lịch

Quảng Ninh bước vào năm 2026 với những con số ấn tượng về tăng trưởng kinh tế và du lịch. Tuy nhiên, đi kèm với đó là áp lực khổng lồ lên hệ thống quản lý ATTP. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 51.200 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đặc điểm chung của hệ thống này là sự đa dạng: từ những tổ hợp dịch vụ cao cấp, các trung tâm thương mại hiện đại tại Hạ Long, đến hàng nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố và các chợ truyền thống vùng biên giới, hải đảo.

Sự đa dạng này mang lại sự phong phú cho thị trường nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Nguồn cung thực phẩm tại Quảng Ninh không chỉ đến từ sản xuất nội tỉnh mà còn lưu thông mạnh mẽ từ các tỉnh lân cận và hàng nhập khẩu qua các cửa khẩu quốc tế. Chính vì vậy, ATTP không còn là câu chuyện riêng lẻ của một ngành mà trở thành vấn đề gắn chặt với sức khỏe cộng đồng và hình ảnh của địa phương trong mắt du khách quốc tế.

Chuyển đổi mô hình: Xóa bỏ “khoảng trống” trách nhiệm

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong công tác ATTP năm qua là việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ tháng 7/2025. Đây được coi là bước ngoặt giúp tinh gọn bộ máy nhưng đòi hỏi sự phối hợp liên ngành cực kỳ nhuần nhuyễn.

Để thích ứng, Ban Chỉ đạo liên ngành ATTP tỉnh đã tham mưu ban hành 38 văn bản chỉ đạo trong năm 2025, tập trung vào việc siết chặt kỷ cương quản lý và phân định rõ trách nhiệm. Không còn tình trạng “cha chung không ai khóc” hay sự chồng chéo giữa các ngành Y tế, Công Thương và Nông nghiệp. Các sở chuyên ngành đã trực tiếp ban hành hướng dẫn kỹ thuật cho cấp xã, phường và các đặc khu, đảm bảo rằng dù ở cấp quản lý thấp nhất, cán bộ vẫn đủ năng lực để giám sát và xử lý vi phạm.

Sự quyết liệt này được minh chứng qua những con số biết nói. Trong năm 2025, hơn 11.200 cơ sở đã được thanh tra, kiểm tra. Lực lượng chức năng không chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở mà đã xử phạt hành chính hơn 1.330 trường hợp với tổng số tiền trên 9,25 tỷ đồng. Đặc biệt, việc khởi tố 3 vụ việc vi phạm nghiêm trọng là lời cảnh báo đanh thép đối với những cá nhân, tổ chức coi thường sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận.

Kiểm tra công tác đảm bảo ATTP tại các nhà hàng, quán ăn phục vụ khách du lịch.

Cao điểm mùa lễ hội: Kiểm soát từ sớm, từ xa

Khi dư âm của Tết Nguyên đán Bính Ngọ vẫn còn và mùa Lễ hội Xuân 2026 bắt đầu nhộn nhịp tại Yên Tử, Cửa Ông hay chùa Ba Vàng, công tác kiểm soát ATTP được đẩy lên mức báo động cao nhất. UBND tỉnh đã thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành cấp tỉnh, đồng thời yêu cầu 100% địa phương thiết lập các đoàn kiểm tra tương ứng tại cấp xã, phường.

Theo số liệu tổng hợp đợt 1 năm 2026, toàn tỉnh đã triển khai 110 đoàn kiểm tra các cấp, tiến hành rà soát 1.150 cơ sở. Kết quả cho thấy 80,1% cơ sở đạt yêu cầu. Trong đó, khối sản xuất thực phẩm có tỷ lệ chấp hành cao nhất (trên 83%). Tuy nhiên, con số gần 20% cơ sở chưa đạt yêu cầu vẫn là nỗi lo, chủ yếu tập trung vào nhóm thức ăn đường phố và các hộ kinh doanh thời vụ tại các khu du lịch.

Tại phường Cẩm Phả, ông Nguyễn Công Bằng, Phó Chủ tịch UBND phường, chia sẻ về thực tế cơ sở: “Địa bàn có nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, ý thức về ATTP đôi khi chưa đồng đều. Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, không chỉ đi kiểm tra rồi phạt, mà quan trọng là hướng dẫn người dân làm đúng. Tuy nhiên, với các trường hợp tái phạm hoặc cố tình sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, chúng tôi kiên quyết xử lý và công khai trên hệ thống truyền thanh để người dân được biết.”

Sức mạnh từ sự minh bạch và nhận thức cộng đồng

Bên cạnh các biện pháp hành chính, Quảng Ninh đang xây dựng một “hệ sinh thái” ATTP dựa trên sự giám sát của chính người dân. Chiến dịch truyền thông năm 2025 và đầu năm 2026 đã đạt đến quy mô chưa từng có: hơn 16.000 lượt phát thanh, hàng nghìn tin bài và 90.000 tờ rơi được phát tận tay người nội trợ.

Thông điệp không còn là những khẩu hiệu khô khan mà đi sâu vào hướng dẫn thực hành: Cách nhận biết thực phẩm bẩn, cách bảo quản thực phẩm trong điều kiện nồm ẩm của mùa Xuân miền Bắc, và quy trình báo cáo khi phát hiện vi phạm.

Sự minh bạch được đẩy lên tối đa khi tỉnh thực hiện công khai 711 tổ chức, cá nhân vi phạm trong năm qua. Việc “bêu tên” các cơ sở yếu kém trên phương tiện thông tin đại chúng đã tạo ra áp lực xã hội mạnh mẽ, buộc các đơn vị kinh doanh phải tự chấn chỉnh nếu không muốn bị thị trường đào thải. Ngược lại, những cơ sở làm tốt, có chuỗi cung ứng an toàn lại được tôn vinh, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Kiểm tra hàm lượng formol tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Những thành quả và hướng đi bền vững

Thành quả lớn nhất sau những nỗ lực không mệt mỏi là trong bối cảnh phục vụ hơn 21 triệu lượt khách du lịch và 1,4 triệu dân, Quảng Ninh không để xảy ra bất kỳ vụ ngộ độc thực phẩm tập thể lớn nào (trên 30 người) trong suốt năm 2025 và quý I/2026. Đây là một kỳ tích đối với một địa phương có độ mở kinh tế và lưu lượng giao thông thực phẩm phức tạp như Quảng Ninh.

Ông Lưu Đức Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh, nhận định: “An toàn thực phẩm là một hành trình không có điểm dừng. Thành công hiện tại là tiền đề để chúng tôi tiến tới những bước xa hơn trong việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý, như truy xuất nguồn gốc bằng mã QR cho tất cả các mặt hàng tại chợ truyền thống. Mục tiêu cuối cùng là biến ATTP từ một chiến dịch cao điểm trở thành ý thức tự giác, một nét văn hóa trong sản xuất và tiêu dùng của người dân Quảng Ninh.”

Khép lại mùa Tết và bước vào hành trình Lễ hội Xuân 2026, bức tranh ATTP tại Quảng Ninh đang dần hoàn thiện với những mảng màu tích cực. Sự đồng lòng của chính quyền, trách nhiệm của doanh nghiệp và sự thông thái của người tiêu dùng chính là “kiềng ba chân” vững chắc, bảo đảm cho một mùa lễ hội an toàn, trọn vẹn và tràn đầy sức sống.

Tuấn Anh – CDC Quảng Ninh