Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tự nhiên hoàn hảo dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Không chỉ cung cấp đầy đủ các dưỡng chất cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển, sữa mẹ còn chứa nhiều kháng thể giúp tăng cường miễn dịch, bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh lý thường gặp. Đồng thời, việc nuôi con bằng sữa mẹ cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực đối với sức khỏe của người mẹ, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ em khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.
Ngay sau khi sinh, trẻ nên được tiếp xúc da kề da với mẹ và bú sớm trong vòng một giờ đầu. Những giọt sữa non đầu tiên được ví như “vắc xin tự nhiên” bởi chứa hàm lượng cao kháng thể, tế bào miễn dịch và các yếu tố tăng trưởng, giúp bảo vệ trẻ khỏi nhiều bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm.
Sữa mẹ luôn được tạo ra với thành phần phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của trẻ. Trong 6 tháng đầu, sữa mẹ đáp ứng đầy đủ nhu cầu về năng lượng, nước và các chất dinh dưỡng mà trẻ cần, không phải bổ sung thêm nước hay bất kỳ loại thực phẩm nào khác nếu không có chỉ định của cán bộ y tế. Thành phần của sữa mẹ cũng thay đổi theo từng cữ bú và từng tháng tuổi, đáp ứng tối ưu nhu cầu phát triển của trẻ – điều mà chưa có loại sữa công thức nào có thể thay thế hoàn toàn.
Nuôi con bằng sữa mẹ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của trẻ. Trẻ bú mẹ có nguy cơ mắc các bệnh tiêu chảy, viêm đường hô hấp, viêm tai giữa và nhiều bệnh nhiễm khuẩn khác thấp hơn so với trẻ không được bú mẹ. Các kháng thể và yếu tố miễn dịch trong sữa mẹ giúp tăng cường sức đề kháng, đặc biệt khi hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu.
Một số lợi ích và nguyên tắc khi nuôi con bằng sữa mẹ
Bên cạnh đó, sữa mẹ còn giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, tăng khả năng hấp thu dưỡng chất, giảm nguy cơ táo bón và dị ứng thực phẩm. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu có xu hướng phát triển trí tuệ tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ thừa cân, béo phì, đái tháo đường típ 2 và một số bệnh mạn tính khi trưởng thành.
Không chỉ nuôi dưỡng cơ thể, mỗi lần bú mẹ còn là khoảng thời gian gắn kết tình cảm thiêng liêng giữa mẹ và con. Sự gần gũi này giúp trẻ cảm thấy an toàn, được yêu thương và hỗ trợ phát triển cảm xúc, tâm lý một cách tích cực.
Đối với người mẹ, việc cho con bú cũng mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe. Khi trẻ bú, cơ thể mẹ tiết ra hormone oxytocin giúp tử cung co hồi tốt, giảm nguy cơ băng huyết sau sinh. Cho con bú thường xuyên còn góp phần làm chậm quá trình rụng trứng, hỗ trợ kế hoạch hóa gia đình trong những tháng đầu sau sinh nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện của phương pháp vô kinh cho con bú.
Về lâu dài, phụ nữ nuôi con bằng sữa mẹ có nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng, đái tháo đường típ 2 và một số bệnh tim mạch thấp hơn. Đồng thời, nuôi con bằng sữa mẹ còn giúp tiết kiệm chi phí mua sữa, bình bú và các dụng cụ pha sữa, góp phần giảm rác thải nhựa, bảo vệ môi trường.
Để việc nuôi con bằng sữa mẹ đạt hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo trẻ cần được bú mẹ trong vòng một giờ đầu sau sinh; nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; bú theo nhu cầu cả ngày lẫn đêm và không giới hạn số lần bú. Sau 6 tháng tuổi, trẻ cần được ăn dặm hợp lý nhưng vẫn tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.
Người mẹ cũng cần được hướng dẫn kỹ thuật cho trẻ ngậm bắt vú đúng cách để trẻ bú hiệu quả, đồng thời hạn chế tình trạng nứt đầu vú hoặc tắc tia sữa. Trong trường hợp mẹ đi làm, sữa mẹ hoàn toàn có thể được vắt và bảo quản đúng cách để trẻ tiếp tục được sử dụng.
Hiện nay vẫn còn một số quan niệm chưa đúng về nuôi con bằng sữa mẹ. Nhiều người cho rằng sữa non không tốt và cần bỏ đi, trong khi đây lại là nguồn sữa quý giá nhất đối với trẻ sơ sinh. Cũng có quan niệm cho rằng ngực nhỏ sẽ ít sữa, nhưng trên thực tế, lượng sữa phụ thuộc chủ yếu vào việc cho trẻ bú thường xuyên và đúng kỹ thuật chứ không phụ thuộc vào kích thước bầu ngực.
Một số gia đình lo ngại trẻ bú mẹ hoàn toàn sẽ thiếu nước, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, sữa mẹ chứa khoảng 88% là nước và hoàn toàn đáp ứng nhu cầu nước của trẻ dưới 6 tháng tuổi khỏe mạnh. Việc bổ sung sữa công thức hoặc các loại nước uống khi chưa cần thiết có thể làm giảm nhu cầu bú mẹ, dẫn đến giảm tiết sữa và tăng nguy cơ mất sữa.
Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Trang – Phó Trưởng khoa Sức khỏe sinh sản, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là lựa chọn dinh dưỡng tối ưu mà còn là nền tảng quan trọng cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Mỗi bà mẹ cần được hỗ trợ đúng cách để có thể duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ thành công, bởi đây là món quà đầu đời vô giá mà không một sản phẩm nào có thể thay thế.”
Để nhiều trẻ em được hưởng trọn lợi ích từ sữa mẹ, rất cần sự chung tay của gia đình, cơ sở y tế, nơi làm việc và toàn xã hội. Người thân cần chia sẻ công việc, động viên tinh thần và tạo điều kiện để người mẹ có thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân và cho con bú. Các cơ sở y tế cần tiếp tục tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật nuôi con bằng sữa mẹ, hỗ trợ kịp thời khi bà mẹ gặp khó khăn trong quá trình cho con bú. Đồng thời, việc xây dựng môi trường làm việc thân thiện với bà mẹ nuôi con nhỏ cũng sẽ góp phần giúp nhiều phụ nữ duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ sau khi quay trở lại làm việc.
Nuôi con bằng sữa mẹ là món quà vô giá dành cho mỗi em bé ngay từ khi chào đời. Mỗi giọt sữa mẹ không chỉ mang đến nguồn dinh dưỡng quý giá mà còn chứa đựng tình yêu thương, sự gắn kết và nền tảng cho một tương lai khỏe mạnh. Vì vậy, hãy cùng chung tay bảo vệ, hỗ trợ và khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ để mọi trẻ em đều có cơ hội được khởi đầu cuộc sống một cách tốt nhất./.
Thanh Nga (CDC)
