Già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Hưởng ứng Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10) năm 2026 với chủ đề “Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp Người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số”, mỗi gia đình, cộng đồng và toàn xã hội cần chung tay xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, giúp người cao tuổi được chăm sóc toàn diện cả về thể chất, tinh thần và xã hội.
Già hóa dân số – cần chủ động thích ứng từ hôm nay
Tuổi thọ ngày càng tăng là một trong những thành tựu quan trọng của quá trình phát triển kinh tế – xã hội và những tiến bộ trong chăm sóc sức khỏe. Người dân có điều kiện tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ y tế, dinh dưỡng và điều kiện sống được cải thiện, qua đó góp phần kéo dài tuổi thọ.
Tuy nhiên, cùng với những thành tựu đó, quá trình già hóa dân số cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Khi tuổi càng cao, chức năng của các cơ quan trong cơ thể dần suy giảm, nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm và bệnh mạn tính tăng lên. Một người cao tuổi có thể đồng thời mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, cơ xương khớp hoặc các vấn đề về thị lực, thính lực, trí nhớ.
Không chỉ đối mặt với vấn đề bệnh tật, một bộ phận người cao tuổi còn gặp khó khăn trong vận động, sinh hoạt hằng ngày, tiếp cận các dịch vụ xã hội hoặc thiếu sự giao tiếp, chia sẻ. Chính vì vậy, chăm sóc người cao tuổi không thể chỉ dừng lại ở việc điều trị khi mắc bệnh mà cần hướng tới chăm sóc toàn diện, liên tục và lâu dài.
Khám sức khỏe cho người cao tuổi tại TYT phường Hà Tu
Chăm sóc tích hợp – từ điều trị bệnh đến chăm sóc toàn diện
Chủ đề “Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp Người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số” nhấn mạnh cách tiếp cận lấy người cao tuổi làm trung tâm.
Chăm sóc tích hợp là sự kết hợp giữa nâng cao sức khỏe, phòng bệnh, khám và phát hiện sớm, điều trị, quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn cùng với hỗ trợ về tâm lý và xã hội.
Thay vì chỉ quan tâm đến một căn bệnh cụ thể, người cao tuổi cần được đánh giá tổng thể về sức khỏe thể chất, tinh thần, khả năng vận động, dinh dưỡng, thị lực, thính lực, trí nhớ và khả năng tự chăm sóc. Từ đó, gia đình và nhân viên y tế có thể lựa chọn hình thức chăm sóc phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người.
Khám sức khỏe định kỳ có vai trò quan trọng, giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi. Đối với những người đang mắc bệnh mạn tính, việc tuân thủ điều trị, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn và tái khám theo hẹn giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế biến chứng và duy trì chất lượng cuộc sống.
Sức khỏe tinh thần cũng cần được “chăm sóc”
Bên cạnh sức khỏe thể chất, đời sống tinh thần là một phần không thể thiếu trong chăm sóc người cao tuổi.
Khi bước vào tuổi cao, những thay đổi về sức khỏe, công việc và các mối quan hệ xã hội có thể khiến một số người cảm thấy cô đơn hoặc ít có cơ hội giao tiếp hơn trước. Một cuộc trò chuyện, một bữa cơm có đông đủ thành viên gia đình hay việc được tham gia các hoạt động cộng đồng đôi khi mang lại giá trị tinh thần rất lớn.
Bà Nguyễn Thị Lan, 68 tuổi, sinh sống tại phường Hà Tu, chia sẻ:
“Tuổi cao rồi, điều chúng tôi mong nhất vẫn là có sức khỏe và được gần gũi với con cháu. Các con bận công việc nhưng thường xuyên hỏi thăm, nhắc tôi uống thuốc và đưa đi kiểm tra sức khỏe. Tôi cũng cố gắng đi bộ, gặp gỡ mọi người và tham gia các hoạt động phù hợp. Có người trò chuyện, chia sẻ thì tinh thần vui vẻ hơn rất nhiều.”
Câu chuyện trên cũng cho thấy chăm sóc người cao tuổi không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Sự quan tâm thường xuyên, tôn trọng và lắng nghe chính là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe.
Gia đình là điểm tựa gần gũi nhất
Trong chăm sóc người cao tuổi, gia đình vẫn là điểm tựa gần gũi và quan trọng.
Các thành viên trong gia đình cần quan tâm đến chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ và việc sử dụng thuốc của người cao tuổi; đồng thời chủ động đưa ông bà, cha mẹ đi khám sức khỏe định kỳ, khám ngay khi xuất hiện những biểu hiện bất thường.
Bữa ăn của người cao tuổi cần bảo đảm đa dạng, cân đối, phù hợp với tình trạng sức khỏe; tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế ăn quá mặn, quá ngọt và thực phẩm chứa nhiều chất béo không có lợi.
Người cao tuổi cũng nên duy trì vận động phù hợp như đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc những bài tập nhẹ nhàng tùy theo tình trạng sức khỏe. Vận động đều đặn giúp duy trì khả năng vận động, sức mạnh cơ, sự linh hoạt và góp phần hạn chế nguy cơ té ngã.
Không gian sinh hoạt trong gia đình cũng cần được quan tâm. Sàn nhà trơn trượt, cầu thang thiếu tay vịn, khu vực thiếu ánh sáng hoặc đồ vật đặt chắn lối đi đều có thể làm tăng nguy cơ tai nạn đối với người cao tuổi.
Đặc biệt, gia đình cần dành thời gian trò chuyện và khuyến khích người cao tuổi tiếp tục tham gia những công việc, hoạt động phù hợp thay vì có tâm lý cho rằng “tuổi cao chỉ cần nghỉ ngơi”. Việc được tham gia và được ghi nhận giúp người cao tuổi cảm nhận rõ vai trò, giá trị của mình trong gia đình và xã hội.
Phát huy vai trò của y tế cơ sở và cộng đồng
Trong bối cảnh già hóa dân số, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần được thực hiện ngay từ cộng đồng, trong đó y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng.
Thông qua quản lý sức khỏe, khám định kỳ, sàng lọc nguy cơ, quản lý bệnh không lây nhiễm, tư vấn dinh dưỡng, vận động và sử dụng thuốc hợp lý, người cao tuổi có thể được theo dõi sức khỏe thường xuyên ngay tại nơi sinh sống.
Cùng với ngành Y tế, các tổ chức, đoàn thể và cộng đồng dân cư cần tạo thêm nhiều cơ hội để người cao tuổi tham gia các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, sinh hoạt câu lạc bộ và giao lưu cộng đồng.
Đặc biệt, cần dành sự quan tâm nhiều hơn cho người cao tuổi sống một mình, người có hoàn cảnh khó khăn, người suy giảm khả năng vận động hoặc cần được chăm sóc dài hạn. Đây là những nhóm cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, cơ sở y tế, chính quyền và cộng đồng.
Trong quá trình chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, việc hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ cũng cần được quan tâm. Những hướng dẫn đơn giản về sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin sức khỏe, sử dụng các tiện ích số và tiếp cận dịch vụ y tế có thể giúp người cao tuổi thuận lợi hơn trong cuộc sống. Tuy nhiên, công nghệ cần đóng vai trò hỗ trợ chứ không trở thành rào cản đối với người cao tuổi.
Để mỗi người cao tuổi được sống vui, sống khỏe, sống có ích
Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm chung, nhưng bản thân mỗi người cao tuổi cũng cần chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.
Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ điều trị là những biện pháp thiết thực giúp phòng ngừa bệnh tật và duy trì sức khỏe khi tuổi cao.
Bên cạnh đó, việc giữ tinh thần lạc quan, thường xuyên giao tiếp, tham gia các hoạt động văn hóa – xã hội phù hợp và duy trì mối liên hệ với gia đình, bạn bè cũng có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe.
Người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc mà còn là nguồn lực quý báu của gia đình và xã hội. Kinh nghiệm sống, kiến thức, uy tín và những giá trị mà người cao tuổi tích lũy qua nhiều năm cần tiếp tục được trân trọng và phát huy.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10/2026 và chủ đề “Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp Người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số”, hãy bắt đầu từ những việc làm gần gũi nhất: một lời hỏi thăm, một lần đưa cha mẹ đi khám sức khỏe, một bữa cơm sum họp, một không gian sống an toàn hay đơn giản là dành thêm thời gian để lắng nghe.
Chung tay chăm sóc người cao tuổi hôm nay không chỉ giúp mỗi người cao tuổi được sống vui, sống khỏe, sống có ích mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng nhân văn, khỏe mạnh và chủ động thích ứng với xu thế già hóa dân số.
Hoàng Yến – CDC Quảng Ninh
