Trong những năm gần đây, các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp… đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng và trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các bệnh không lây nhiễm chiếm tới khoảng 74% tổng số ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, tỷ lệ này cũng ở mức cao, ước tính khoảng 77%, cho thấy đây là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng.
Đáng chú ý, các bệnh lý này thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều. Chính vì vậy, việc sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm được xem là giải pháp hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe từ sớm và từ xa.
Tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái, hoạt động sàng lọc bệnh không lây nhiễm đang được triển khai ngày càng bài bản và thu hút đông đảo người dân tham gia. Trung bình mỗi tháng, bệnh viện tiếp nhận khoảng từ 1.500 đến 2.000 lượt người đến khám sức khỏe định kỳ và tầm soát các bệnh lý phổ biến. Trong số đó, tỷ lệ phát hiện tăng huyết áp chiếm khoảng 20–25%, rối loạn đường huyết từ 10–15% và rối loạn mỡ máu khoảng 15–20%.
Những con số này cho thấy, việc tầm soát sức khỏe định kỳ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ. Nhiều trường hợp người dân không có biểu hiện bất thường, nhưng khi kiểm tra đã phát hiện huyết áp cao hoặc đường huyết vượt ngưỡng, từ đó có thể can thiệp kịp thời.
Hiện nay, bệnh viện đang triển khai đa dạng các gói sàng lọc bệnh không lây nhiễm, bao gồm sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, các bệnh lý tim mạch, bệnh phổi mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, cùng với các gói tầm soát ung thư sớm. Bác sĩ Ngô Thị Thanh Loan – Phó khoa Khám bệnh 1 – Bệnh viện Đa khoa Khu vực Móng Cái cho biết: Về quy trình khám sàng lọc, thông thường sẽ bao gồm các bước: trước hết là khám lâm sàng và khai thác các yếu tố nguy cơ. Sau đó, người bệnh được chỉ định thực hiện các xét nghiệm cơ bản như đường máu, mỡ máu, chức năng gan, thận, cũng như các xét nghiệm tầm soát ung thư sớm. Bên cạnh đó, tùy theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe, người bệnh có thể được chỉ định các kỹ thuật chuyên sâu hơn như đánh giá chức năng tim mạch, hô hấp để phát hiện hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính; nội soi dạ dày – đại tràng; hoặc chụp cắt lớp vi tính.Thời gian cho một quy trình khám sàng lọc cơ bản thường kéo dài từ 1 đến 2 giờ. Với các xét nghiệm và kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu, thời gian có thể lâu hơn, và sau đó bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể, chi tiết dựa trên kết quả của từng người bệnh.
Đặc biệt, các nhóm đối tượng có nguy cơ cao như người trên 40 tuổi, người thừa cân, béo phì, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường được khuyến nghị nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1–2 lần mỗi năm. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn còn nhiều người dân chưa hình thành thói quen này.
Theo ghi nhận tại bệnh viện, khoảng 60% người đến khám sàng lọc lần đầu cho biết trước đó họ chỉ đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Điều này cho thấy nhận thức về việc chủ động phòng bệnh vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, sau khi được tư vấn, phần lớn người dân đã có sự thay đổi tích cực trong thói quen chăm sóc sức khỏe.
Không chỉ giúp phát hiện bệnh, hoạt động sàng lọc còn đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn và thay đổi hành vi. Sau khi có kết quả, người dân sẽ được bác sĩ hướng dẫn cụ thể về chế độ dinh dưỡng, vận động và theo dõi sức khỏe. Nhiều trường hợp chỉ cần thay đổi lối sống đã có thể kiểm soát tốt các chỉ số, hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh lý nặng.
Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, việc chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là yếu tố quan trọng giúp giảm gánh nặng cho hệ thống y tế. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Với sự đầu tư về chuyên môn, trang thiết bị và quy trình khám khoa học, Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái đang trở thành địa chỉ tin cậy trong công tác sàng lọc và quản lý các bệnh không lây nhiễm. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động.
Có thể khẳng định rằng, sàng lọc bệnh không lây nhiễm chính là “chìa khóa” giúp mỗi người bảo vệ sức khỏe của mình một cách bền vững. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, dù chỉ là những bước đơn giản, cũng có thể tạo nên sự khác biệt lớn, giúp phát hiện sớm – điều trị kịp thời – và sống khỏe mạnh hơn mỗi ngày.
Lê Giang
