Trước đây, nhồi máu cơ tim thường được xem là bệnh lý gặp chủ yếu ở người cao tuổi. Tuy nhiên, những năm gần đây, các cơ sở y tế trên cả nước ghi nhận xu hướng gia tăng số ca bệnh ở người trẻ tuổi, trong đó không ít trường hợp đang trong độ tuổi lao động, nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Thực tế này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về những thay đổi trong mô hình bệnh tật cũng như tác động của lối sống hiện đại đối với sức khỏe tim mạch.
Tại Quảng Ninh, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội và nhịp sống ngày càng nhanh, các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, căng thẳng kéo dài, ít vận động, thừa cân béo phì và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh đang ngày càng phổ biến. Đây cũng là những nguyên nhân quan trọng làm gia tăng các bệnh lý tim mạch nói chung và nhồi máu cơ tim nói riêng ở người trẻ.
Khi nhồi máu cơ tim không còn là bệnh của người cao tuổi
Theo các chuyên gia tim mạch, nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn đột ngột, thường do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa động mạch vành. Khi cơ tim không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, các tế bào cơ tim sẽ nhanh chóng bị tổn thương và hoại tử.
Nếu như trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người trên 60 tuổi thì hiện nay độ tuổi mắc bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Nhiều trường hợp mới ngoài 30 hoặc 40 tuổi đã phải nhập viện cấp cứu vì nhồi máu cơ tim cấp. Đáng chú ý, không ít người bệnh hoàn toàn không nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh do còn trẻ, sức khỏe nhìn bề ngoài bình thường và chưa từng được chẩn đoán bệnh tim mạch trước đó.
Các bác sĩ cho biết, ở người trẻ, khi nhồi máu cơ tim xảy ra thường diễn biến nhanh và nặng do người bệnh chủ quan, không nhận biết được dấu hiệu cảnh báo hoặc chậm đến cơ sở y tế. Nhiều trường hợp nhập viện khi đã xuất hiện biến chứng sốc tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm hoặc ngừng tuần hoàn.
Lối sống hiện đại làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh
Các nghiên cứu cho thấy phần lớn nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ hóa bệnh tim mạch xuất phát từ lối sống thiếu lành mạnh.
Hút thuốc lá và thuốc lá điện tử là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Bên cạnh đó, việc sử dụng rượu bia thường xuyên, thức khuya kéo dài, căng thẳng trong công việc và cuộc sống cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch.
Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh nhưng thiếu rau xanh và trái cây khiến tỷ lệ thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu ngày càng gia tăng ở người trẻ. Cùng với đó, thói quen ít vận động, dành nhiều thời gian ngồi làm việc hoặc sử dụng thiết bị điện tử làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh mạch vành. Đây đều là những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Đáng lo ngại hơn, nhiều người trẻ hiện nay có tâm lý chủ quan với sức khỏe, ít khi khám sức khỏe định kỳ hoặc kiểm tra các chỉ số tim mạch, khiến bệnh lý tiềm ẩn không được phát hiện sớm.
Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo
Theo các chuyên gia y tế, việc nhận biết sớm các triệu chứng nhồi máu cơ tim có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống người bệnh.
Triệu chứng điển hình nhất là đau hoặc tức ngực, cảm giác như có vật nặng đè ép lên ngực. Cơn đau có thể kéo dài nhiều phút và lan lên cổ, hàm, vai hoặc cánh tay trái. Người bệnh cũng có thể xuất hiện khó thở, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt, buồn nôn, mệt lả hoặc cảm giác lo lắng bất thường.
Tuy nhiên, ở một số người trẻ tuổi hoặc người mắc đái tháo đường, triệu chứng có thể không điển hình, chỉ biểu hiện bằng cảm giác khó chịu vùng ngực, mệt mỏi, khó thở hoặc đau vùng thượng vị. Điều này khiến nhiều người nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa hoặc tình trạng căng thẳng thông thường.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng khi xuất hiện đau ngực kéo dài hoặc bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào liên quan đến tim mạch, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời. Trong cấp cứu nhồi máu cơ tim, “thời gian là cơ tim”, mỗi phút chậm trễ đều làm tăng nguy cơ tử vong và để lại di chứng lâu dài.
Chủ động phòng bệnh từ sớm
Tin vui là phần lớn các yếu tố nguy cơ gây nhồi máu cơ tim đều có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát được nếu người dân chủ động thay đổi lối sống.
Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây tươi, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn. Đồng thời cần duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần thông qua các hình thức như đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc các môn thể thao phù hợp với thể trạng.
Việc từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng là những giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe tim mạch. Đối với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đang mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, cần tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe thường xuyên.
Khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu và các yếu tố nguy cơ tim mạch là biện pháp giúp phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn trước khi xảy ra những biến cố nguy hiểm.
Bảo vệ trái tim từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày
Xu hướng trẻ hóa nhồi máu cơ tim là lời cảnh báo rõ ràng về tác động của lối sống hiện đại đối với sức khỏe cộng đồng. Căn bệnh này không còn là vấn đề riêng của người cao tuổi mà đang ngày càng xuất hiện ở những người trẻ, thậm chí trong độ tuổi sung sức nhất của cuộc đời.
Mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe tim mạch bằng cách xây dựng lối sống lành mạnh, chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và không chủ quan với những dấu hiệu bất thường của cơ thể. Sự chủ động hôm nay chính là chìa khóa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ trái tim khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Lê Giang
