Khi nhắc đến ung thư, nhiều người thường nghĩ ngay đến các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị – những biện pháp mang tính “tấn công” nhằm loại bỏ khối u. Tuy nhiên, phía sau giai đoạn điều trị đó là một thực tế ít được nhắc đến: không ít người bệnh bước vào giai đoạn nặng, xuất hiện biến chứng nguy kịch, đòi hỏi sự can thiệp chuyên sâu để duy trì sự sống và kiểm soát triệu chứng. Đây cũng chính là lúc vai trò của hồi sức tích cực ung bướu trở nên đặc biệt quan trọng trong toàn bộ chu trình chăm sóc bệnh nhân ung thư.
Trong điều trị ung thư hiện đại, có thể phân biệt rõ hai định hướng chuyên môn chính: điều trị triệt để và điều trị hỗ trợ – giảm nhẹ. Điều trị triệt để hướng tới loại bỏ hoàn toàn khối u thông qua các phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị đích, với mục tiêu kéo dài thời gian sống và hướng tới khỏi bệnh. Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh đều còn chỉ định hoặc đủ điều kiện cho các phương pháp này, đặc biệt ở giai đoạn muộn hoặc khi xuất hiện biến chứng nặng. Trong bối cảnh đó, hồi sức tích cực ung bướu là một lĩnh vực chuyên sâu, mang tính tích hợp cao giữa hồi sức cấp cứu và điều trị giảm nhẹ.
Bác sĩ Nguyễn Vĩ Lâm, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Ung bướu – Bệnh viện Bãi Cháy cho biết: “Điều trị giảm nhẹ so với điều trị triệt để là khác nhau hoàn toàn. Đối với lệ điều trị triệt để, đối với lệ bệnh nhân ung thư, trong những giai đoạn sớm, bệnh nhân có mục đích điều trị hoàn toàn khác là điều trị khỏi hoặc là điều trị để ngăn chặn hoàn toàn ung thư. Nhưng đến giai đoạn điều trị giảm nhẹ rồi, việc ngăn chặn ung thư gần như không còn nữa, chuyển sang là điều trị phối hợp đa mô thức, nhưng mục tiêu là giảm bớt những đau khổ cho người bệnh, từ tinh thần đến thể xác, về đau đớn, và điều trị các biến chứng của bệnh là chính”.
Hồi sức tích cực ung bướu giúp giảm biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư nặng
Tại Khoa Hồi sức tích cực Ung bướu – Bệnh viện Bãi Cháy, mô hình chăm sóc này được triển khai một cách hệ thống. Đơn vị tiếp nhận các trường hợp ung thư giai đoạn tiến triển kèm theo biến chứng nặng như suy hô hấp cấp, sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan, rối loạn đông máu hoặc xuất huyết do khối u xâm lấn. Đây là nhóm bệnh nhân có diễn biến lâm sàng phức tạp, cần theo dõi liên tục và can thiệp chuyên sâu.
Công tác điều trị tại Khoa đòi hỏi giám sát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn như huyết áp động mạch, nhịp tim, độ bão hòa oxy máu, khí máu động mạch, cũng như tình trạng cân bằng dịch – điện giải. Trên cơ sở đó, bác sĩ hồi sức đưa ra các chiến lược can thiệp phù hợp như hỗ trợ hô hấp bằng thở máy, kiểm soát huyết động bằng thuốc vận mạch, bù dịch hợp lý, dinh dưỡng lâm sàng và sử dụng kháng sinh theo hướng dẫn kháng sinh đồ. Mục tiêu điều trị không đơn thuần là kéo dài sự sống bằng mọi can thiệp, mà ưu tiên xử trí các rối loạn chức năng cấp tính đe dọa tính mạng, đồng thời kiểm soát triệu chứng, đặc biệt là đau, khó thở, lo âu và suy kiệt, tối ưu hóa chất lượng sống, đảm bảo sự thoải mái và duy trì phẩm giá cho người bệnh trong suốt quá trình điều trị.
Điểm đặc thù của hồi sức ung bướu là kết hợp chặt chẽ với điều trị giảm nhẹ. Kiểm soát đau được thực hiện theo nguyên tắc bậc thang giảm đau của Tổ chức Y tế Thế giới, kết hợp thuốc giảm đau opioid, không opioid và các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu như giảm đau do bệnh nhân tự kiểm soát (PCA), phong bế thần kinh hoặc can thiệp dưới hướng dẫn hình ảnh. Những biện pháp này giúp giảm đau hiệu quả, cải thiện giấc ngủ, khả năng ăn uống và sinh hoạt của người bệnh.

Chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối tại Khoa Hồi sức tích cực ung bướu, Bệnh viện Bãi Cháy (Ảnh: Mạc Thảo)
Song song với đó, công tác chăm sóc điều dưỡng đóng vai trò thiết yếu trong phòng ngừa biến chứng. Các quy trình xoay trở phòng loét tỳ đè, chăm sóc đường thở, hút đờm, kiểm soát đường truyền và tuân thủ nghiêm ngặt kiểm soát nhiễm khuẩn được thực hiện đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện.
Điều dưỡng trưởng khoa Hồi sức tích cực ung bướu, Bệnh viện Bãi Cháy – Trần Thị Nhàn chia sẻ: “Trong phòng hồi sức thường sẽ không có người nhà người bệnh vào hỗ trợ nên việc chăm sóc người bệnh bao gồm cả nhu cầu ăn uống, sinh hoạt, vệ sinh, cũng như đi chụp chiếu, làm các xét nghiệm cận lâm sàng đều do điều dưỡng phụ trách. Tại phòng hồi sức, đa phần bệnh nhân thường rất nặng và có nguy cơ tử vong cao, nên đòi hỏi điều dưỡng phải theo dõi sát sao, tập trung cao độ và có phản ứng nhanh nhaỵ. Khoảnh khắc mà tôi cảm thấy công việc của mình thực sự có ý nghĩa chính là khi người bệnh vượt qua được giai đoạn nguy kịch, được ra khỏi phòng hồi sức trở về các phòng bệnh thường hoặc chuyển về các khoa theo dõi.
Trong thực hành lâm sàng, đau do ung thư còn liên quan mật thiết đến yếu tố tâm lý. Lo âu, mất ngủ, suy sụp tinh thần có thể làm gia tăng cảm nhận đau và ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Do đó, bên cạnh các can thiệp y học, đội ngũ y tế luôn chú trọng tư vấn, hỗ trợ tâm lý, giúp người bệnh và gia đình hiểu rõ tình trạng bệnh, từ đó phối hợp tốt hơn trong quá trình chăm sóc.

Chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối tại Khoa Hồi sức tích cực ung bướu, Bệnh viện Bãi Cháy (Ảnh: Mạc Thảo)
Hoạt động của Khoa Hồi sức tích cực Ung bướu diễn ra liên tục 24/24 giờ, với cường độ cao và yêu cầu chuyên môn sâu. Theo bác sĩ Nguyễn Vĩ Lâm, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Ung bướu – Bệnh viện Bãi Cháy, trong nhiều trường hợp, quyết định điều trị cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ của các can thiệp xâm lấn, đồng thời phù hợp với tiên lượng bệnh và nguyện vọng của người bệnh. Khi bệnh không còn khả năng hồi phục, mục tiêu điều trị chuyển sang chăm sóc cuối đời, đảm bảo người bệnh được giảm đau tối đa, ra đi trong sự thanh thản và được tôn trọng: “Áp lực của tất cả các anh chị em nhân viên ở Khoa là thời gian làm việc là 24/7, vì nhu cầu bệnh nhân cần có sự hỗ trợ của nhân viên y tế là gần như là 24/24, nhân viên y tế sẽ phải thường trực, luôn luôn là có mặt khi mà người bệnh cần. Hầu hết các bệnh nhân ở Khoa đều là bệnh nhân nặng giai đoạn cuối của ung thư, đã suy kiệt cả mặt tinh thần, thể xác và kinh tế. Vì vậy việc thực hiện mọi biện pháp điều trị trên người bệnh là vô cùng khó khăn. Các biện pháp điều trị về giảm nhẹ, giảm đau, chăm sóc về mặt tinh thần cho bệnh nhân là biện pháp khích lệ về mặt tinh thần, thể chất vô cùng quan trọng”.
Có thể khẳng định, hồi sức tích cực ung bướu là một cấu phần quan trọng trong hệ thống điều trị ung thư toàn diện, góp phần nối liền giữa điều trị tích cực và chăm sóc giảm nhẹ. Với nền tảng chuyên môn vững vàng và mô hình chăm sóc đa ngành, Khoa Hồi sức tích cực Ung bướu – Bệnh viện Bãi Cháy đang góp phần nâng cao chất lượng điều trị và chất lượng sống cho người bệnh ung thư nặng.
Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)





