Bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và gánh nặng bệnh tật trên thế giới. Đáng lo ngại, bệnh không chỉ gặp ở người cao tuổi mà ngày càng được ghi nhận ở người trẻ. Nhận biết các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo và duy trì lối sống lành mạnh là những việc làm quan trọng giúp mỗi người chủ động bảo vệ trái tim.
Bệnh tim mạch là gì?
Tim hoạt động như một chiếc máy bơm, liên tục đưa máu mang oxy và dưỡng chất đến nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể. Khi tim hoặc hệ thống mạch máu bị tổn thương, quá trình tuần hoàn máu có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Bệnh tim mạch không chỉ là nhồi máu cơ tim hay đau tim như nhiều người vẫn nghĩ, mà là một nhóm bệnh lý đa dạng, bao gồm: bệnh động mạch vành, nhồi máu cơ tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim, rối loạn nhịp tim, suy tim và các bệnh lý mạch máu như hẹp động mạch cảnh, bệnh động mạch chủ, bệnh mạch máu chi dưới…
Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Ngô Văn Tuấn, Trưởng khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Thành phố Quảng Ninh, bệnh tim mạch có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố bẩm sinh, di truyền, nhiễm trùng, quá trình lão hóa và đặc biệt là các yếu tố nguy cơ hình thành trong quá trình sinh hoạt, lao động. Một người cũng có thể đồng thời mắc nhiều bệnh lý tim mạch và có nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp.
Ai có nguy cơ mắc bệnh tim mạch?
Tuổi tác là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, bệnh không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi. Thực tế, ngày càng có nhiều người trẻ mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, nhồi máu cơ tim và các bệnh lý tim mạch khác.
Bác sĩ Ngô Văn Tuấn cho biết, tại Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Thành phố Quảng Ninh đã tiếp nhận nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim ở độ tuổi còn rất trẻ, khoảng 27 – 35 tuổi. Những trường hợp này thường có liên quan đến tăng huyết áp, hút thuốc lá, thuốc lá điện tử, ít vận động và rối loạn chuyển hóa lipid không được kiểm soát.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể chia thành hai nhóm:
Nhóm yếu tố không thể thay đổi:
- Tuổi tác.
- Giới tính.
- Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm.
Nhóm yếu tố có thể kiểm soát:
- Tăng huyết áp.
- Đái tháo đường.
- Rối loạn mỡ máu.
- Thừa cân, béo phì.
- Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử và sử dụng các chất kích thích.
- Chế độ ăn nhiều muối, chất béo không lành mạnh.
- Ít vận động thể lực.
- Sử dụng rượu bia không hợp lý, căng thẳng kéo dài và sinh hoạt thiếu khoa học.
Đặc biệt, các yếu tố nguy cơ thường không tồn tại riêng lẻ mà có thể kết hợp, làm tăng đáng kể khả năng mắc bệnh. Vì vậy, người trẻ không nên chủ quan cho rằng mình còn khỏe mạnh nên không có nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Nhận biết những dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch
Bệnh tim mạch có biểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ tổn thương. Một số bệnh tiến triển âm thầm trong thời gian dài, trong khi những bệnh lý cấp tính có thể gây biến chứng nguy hiểm chỉ trong thời gian ngắn.
Những dấu hiệu cần lưu ý bao gồm:
- Đau tức ngực: Cảm giác đau, bóp nghẹt, đè nặng hoặc khó chịu vùng ngực, có thể lan ra vai, cánh tay, lưng, cổ hoặc hàm. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh động mạch vành hoặc nhồi máu cơ tim.
- Khó thở: Khó thở khi gắng sức, khi nằm hoặc xuất hiện về đêm có thể liên quan đến suy tim và một số bệnh lý tim phổi.
- Hồi hộp, đánh trống ngực: Cảm giác tim đập nhanh, đập mạnh, không đều hoặc có những nhịp bất thường.
- Choáng, chóng mặt, ngất: Có thể liên quan đến rối loạn nhịp tim hoặc tình trạng tuần hoàn máu không bảo đảm.
- Phù chân, tăng cân bất thường: Có thể là biểu hiện của tình trạng ứ dịch trong suy tim.
- Đau mỏi chân khi đi lại: Đau khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi có thể là dấu hiệu hẹp, tắc động mạch chi dưới.
- Nói khó, méo miệng, nhìn mờ, yếu hoặc tê liệt tay chân đột ngột: Có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, một biến chứng nghiêm trọng liên quan đến hệ tim mạch và mạch máu não.
Theo bác sĩ Ngô Văn Tuấn, không ít người bệnh chỉ đến bệnh viện khi đã xuất hiện những biến chứng nặng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm hoặc tắc nghẽn mạch máu chi. Vì vậy, khi có những biểu hiện bất thường như đau ngực, khó thở, hồi hộp, choáng, ngất hoặc đau chân khi đi lại, người dân cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá.
Đặc biệt, cần gọi cấp cứu 115 ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ nhồi máu cơ tim như đau hoặc đè ép ngực đột ngột, kéo dài, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng; hoặc các dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu liệt một bên cơ thể, nói khó, nhìn mờ đột ngột. Không tự lái xe đến bệnh viện, không chờ triệu chứng tự hết hoặc tự ý điều trị tại nhà.

Làm gì để chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch?
Mặc dù một số yếu tố nguy cơ như tuổi tác, giới tính và di truyền không thể thay đổi, nhưng phần lớn các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể được kiểm soát thông qua điều chỉnh lối sống và theo dõi sức khỏe thường xuyên.
- Ăn uống khoa học, lành mạnh
Hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các thực phẩm có lợi cho sức khỏe tim mạch. Duy trì chế độ ăn cân đối, phù hợp với tình trạng sức khỏe.
- Tăng cường vận động thể lực
Duy trì thói quen tập luyện đều đặn, phù hợp với thể trạng. Người trưởng thành khỏe mạnh nên hướng tới ít nhất 150 phút vận động thể lực cường độ trung bình hoặc 75 phút vận động cường độ mạnh mỗi tuần, kết hợp hạn chế thời gian ngồi lâu. Người đã mắc bệnh tim mạch cần tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn hình thức và cường độ vận động an toàn.
- Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia
Thuốc lá và thuốc lá điện tử đều tiềm ẩn những nguy cơ đối với sức khỏe tim mạch. Chủ động từ bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc thụ động và hạn chế rượu bia là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
- Kiểm soát cân nặng và các bệnh lý nền
Duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cần tuân thủ hướng dẫn điều trị, không tự ý ngừng thuốc khi thấy sức khỏe ổn định.
- Khám sức khỏe định kỳ
Chủ động đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, mỡ máu và đánh giá các yếu tố nguy cơ tim mạch theo độ tuổi, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe. Những người có bệnh nền hoặc nhiều yếu tố nguy cơ cần được bác sĩ tư vấn lịch kiểm tra, tái khám phù hợp.
Theo bác sĩ Ngô Văn Tuấn, việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, duy trì chế độ ăn uống và vận động hợp lý có thể góp phần giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Đặc biệt, đối với người đã mắc bệnh, việc điều chỉnh lối sống cần được thực hiện song song với điều trị và theo dõi chuyên khoa.
Bảo vệ trái tim bắt đầu từ những việc làm mỗi ngày
Bệnh tim mạch có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát. Đừng đợi đến khi xuất hiện những cơn đau ngực hay biến chứng nguy hiểm mới quan tâm đến sức khỏe trái tim.
Một chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, không hút thuốc lá, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu và khám sức khỏe định kỳ chính là những việc làm thiết thực để bảo vệ trái tim.
Chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch hôm nay chính là cách mỗi người bảo vệ sức khỏe, chất lượng cuộc sống và tương lai của chính mình.
Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)





