Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (diễn ra từ ngày 17/10 đến 20/11/2026).

Bộ luật sửa đổi lần này đánh dấu bước đột phá về đổi mới tư duy quản lý: Chuyển từ “kiểm soát từng khâu riêng lẻ, ứng phó bị động” sang “quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ” và “phòng ngừa từ sớm” bằng phân tích nguy cơ. Theo đó, an toàn thực phẩm được kiểm soát triệt để từ gốc thông qua từng “mắt xích” của chuỗi cung ứng – từ tồn dư thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm ở khâu sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, thu hái) đến chế biến, sản xuất, kinh doanh và tới tận tay người tiêu dùng.

Hoạt động đánh giá nguy cơ được thực hiện theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (CODEX), bao gồm 3 trụ cột: Đánh giá nguy cơ, Quản lý nguy cơ và Truyền thông nguy cơ. Trong đó, đánh giá nguy cơ là việc xác định các mối nguy mất an toàn tại từng mắt xích dựa trên bằng chứng khoa học và cơ sở dữ liệu thực tế. Đây là khâu vận hành độc lập với quản lý và truyền thông nguy cơ.

Kết quả đánh giá nguy cơ đóng vai trò là căn cứ khoa học để cơ quan quản lý quyết định điều chỉnh các biện pháp chuyên môn:

1. Xây dựng, ban hành quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm.

2. Kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu.

3. Truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

4. Triển khai biện pháp hậu kiểm đối với thực phẩm và các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Tập huấn kiến thức về ATTP cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trên địa bàn Thành phố Quảng Ninh.

Dự thảo Luật hiện giao Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định về phân tích nguy cơ an toàn thực phẩm theo chuẩn quốc tế; đồng thời chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổ chức thực hiện.

Để triển khai hiệu quả phân tích nguy cơ, hạ tầng cốt lõi cần có là hệ thống Cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông. Hệ thống này được quản lý tập trung, thống nhất, bao gồm 5 nhóm dữ liệu lớn:

1. Thông tin về vòng đời sản phẩm.

2. Thông tin về cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

3. Thông tin về tổ chức thử nghiệm phục vụ quản lý nhà nước.

4. Thông tin về kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát.

5. Thông tin về các vụ ngộ độc thực phẩm.

Bộ Y tế chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý và phát triển cơ sở dữ liệu cùng hạ tầng kỹ thuật của hệ thống thông tin an toàn thực phẩm trên cơ sở cập nhật, tích hợp dữ liệu toàn ngành; bảo đảm kết nối, chia sẻ thống nhất với hệ thống thông tin của UBND các cấp và hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung quốc gia. Đồng thời, Bộ Y tế đang đẩy mạnh xây dựng Thông tư quy định về chế độ và mẫu biểu báo cáo an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý ngành để sẵn sàng chuẩn bị nguồn dữ liệu này.

Kiểm tra công tác lưu mẫu thực phẩm, nguồn nước sử dụng,… tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Về mặt tổ chức và hợp tác quốc tế, Bộ Y tế đã thành lập Trung tâm đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm (thuộc Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia – NIFC). Thời gian qua, Bộ đã chủ động làm việc, tham vấn kinh nghiệm quản lý và truyền thông nguy cơ với các quốc gia phát triển như Canada, Ireland, Úc, New Zealand… cũng như các nước có tập quán sinh hoạt tương đồng.

Đặc biệt, ngày 14/10/2026, Cục An toàn thực phẩm đã ký “Biên bản ghi nhớ về triển khai phân tích nguy cơ an toàn thực phẩm” với NIFC. Cùng thời điểm, NIFC cũng hoàn tất ký kết hợp tác với Trung tâm Đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm quốc gia Trung Quốc (CFSA) và trao Biên bản ghi nhớ hợp tác với Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia Seoul (SeoulTech, Hàn Quốc).

Việc đưa phân tích nguy cơ vào thực tế sẽ giúp cơ quan chức năng chủ động dự báo, đánh giá trước các mối nguy (hóa lý, vi sinh, chất gây dị ứng). Ngay khi phát hiện mắt xích có rủi ro, quy trình truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm sẽ được kích hoạt tức thì. Sự chuyển dịch này giúp tối ưu hóa nguồn lực, ngăn chặn thực phẩm bẩn ngay từ gốc và phòng ngừa sự cố từ sớm – một bước đi hiện đại, tất yếu theo chuẩn mực quốc tế để bảo vệ sức khỏe nhân dân một cách khoa học, hiệu quả.

Tuấn Anh – CDC Quảng Ninh