Sốt phát ban ở trẻ nhỏ không thể xem nhẹ

Sốt phát ban là bệnh thường gặp ở trẻ em, nhất là trẻ thuộc nhóm tuổi từ 6 – 36 tháng tuổi. Đây là giai đoạn trẻ có sức đề kháng rất kém vì lượng kháng thể tự nhiên của mẹ truyền cho trẻ đã giảm xuống đáng kể trong khi hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện. Một trẻ có thể bị sốt phát ban ít nhất là một lần, thậm chí nhiều lần tùy theo tình trạng sức khỏe và nguyên nhân gây bệnh. Nếu được chăm sóc tốt, trẻ có thể tự khỏi sau vài ngày. Ngược lại, nếu bố mẹ chăm sóc trẻ không đúng cách, trẻ có thể gặp phải những biến chứng nguy hiểm. Vì vậy các bậc phụ huynh không thể chủ quan.

Trẻ bị phát ban toàn thân. (Ảnh Intenet)

Nguyên nhân sốt phát ban ở trẻ chủ yếu là do nhiễm vi rút. 5 loại vi rút chính gây nên sốt phát ban ở trẻ là: Vi rút Rubella, Adenovirus, vi rút Herpes, Enterovirus và vi rút sởi. Sốt phát ban có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong năm. Đây là một bệnh truyền nhiễm nên rất dễ lây ở môi trường tập thể như nhà trẻ, trường học, khu vui chơi, trường mẫu giáo. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi trẻ ho, hắt hơi.

BsCKII Dương Văn Linh, Trưởng Khoa khám bệnh, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh cho biết: “Sốt phát ban vốn là một bệnh lý rất chung chung cho nên khi sốt phát ban sẽ có nhiều biểu hiện. Tùy từng mức độ và tùy từng nguyên nhân sẽ có những biểu hiện khác nhau. Nếu như sốt phát ban do vi rút thường em bé sốt, sau sốt sẽ nổi ban. Ban thì tùy vào từng mỗi loại vi rút ban sẽ gây ra dạng ban khác nhau. Còn đối với ban dạng sởi thì ban thường nổi ở đầu mặt, sau đó lan dần, cùng song song với quá trình sốt em bé có biểu hiện sốt rất cao và nổi ban đến khi các cơn sốt bắt đầu thưa dần ra thì ban sẽ ngả màu bay dần. Tuy nhiên sốt phát ban do các nguyên nhân khác, ví dụ như sốt phát ban do vi rút thông thường theo mùa, thường gặp ở lứa tuổi dưới 1 tuổi, thường sốt phát ban 3 ngày đầu, xong 3 ngày sau nổi ban và 3 ngày sau ban tự bay đi không để lại vết gì. Cũng có những bệnh lý sốt phát ban hết sức nguy hiểm ví dụ như sốt phát ban trong trường hợp bệnh Kawasaki, ngoài sốt phát ban em bé có thể có biểu hiện viêm kết mạc, môi đỏ, lưỡi đỏ, nổi hạch. Hoặc sốt phát ban trong một số bệnh lý nguy hiểm khác như thủy đậu, đầu tiên phát ban trước sau đó nổi bọng nước trên ban đó; hay là sốt phát ban do tay chân miệng thì cũng nổi ban sau đó xuất hiện bóng nước lòng bàn tay, bàn chân. Ngoài ra, chúng ta cũng có thể gặp sốt phát ban ở bệnh nhân hoại tử của bệnh viêm não mô cầu. Ban đó rất nguy hiểm có thể gây ra tử vong”.

BsCKII Dương Văn Linh, Trưởng Khoa khám bệnh, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đang khám bệnh cho trẻ

Cũng theo bác sĩ Linh, trong điều trị sốt phát ban, nguyên tắc đầu tiên là phải điều trị chung, tức là điều trị sốt. Các bậc phụ huynh cần sử dụng thuốc hạ sốt khi em bé có nhiệt độ cơ thể trên 38,5oC. Hiện nay trên thị trường phổ biến 02 loại thuốc hạ sốt là Paracetamol và Ibuprofen. Tuy nhiên, với sốt phát ban ở trẻ nhỏ, Bộ Y tế vẫn khuyên dùng Paracetamol điều trị, liều từ 10-15mg/một lần dùng và các thời điểm cách nhau từ 4-6 tiếng. Đồng thời dùng hạ sốt phải mặc quần áo thoáng, mỏng để trẻ dễ hạ nhiệt hơn. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần phải cung cấp đầy đủ vitamin và đủ nước cho trẻ. Đây là những nguyên tắc đầu tiên, tuy nhiên tùy thuộc vào sốt phát ban do nguyên nhân nào chúng ta sẽ có cách điều trị phù hợp. Chẳng hạn như sốt phát ban do vi khuẩn thì phải dùng kháng sinh tùy theo nguyên nhân, tác nhân vi khuẩn để điều trị ban đó. Còn nguyên nhân do vi rút như phát ban do sởi, các bệnh lý tay chân miệng, thủy đậu thì chúng ta phải điều trị theo nguyên nhân.

Sốt phát ban thông thường ở trẻ có thể điều trị tại nhà, tuy nhiên những phát ban phức tạp cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để có hướng điều trị chính xác, kịp thời. Với những trường hợp sốt phát ban thông thường, ngoài hạ sốt và cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, cha mẹ cũng cần chú ý xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Trẻ bị sốt cao khiến cơ thể bị mất nhiều nước. Do đó, cha mẹ nên chú ý bù nước cho trẻ bằng cách cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường, đặc biệt là các loại nước ép hoa quả để có thể vừa cung cấp Vitamin cho cơ thể, vừa tăng sức đề kháng. Oresol cũng là một loại dung dịch giúp bổ sung nước và điện giải rất tốt, đặc biệt ở những trẻ bị mất nước do sốt cao. Trẻ bị bệnh khiến cơ thể bị suy yếu, sức đề kháng cũng giảm đi. Do đó, việc tăng cường sức đề kháng cho trẻ là rất cần thiết. Cha mẹ nên bổ sung nhiều vitamin A, C và chất xơ cho trẻ bằng các loại rau xanh, hoa quả tươi; cần lưu ý các loại thực phẩm không nên cho trẻ ăn vào giai đoạn này như trứng, hải sản, các loại thực phẩm có màu đỏ,… Vì đây đều là những loại thực phẩm khó tiêu, trẻ không hấp thu được nhiều chất dinh dưỡng. Ngoài ra, nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa như cháo, súp hay sữa tươi. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày cũng giúp trẻ có thể hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn.

Lau mát cho trẻ nhanh hạ sốt (Ảnh Intenet)

Nếu trẻ có triệu chứng ho hoặc đau rát họng thì bố mẹ có thể cho trẻ uống các loại thuốc ho có nguồn gốc thảo dược để giảm triệu chứng sưng viêm ở cổ họng như quất non hấp với đường phèn, gừng tươi hấp mật ong,…Tuy nhiên, phụ huynh cần thận trọng khi dùng mật ong cho trẻ em dưới 1 tuổi. Làm sạch mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý 0,9% và khăn giấy mềm để hạn chế nhiễm khuẩn và giúp trẻ dễ chịu hơn. Luôn giữ cho da của trẻ sạch sẽ và khô thoáng bằng cách tắm rửa mỗi ngày. Phụ huynh không nên cho trẻ kiêng gió, kiêng nước bằng cách hạn chế tắm rửa hàng ngày. Không vệ sinh cơ thể sạch sẽ có thể sẽ làm các vết nhiễm trùng da nặng hơn và khiến trẻ khó chịu, quấy khóc. Cần cách ly trẻ nếu có điều kiện để giúp trẻ tránh nhiễm khuẩn, đồng thời không để vi rút lây nhiễm cho trẻ khác. Khi trẻ bị bệnh thì không được đưa trẻ đến những nơi đông người như nhà trẻ, mẫu giáo để hạn chế sự lây nhiễm ra ngoài cộng đồng.

BS CKII Dương Văn Linh khuyến cáo: Để tránh biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ, cha mẹ cần đưa bé đi gặp bác sĩ ngay khi có một trong các triệu chứng sốt phát ban sau đây:

  • Trẻ sốt cao trên 39 độ C kèm co giật
  • Trẻ uống thuốc hạ sốt 4 giờ nhưng không hạ sốt
  • Sốt kéo dài quá 2 ngày
  • Trẻ sốt phát ban ngủ li bì, khó đánh thức
  • Nốt phát ban không lặn sau 5 – 7 ngày, nốt phát ban xuất hiện mụn mủ, lở loét.
  • Tiêu chảy kéo dài (trên 3 ngày), mệt mỏi li bì

Với sốt phát ban ở trẻ các bậc phụ huynh không nên xem nhẹ. Việc xử lý khi trẻ bị sốt phát ban thật khoa học và đúng cách sẽ góp phần giảm nhanh các các triệu chứng, đồng thời ngăn ngừa các biển chứng nguy hiểm cho bé.

Ngọc Phượng, Mạnh Hùng