Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền Quảng Ninh trực thuộc Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh chính thức đi vào hoạt động vào tháng 8/2026, mở thêm một hướng phát triển chuyên sâu về nghiên cứu, bào chế, kiểm nghiệm và phát triển thuốc cổ truyền tại địa phương; đồng thời mở hướng khai thác hiệu quả nguồn dược liệu, phát triển sản phẩm và phục vụ tốt hơn nhu cầu chăm sóc, điều trị bằng y học cổ truyền của người dân.
Cụ thể hóa định hướng phát huy tiềm năng y học cổ truyền
Hiện nay, nhu cầu sử dụng các phương pháp và thuốc y học cổ truyền trong chăm sóc, điều trị tại Quảng Ninh ngày càng đa dạng. Tại Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh, cùng với hoạt động khám, chữa bệnh, việc nghiên cứu, tự bào chế các sản phẩm thuốc cổ truyền đã được triển khai từ nhiều năm. Tuy nhiên, hoạt động này trước đây chủ yếu thực hiện trong phạm vi Khoa Dược, trong khi yêu cầu về số lượng, chất lượng và tính đa dạng của thuốc phục vụ điều trị ngày càng cao.
Từ nhu cầu thực tế đó, Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh đã chủ động xây dựng Đề án thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền, tạo một đầu mối chuyên sâu, tập trung nhân lực, cơ sở vật chất và nguồn lực cho nghiên cứu, bào chế, sản xuất và kiểm nghiệm thuốc.
Nhu cầu sử dụng các phương pháp và thuốc y học cổ truyền trong chăm sóc, điều trị tại Quảng Ninh ngày càng đa dạng
Có thể nói, việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền Quảng Ninh phù hợp với định hướng chung về phát triển y học cổ truyền trong giai đoạn hiện nay. Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị xác định yêu cầu phát huy tiềm năng, thế mạnh của y học cổ truyền; kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại; phát triển dược liệu, bảo tồn tri thức truyền thống, các bài thuốc và phương pháp truyền thống, đồng thời nâng cao chất lượng thuốc cổ truyền, dược liệu. Cùng với đó, Quyết định số 1250/QĐ-TTg ngày 9/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về phát triển ngành Y học cổ truyền Việt Nam, tiếp tục đặt ra những định hướng cụ thể cho việc nâng cao năng lực và phát huy giá trị của lĩnh vực này.
Trước đó, Quyết định số 1893/QĐ-TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030 cũng đã xác định nghiên cứu khoa học, phát triển thuốc và bài thuốc cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại là những nhiệm vụ quan trọng.
Trong dòng chảy đó, Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền được kỳ vọng trở thành một đầu mối chuyên môn về nghiên cứu và bào chế thuốc cổ truyền của Bệnh viện, góp phần cụ thể hóa những định hướng lớn bằng các hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm và ứng dụng vào thực tiễn điều trị.
BSCKII Vũ Thị Mai, Giám đốc Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh, cho biết: “Việc xây dựng Trung tâm xuất phát từ nhu cầu thực tế trong hoạt động khám, chữa bệnh và định hướng phát triển lâu dài của Bệnh viện. Chúng tôi mong muốn có một đầu mối chuyên sâu để tập trung nhân lực, cơ sở vật chất và nguồn lực cho nghiên cứu, bào chế thuốc cổ truyền; đồng thời kế thừa những bài thuốc đã được ứng dụng trong thực tiễn, tiếp tục nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển thành những sản phẩm có chất lượng, an toàn, phù hợp hơn với nhu cầu của người bệnh.”
Gìn giữ giá trị y học cổ truyền, phát huy tiềm năng dược liệu Quảng Ninh
Trên nền tảng nhiều năm điều trị và nghiên cứu ứng dụng y học cổ truyền, Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh đã bào chế thành công trên 12 sản phẩm thuốc cổ truyền dưới nhiều dạng như viên hoàn, thuốc bột, thuốc sắc đóng túi và một số chế phẩm khác.
Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng để Trung tâm tiếp tục kế thừa các bài thuốc kinh nghiệm, bài thuốc cổ phương; đồng thời nghiên cứu cải tiến dạng bào chế, chuẩn hóa quy trình và phát triển những sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng. Định hướng xuyên suốt là kết hợp tri thức, kinh nghiệm y học cổ truyền với khoa học và công nghệ hiện đại, từng bước nâng cao chất lượng, tính ổn định và an toàn của sản phẩm.
Hoạt động chế biến, bào chế thuốc cổ truyền tại Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
Một trong những lợi thế lớn của Trung tâm là nguồn dược liệu phong phú của Quảng Ninh. Các dược liệu có giá trị như Ba kích, Trà hoa vàng được định hướng nghiên cứu sâu để phát triển sản phẩm; cùng với đó là nghiên cứu, chuẩn hóa những bài thuốc dân gian gắn với tri thức sử dụng dược liệu của đồng bào Dao, cũng như từng bước khai thác tiềm năng của nguồn dược liệu có nguồn gốc biển.
Cùng với nghiên cứu sản phẩm, Bệnh viện định hướng nâng cấp Vườn cây thuốc nam, từ trên 60 loài hiện có lên khoảng 150 loài trong giai đoạn 2026-2027 và hướng tới 250 loài vào năm 2030. Vườn thuốc không chỉ phục vụ bảo tồn nguồn dược liệu mà còn là nơi hỗ trợ đào tạo, thực hành, nghiên cứu khoa học và phát triển các sản phẩm từ dược liệu địa phương.
Theo BSCKII Vũ Thị Mai, việc khai thác nguồn dược liệu bản địa sẽ được đặt trong mối liên hệ với nhu cầu điều trị thực tế, bảo đảm phát triển sản phẩm trên cơ sở nghiên cứu, chuẩn hóa và kiểm soát chất lượng, thay vì chỉ dừng ở việc bảo tồn hay sử dụng kinh nghiệm truyền thống.
Đưa nghiên cứu và bào chế thuốc cổ truyền tiến tới chuẩn hóa
Từ bài thuốc truyền thống, nguồn dược liệu bản địa và kinh nghiệm điều trị thực tiễn, Trung tâm hướng tới xây dựng những sản phẩm được nghiên cứu bài bản, bào chế chuẩn hóa và kiểm soát chất lượng; kết nối y học cổ truyền – khoa học công nghệ – nguồn dược liệu Quảng Ninh, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị y học cổ truyền, chủ động nguồn thuốc, nâng cao chất lượng điều trị và phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Trung tâm xây dựng lộ trình phát triển theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2027, trọng tâm là hoàn thiện cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị nghiên cứu, kiểm nghiệm chất lượng và phấn đấu ổn định sản xuất ít nhất 10 chế phẩm thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu đáp ứng các yêu cầu, tiêu chuẩn theo quy định của Bộ Y tế.
Giai đoạn 2028-2030, Trung tâm hướng tới nâng cấp cơ sở hạ tầng, từng bước đáp ứng các nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP/WHO-GMP) đối với thuốc cổ truyền; mở rộng danh mục lên khoảng 15-20 chế phẩm, hướng tới khả năng cung ứng cho các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ bào chế theo kinh nghiệm sang nghiên cứu và bào chế theo hướng chuẩn hóa, trong đó chất lượng nguyên liệu, quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm được đặt lên hàng đầu.
Lễ khai trương Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền Quảng Ninh
Đánh giá về việc đưa Trung tâm vào hoạt động, BSCKII Trịnh Văn Mạnh, Phó Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh, ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, nỗ lực của Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh trong xây dựng Đề án, chuẩn bị các điều kiện để Trung tâm đi vào hoạt động. Đây là bước đi phù hợp với định hướng phát triển chuyên môn của Bệnh viện, đồng thời góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển y học cổ truyền của ngành Y tế Quảng Ninh.
Theo định hướng của ngành Y tế Quảng Ninh, phát triển y học cổ truyền cần được đặt trong tổng thể nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, trên cơ sở phát huy thế mạnh về nhân lực, kinh nghiệm điều trị và nguồn dược liệu của địa phương; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và công nghệ, từng bước chuẩn hóa hoạt động nghiên cứu, bào chế và kiểm nghiệm thuốc cổ truyền. Cùng với đó, ngành Y tế sẽ chú trọng tăng cường kết nối giữa các cơ sở y tế, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị nghiên cứu trong và ngoài tỉnh, tạo thêm nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và ứng dụng các thành tựu y học cổ truyền vào thực tiễn.
Trong định hướng đó, Trung tâm Nghiên cứu và Bào chế thuốc cổ truyền Quảng Ninh được kỳ vọng trở thành một trong những hạt nhân thúc đẩy nghiên cứu, phát triển thuốc cổ truyền và dược liệu trên địa bàn tỉnh, góp phần kết nối giữa kinh nghiệm y học cổ truyền, khoa học công nghệ và nhu cầu điều trị thực tế; qua đó nâng cao chất lượng, hiệu quả điều trị và từng bước phát huy hơn nữa vai trò của y học cổ truyền trong hệ thống y tế Quảng Ninh.
Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)
