Tai biến mạch máu não có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm

Tai biến mạch máu não được mệnh danh là căn bệnh “tử thần” vì diễn biến phức tạp, nếu không có biện pháp chữa trị kịp thời thì nguy cơ tử vong là rất cao. Đây cũng là căn bệnh có tỉ lệ bệnh nhân ngày càng gia tăng. Và đáng lo ngại hơn, bệnh không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà hiện nay còn có xu hướng trẻ hoá.

Tai biến mạch máu não là hiện tượng não không được cung cấp đủ máu dẫn đến thiếu oxy và chất dinh dưỡng. Nếu trong vòng vài phút, máu não không được lưu thông sẽ khiến tế bào não chết. Vùng não bị tổn thương càng rộng, mức độ tổn thương càng nặng thì di chứng để lại sẽ càng nhiều, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Số người tử vong do tai biến mạch máu não ngày càng có dấu hiệu gia tăng. Đây là nguyên nhân lớn nhất gây tàn phế, liệt và nằm trong top 3 nguyên nhân gây tử vong lớn nhất thế giới.

Một số yếu tố nguy cơ dẫn đến tai biến mạch máu não có thể kể đến như:

Tuổi tác: Những người trong độ tuổi từ 55 trở lên có nguy cơ mắc tai biến mạch máu não cao hơn những nhóm khác.

Cân nặng: Thừa cân béo phì là một trong số nguyên nhân dẫn tới tai biến mạch máu não.

Người có tiền sửa mắc tai biến mạch máu não hoặc trong gia đình có người bị tai biến mạch máu não.

Có tiền sử mắc một số bệnh như: tăng huyết áp, đái tháo đường, cholesterol máu cao (mỡ máu cao), các bệnh liên quan đến tim mạch…

Dị dạng mạch máu não

Người ít vận động, sử dụng nhiều chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, ma túy cũng có nguy cơ cao mắc tai biến mạch máu não…

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu còn chỉ ra rằng nam giới có nguy cơ mắc và tử vong do tai biến mạch máu não cao hơn nữ giới.

Bác sĩ Trần Việt Trung, Phòng khám đa khoa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Quảng Ninh cho biết: “Khi bị mắc tai biến mạch máu não, bệnh nhân có biểu hiện như khuôn mặt buồn rầu, mặt bị méo một bên. Hai là, khả năng cử động của cánh tay giảm dần:Lượng máu lên não không đủ khiến khả năng vận động bị thuyên giảm, đặc biệt là cánh tay. Người bệnh sẽ cảm thấy cánh tay tê dại, cử động khó rồi dần dần không thể cử động được. Dấu hiệu tai biến ở cánh tay dễ phát hiện nhất khi bạn yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên cao, một bên tay sẽ không thể giơ lên được hoặc rũ thõng xuống. Ba là, thị lực giảm dần. Thị lực giảm dần là dấu hiệu tai biến mà người ngoài khó có thể phát hiện được. Vì thế người bệnh cần chủ động ghi nhớ dấu hiệu tai biến này và báo ngay cho người nhà khi có sự khác thường. Bên cạnh đó, bệnh nhân mắc tai biến mạch máu não còn có biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, nói lắp, nấc cục (biểu hiện này  hường dễ bị bỏ qua và hay gặp ở phụ nữ nhiều hơn. Ngoài ra, bệnh nhân có thể thấy khó thở, thở hổn hển, tim đập nhanh. Tùy từng phần của bộ não mà ảnh hưởng bởi tai biến mà bệnh nhân có 1 hoặc vài triệu chứng như trên. Các triệu chứng này đến bất ngờ và cũng có thể là kết thúc rất nhanh, khiến cho người bệnh chủ quan nghĩ mình không sao cả, hay cơ thể mình đã ổn rồi. Nhưng thực ra đấy là những dấu hiệu báo trước cho những tai biến mạch máu não nặng nề sắp tới. Vậy khi mà nhận thấy người bệnh có một hoặc một vài triệu chứng như trên ở một người bệnh có vẻ khỏe mạnh, đang lao động, đang nghỉ ngơi hoặc đang ngủ thì ta phải nghĩ ngay đến tai biến mạch máu não”.

Bác sĩ Trần Việt Trung khám sức khỏe cho người cao tuổi theo dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà của CDC Quảng Ninh.

Tai biến mạch máu não nếu không được phát hiện kịp thời, điều trị kịp thời có thể để lại những biến chứng nặng nề thậm chí là tử vong.

Biến chứng đầu tiên là liệt: Có thể liệt một số bộ phận trên cơ thể như tay hay chân hoặc liệt nửa người.

Khó khăn trong việc nói hoặc nuốt: Tai biến mạch máu não có ảnh hưởng đến việc kiểm soát cơ miệng khiến bệnh nhân gặp khó khăn trong việc ăn uống và diễn đạt suy nghĩ của mình qua lời nói biểu hiện: nói ngọng, nói lắp, nhiều trường hợp không nói được.

Rối loạn nhận thức: Là một trong những biến chứng nặng nề nhất khiến người bệnh. Theo đó, tình trạng sa sút trí tuệ, gặp khó khăn trong việc suy nghĩ, lý luận, phán đoán chậm chạp, hay quên, suy giảm hoặc thậm chí mất trí nhớ.

Rối loạn cảm xúc: Những bệnh nhân tai biến mạch máu não thường khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, dễ dẫn đến trầm cảm.

Đau: Xuất hiện ở các bộ phận bị ảnh hưởng bởi tai biến mạch máu não.

Giảm hoặc mất khả năng tự chăm sóc: Những bệnh nhân tai biến mạch máu não cần sự chăm sóc nhiều hơn từ người thân. Họ có thể gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày thậm chí chỉ có thể nằm một chỗ nếu gặp tai biến nặng.

Cũng theo Bác sĩ Trần Việt Trung:Khi nhận thấy 2 hoặc 3 triệu chứng kể trên thì gần như có thể chắc chắn đó là dấu hiệu tai biến. Bạn cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Bởi khi tai biến xảy ra thì thời gian có thể cứu được bệnh nhân chỉ được tính bằng phút. Một vài cách sơ cứu bệnh nhân tai biến trong thời gian đợi xe cấp cứu như sau: Quan sát các biểu hiện của bệnh nhân để cung cấp thông tin cho nhân viên y tế khi họ tới. Việc này sẽ giúp ích cho quá trình điều trị cấp cứu. Để bệnh nhân nằm ở nơi thoáng mát, đầu kê cao khoảng 30 độ. Nới lỏng quần áo, nhắc bệnh nhân hít thở sâu và chậm rãi (nếu bệnh nhân còn tỉnh). Nếu bệnh nhân nôn, cần để đầu bệnh nhân nghiêng sang một bên, tránh để các chất nôn sộc lên mũi bệnh nhân gây khó thở. Trường hợp bệnh nhân co giật cần lấy khăn vải quấn quanh một chiếc đũa hay một thanh que dài đặt ngang giữa hai hàm răng của bệnh nhân để bệnh nhân không cắn vào lưỡi trong quá trình bị co giật. Chúng ta cần chuyển người bệnh đến bệnh viện kịp thời khi đủ điều kiện.

Để phòng chống tai biến mạch máu não Bác sĩ Trần Việt Trung khuyến cáo:

Người dân cầnthay đổi lối sống: tránh lối sống ít vận động, giảm cân chống béo phì. Nghĩa là phải tăng cường tập thể dục, tập vận động; làm việc nhẹ nhàng vừa sức; không ăn nhiều mỡ béo, không ăn nhiều chất ngọt, chất đường, bột; không ăn thức ăn nhiều mắm muối (ăn lạt); ăn nhiều rau, củ, trái cây.

Điều trị bệnh tăng huyết áp, nếu có, giữ huyết áp ổn định, với mức huyết áp tối ưu lý tưởng cho mọi lứa tuổi là không quá 120/80 mmHg. Muốn vậy ngoài việc thay đổi lối sống như trên, cần phải theo chế độ ăn giảm muối (không nêm nếm quá mặn, không chấm thêm mắm muối, tránh các thức ăn nhiều muối như cá khô, mắm, chao, dưa muối, thịt cá kho mặn…), theo dõi huyết áp định kỳ (mỗi ngày, mỗi tuần… tùy mức độ bệnh) và uống thuốc theo đơn hằng ngày cùng với tái khám định kỳ. Tránh chữa tăng huyết áp theo kiểu khi nào thấy mệt, thấy nhức đầu mới uống thuốc.

Điều trị đái tháo đường nếu có, bằng cách ăn uống đúng chế độ (cữ đường, giảm bột, ăn nhiều rau, đủ chất đạm, ít chất béo), chia nhỏ bữa ăn, uống hoặc tiêm thuốc đầy đủ theo đơn, tái khám và xét nghiệm đường máu định kỳ.

Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ khác như chữa tăng cholesterol máu, bỏ thuốc lá, ngưng rượu, điều trị bệnh tim nếu có.

Với các bệnh nhân nhồi máu não, cần uống thêm aspirin hoặc các thuốc khác có tác dụng tương tự để phòng ngừa tắc mạch máu.

Mỗi người dân nên định kỳ đi kiểm tra sức khỏe của mình 3-6 tháng/lần, nhớ chỉ số HA như nhớ tuổi của mình để phòng tránh bệnh tai biến mạch máu não.

Ngọc Phượng, CDC Quảng Ninh