Vô sinh – hiếm muộn đang trở thành mối quan tâm lớn của nhiều gia đình trong những năm gần đây. Theo thống kê ngành Y tế, tình trạng này gặp ở khoảng 7–10% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản. Không chỉ là vấn đề y khoa, vô sinh còn tạo áp lực tâm lý, tác động đến hạnh phúc và sự ổn định gia đình.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vô sinh được xác định khi hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai trong vòng 12 tháng nhưng chưa thụ thai. Nguyên nhân có thể đến từ phía người vợ, người chồng hoặc cả hai. Một quan niệm sai lầm phổ biến là “chậm con là do người vợ”. Tuy nhiên, thực tế khoảng 40% nguyên nhân thuộc về nam giới, cho thấy việc thăm khám cần được thực hiện ở cả hai vợ chồng.

Bác sĩ CKII Đỗ Duy Long, Phó Giám đốc Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, cho biết việc thăm khám sớm đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả điều trị. Ông nhấn mạnh: “Với phụ nữ dưới 35 tuổi, thời điểm nên đi khám là sau 12 tháng cố gắng có thai tự nhiên. Nhưng với phụ nữ trên 35 tuổi, thời gian rút ngắn còn 6 tháng do dự trữ buồng trứng bắt đầu giảm. Riêng phụ nữ trên 40 tuổi, chúng tôi khuyến nghị khám ngay bởi khả năng sinh sản sụt giảm rõ rệt. Những người có kinh nguyệt không đều, mắc bệnh lý phụ khoa, từng chửa ngoài tử cung hoặc viêm phần phụ càng cần thăm khám sớm hơn.”

Không chỉ nữ giới, nam giới cũng có những yếu tố nguy cơ dẫn đến vô sinh như từng mắc quai bị sau dậy thì, béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều hoặc tiếp xúc với chất độc hại. Bác sĩ Long khuyến cáo: “Nam giới có lối sống không lành mạnh hoặc có tiền sử bệnh lý tinh hoàn nên thăm khám sớm để đánh giá chất lượng tinh trùng.”

Tình trạng vô sinh hiếm muộn gặp ở khoảng 7–10% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản

Vô sinh – hiếm muộn: Nguyên nhân đa dạng, điều trị không còn khó khăn

Vô sinh – hiếm muộn có thể xuất phát từ nhiều yếu tố: rối loạn rụng trứng, tắc vòi trứng, lạc nội mạc tử cung ở phụ nữ; tinh trùng ít, yếu hoặc dị dạng ở nam giới. Lối sống hiện đại – ít vận động, stress, chất kích thích – cũng là tác nhân làm giảm khả năng sinh sản.

Nhờ sự phát triển vượt bậc của y học sinh sản, việc điều trị vô sinh hiện nay trở nên hiệu quả và linh hoạt hơn nhiều, từ các phương pháp điều trị nội khoa đến các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại như IUI, IVF.

Tại Quảng Ninh, Bệnh viện Sản Nhi đã thành lập Đơn nguyên Hỗ trợ sinh sản từ năm 2014 và Khoa Hỗ trợ sinh sản vào năm 2016, triển khai đầy đủ các kỹ thuật từ cơ bản đến chuyên sâu: IUI, IVF, ICSI, trữ lạnh phôi – tinh trùng – trứng, sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) và các kỹ thuật lấy tinh trùng từ mào tinh hoặc tinh hoàn (PESA, MESA, TESE). Những kỹ thuật này không chỉ nâng cao tỷ lệ thụ thai mà còn giúp sàng lọc các bệnh lý di truyền nguy hiểm như Thalassemia.

Bệnh viện Sản Nhi hiện nay triển khai đầy đủ các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản từ cơ bản đến chuyên sâu

Bác sĩ Đỗ Duy Long cho biết tùy vào nguyên nhân mà bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp. “Nếu người vợ có chu kỳ kinh đều, tinh trùng của chồng ở mức bình thường, chúng tôi có thể chỉ cần theo dõi nang noãn để canh thời điểm rụng trứng. Hiệu quả không cao nhưng chi phí thấp. Trường hợp phù hợp hơn sẽ là bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI), giúp tăng tỷ lệ có thai lên khoảng 15–20% mỗi chu kỳ. Với những trường hợp nặng hơn, IVF – thụ tinh trong ống nghiệm – là lựa chọn tối ưu nhất, với tỷ lệ thành công 45–50% ở phụ nữ dưới 35 tuổi.”

Theo bác sĩ, hiệu quả của IVF giảm dần theo tuổi, đặc biệt sau 40 tuổi, chỉ còn 10–20%. Vì vậy, việc trì hoãn sinh con hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến điều trị khó khăn hơn, chi phí lớn hơn và tỷ lệ thành công thấp hơn.

Những thành tựu tại Quảng Ninh và lời khuyên từ chuyên gia

Đến nay, hơn 4.800 trẻ em đã chào đời nhờ các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, trong đó hơn 3.200 trẻ được thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Đây là con số thể hiện nỗ lực rất lớn của đội ngũ bác sĩ trong hành trình hiện thực hóa ước mơ làm cha mẹ cho các gia đình.

Điều quan trọng là các cặp vợ chồng không nên ngại ngần hoặc tự ti khi gặp khó khăn trong việc có con. Bác sĩ Long nhấn mạnh: “Vô sinh – hiếm muộn hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Chậm trễ đồng nghĩa với tăng chi phí và giảm tỷ lệ thành công. Vì vậy, hãy chủ động thăm khám khi có dấu hiệu nghi ngờ.”

IVF – thụ tinh trong ống nghiệm – là lựa chọn tối ưu nhất, với tỷ lệ thành công 45–50% ở phụ nữ dưới 35 tuổi

Chủ động bảo vệ khả năng sinh sản

Để giảm nguy cơ vô sinh – hiếm muộn, các chuyên gia khuyến cáo:

• Duy trì lối sống lành mạnh, tập luyện đều đặn

• Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá

• Ăn uống đủ chất, giữ cân nặng hợp lý

• Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress kéo dài

• Khám sức khỏe sinh sản định kỳ, đặc biệt trước khi kết hôn hoặc có kế hoạch mang thai

• Thăm khám sớm nếu sau 12 tháng cố gắng tự nhiên mà chưa có thai; phụ nữ trên 35 tuổi nên khám sau 6 tháng

Vô sinh – hiếm muộn không phải là dấu chấm hết. Y học hiện đại có rất nhiều phương pháp giúp các cặp vợ chồng hiện thực hóa mong muốn làm cha mẹ. Điều quan trọng nhất là đừng trì hoãn, hãy tìm đến cơ sở chuyên khoa để được tư vấn và điều trị đúng thời điểm.

Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)