Bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư… thường diễn biến âm thầm, kéo dài và có thể gây nhiều biến chứng nếu không được phát hiện, kiểm soát kịp thời. Trước thực tế đó, CDC Quảng Ninh đang đẩy mạnh sàng lọc tại cộng đồng, đồng thời tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở, từng bước chuyển từ phát hiện và điều trị bị động sang quản lý sức khỏe chủ động.
Phát hiện sớm để không bỏ lỡ “thời điểm vàng”
Nhiều bệnh không lây nhiễm không biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Người mắc tăng huyết áp có thể vẫn sinh hoạt bình thường, người có rối loạn đường huyết chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Đến khi người bệnh tìm đến cơ sở y tế vì những biểu hiện bất thường, bệnh có thể đã tiến triển hoặc xuất hiện biến chứng.
Vì vậy, sàng lọc tại cộng đồng đang được CDC Quảng Ninh xác định là một trong những giải pháp quan trọng để phát hiện sớm người mắc bệnh và những trường hợp có nguy cơ cao. Trong những ngày đầu tháng 6/2026, CDC Quảng Ninh đã phối hợp tổ chức khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm tại Trạm Y tế xã Quảng Đức, qua đó vừa phát hiện nguy cơ bệnh tật trong cộng đồng, vừa đánh giá những khó khăn trong công tác quản lý người bệnh tại cơ sở.
Theo bác sĩ CKI Đỗ Thị Mai Liên, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm và dinh dưỡng, CDC Quảng Ninh, năm 2026 đơn vị triển khai đồng thời hoạt động khám sàng lọc tại cộng đồng và giám sát, hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế. Mục tiêu là nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm, đưa người bệnh vào quản lý và duy trì điều trị ngay từ cơ sở.
Quản lý lâu dài mới là yếu tố quyết định
Phát hiện bệnh mới chỉ là bước đầu. Với những bệnh lý phải điều trị lâu dài như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính…, việc người bệnh được theo dõi thường xuyên, dùng thuốc đúng chỉ định và duy trì lối sống phù hợp mới có ý nghĩa quyết định trong kiểm soát bệnh.
Thực tế tại cơ sở cho thấy, không ít người chỉ tìm đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng hoặc khi bệnh đã ảnh hưởng đến sức khỏe. Trong khi đó, quản lý bệnh không lây nhiễm đòi hỏi quá trình theo dõi liên tục, từ kiểm soát các chỉ số sức khỏe, sử dụng thuốc đến tư vấn dinh dưỡng, vận động và thay đổi các yếu tố nguy cơ.
Bởi vậy, cùng với sàng lọc, CDC Quảng Ninh đang chú trọng hỗ trợ các trạm y tế nâng cao năng lực quản lý bệnh không lây nhiễm. Khi người bệnh có thể được theo dõi, tư vấn và quản lý ngay tại nơi cư trú, việc điều trị sẽ thuận tiện hơn, đồng thời giảm nguy cơ bỏ sót hoặc gián đoạn quá trình kiểm soát bệnh.
Đưa quản lý sức khỏe đến gần người dân
Định hướng chăm sóc sức khỏe hiện nay không chỉ dừng ở điều trị khi người dân mắc bệnh mà từng bước chuyển sang chủ động phát hiện nguy cơ và quản lý sức khỏe từ sớm. Đây cũng là mục tiêu được đặt ra trong chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí năm 2026 trên địa bàn Quảng Ninh.
Theo kế hoạch, chương trình hướng tới việc người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Qua đó, các bệnh lý và yếu tố nguy cơ được phát hiện sớm để người dân được tư vấn, dự phòng, điều trị và quản lý phù hợp.
Đến hết tháng 8/2026, dữ liệu sức khỏe của hơn 1,41 triệu người trên địa bàn đã được lưu trữ, tương đương 98,65% dân số; hơn 752.900 hồ sơ được liên thông với ứng dụng định danh điện tử quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành phương thức quản lý sức khỏe chủ động, liên tục và thuận tiện hơn cho người dân.
Không chỉ quản lý bệnh, mà quản lý cả nguy cơ
Kiểm soát bệnh không lây nhiễm không thể chỉ trông chờ vào cơ sở y tế. Các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ ăn nhiều muối, nhiều đường, ít vận động, thừa cân, béo phì… đều có liên quan mật thiết đến sự gia tăng của nhiều bệnh mạn tính.
Do đó, cùng với phát hiện và quản lý người bệnh, công tác truyền thông, tư vấn thay đổi hành vi cũng được CDC Quảng Ninh chú trọng. Người dân cần hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám; đồng thời duy trì chế độ ăn uống hợp lý, tăng cường vận động, hạn chế thuốc lá, rượu bia và chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ.
Từ sàng lọc tại cộng đồng đến theo dõi tại trạm y tế, cách tiếp cận chủ động đang từng bước đưa công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm đến gần người dân hơn. Phát hiện sớm, quản lý liên tục và thay đổi lối sống chính là những mắt xích quan trọng giúp kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng và giảm gánh nặng điều trị lâu dài.
Lê Giang
