Đơn vị chủ quản: Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh

Đơn vị chủ quản: Sở Y tế tỉnh Quảng Ninh

Quai bị xuất hiện rải rác tại trường học: CDC Thành phố khuyến cáo phát hiện sớm, phòng ngừa lây lan và biến chứng

Facebook
Skype
Email
Print

Thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận trường hợp mắc và ổ dịch quai bị nhỏ lẻ tại trường học, chủ yếu ở bậc mầm non, tiểu học và các trường nội trú. Để hạn chế nguy cơ lây lan, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố (CDC Quảng Ninh) khuyến cáo phụ huynh, nhà trường và học sinh chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm dấu hiệu nghi mắc và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi cần thiết. Đặc biệt, không nên chủ quan với nguy cơ biến chứng ở trẻ lớn và thanh thiếu niên chưa được tiêm phòng.

Ổ dịch quai bị dễ hình thành trong trường học

​Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút quai bị gây ra, lây qua giọt bắn đường hô hấp khi nói chuyện, ho, hắt hơi; qua nước bọt hoặc sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Lớp học, khu bán trú, ký túc xá – nơi nhiều học sinh sinh hoạt, tiếp xúc gần – là môi trường thuận lợi để bệnh lây lan.

​Điều đang lưu ý là quai bị có thời gian ủ bệnh dài, thường từ 16 đến 18 ngày, có thể tới 25 ngày. Người mắc bệnh có khả năng lây cho người khác từ khoảng 2 ngày trước đến 5 ngày sau khi sưng mang tai. Một số trường hợp chỉ có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng lây bệnh. Vì vậy, sau khi xuất hiện ca bệnh đầu tiên trong lớp học, các trường hợp tiếp theo vẫn có thể xuất hiện rải rác trong nhiều tuần sau đó.

​Bệnh lưu hành quanh năm, thường gia tăng vào mùa đông xuân khi thời tiết lạnh, hanh khô và học sinh học tập trung.

​Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Hùng, Trưởng khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố) cho biết:

​“Phụ huynh không nên chủ quan cho rằng quai bị chỉ là bệnh nhẹ, tự khỏi. Bệnh có thể gây biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, nhất là ở trẻ lớn và thanh thiếu niên chưa được tiêm phòng. Khi trẻ có sốt kèm sưng đau vùng mang tai, cần cho trẻ nghỉ học, báo ngay cho nhà trường và cơ sở y tế để được hướng dẫn, đồng thời chủ động cho trẻ tiêm vắc xin đầy đủ”.

​Việc ghi nhận các ổ dịch nhỏ lẻ tại một số địa phương không đồng nghĩa với việc quai bị đang lan rộng. Tuy nhiên, phụ huynh và nhà trường cần theo dõi sát sức khỏe học sinh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan.

​Trạm Y tế cần phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, tăng cường giám sát ca bệnh tại trường học; hướng dẫn vệ sinh, khử khuẩn và xử lý ổ dịch; đồng thời đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh để học sinh, phụ huynh biết cách nhận diện và phòng bệnh, không để dịch lây lan rộng trong cộng đồng.

Nhận biết sớm dấu hiệu quai bị

​Bệnh thường khởi phát với các biểu hiện như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau mỏi cơ, chán ăn. Sau khoảng 1–2 ngày, người bệnh có thể xuất hiện sưng đau vùng mang tai ở một hoặc hai bên, lan xuống góc hàm, khiến góc hàm mất rõ và dái tai bị đẩy lên trên, ra ngoài.

Người bệnh thường đau khi nhai, nuốt, há miệng; cảm giác đau tăng lên khi ăn đồ chua. Vùng sưng căng, ấn đau nhưng thường không đỏ, không mưng mủ và giảm dần sau khoảng một tuần.

Khi trẻ có biểu hiện sốt kèm sưng đau vùng mang tai, phụ huynh cần:

• Cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc gần với người khác.
• Thông báo cho nhà trường và cơ sở y tế để được hướng dẫn.
• Theo dõi diễn biến sức khỏe, không tự ý điều trị hoặc sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

6 biện pháp chủ động phòng bệnh quai bị

Để bảo vệ sức khỏe học sinh và hạn chế nguy cơ lây lan trong trường học, CDC Quảng Ninh khuyến cáo phụ huynh, học sinh và nhà trường cần thực hiện tốt 6 biện pháp sau:

​1. Tiêm vắc xin đầy đủ: Tiêm vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR) là biện pháp phòng bệnh quai bị hiệu quả nhất. Hiện vắc xin có thành phần quai bị được cung cấp theo hình thức tiêm chủng dịch vụ. Phụ huynh nên kiểm tra lịch sử tiêm chủng của trẻ, đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng được cấp phép để được tư vấn và tiêm theo chỉ định phù hợp.

​2. Giữ vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi. Không dùng chung cốc, bình nước, thìa, khăn mặt, đồ chơi và các vật dụng cá nhân.

​3. Giữ môi trường thông thoáng: Thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc như bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi; giữ lớp học, phòng ở, khu bán trú và ký túc xá thông thoáng.

​4. Cách ly người bệnh hoặc nghi mắc bệnh: Người mắc hoặc nghi mắc quai bị cần nghỉ học, nghỉ làm, ở nhà ít nhất 5 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai hoặc theo hướng dẫn của nhân viên y tế; hạn chế tiếp xúc gần, đặc biệt với phụ nữ mang thai và người chưa có miễn dịch với bệnh.

​5. Chăm sóc đúng cách tại nhà: Quai bị hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt; tránh đồ chua, súc miệng bằng nước muối và sử dụng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trẻ nam cần hạn chế vận động mạnh. Không tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng sưng hoặc sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định.

​6. Nhà trường chủ động phối hợp giám sát: Theo dõi sức khỏe học sinh hằng ngày. Khi phát hiện học sinh có biểu hiện sốt, sưng đau vùng mang tai, cần thông báo cho phụ huynh, hướng dẫn học sinh nghỉ học và báo Trạm Y tế để được phối hợp xử lý. Đồng thời, theo dõi những học sinh tiếp xúc gần, rà soát tình trạng tiêm chủng và tăng cường truyền thông phòng bệnh.

Khi phát hiện học sinh có biểu hiện sốt, sưng đau vùng mang tai, Nhà trường cần thông báo cho phụ huynh, hướng dẫn học sinh nghỉ học và báo Trạm Y tế để được phối hợp xử lý

Cảnh giác với các dấu hiệu biến chứng

​Phần lớn người mắc quai bị có thể hồi phục sau khoảng 10 ngày. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây biến chứng, đặc biệt ở trẻ lớn, thanh thiếu niên và người trưởng thành chưa được tiêm phòng.

Ở nam giới sau tuổi dậy thì, biến chứng viêm tinh hoàn có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản; nữ giới có thể gặp viêm buồng trứng. Ngoài ra, bệnh còn có thể gây viêm màng não, viêm não, viêm tụy hoặc giảm thính lực, thậm chí điếc vĩnh viễn. Phụ nữ mang thai mắc quai bị trong 3 tháng đầu có nguy cơ sảy thai cao hơn.

Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao liên tục, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, cứng cổ, co giật, li bì hoặc lơ mơ.
• Nam giới bị sưng, đau tinh hoàn; nữ giới đau bụng dưới.
• Đau bụng nhiều vùng trên rốn, kèm nôn nhiều.
• Nghe kém, ù tai, chóng mặt.
• Phụ nữ mang thai có tiếp xúc với người mắc hoặc nghi mắc quai bị cần liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn.

Tiêm vắc xin đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân, phát hiện sớm và cách ly kịp thời người mắc bệnh là những biện pháp thiết thực giúp hạn chế quai bị lây lan trong trường học, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng.

Quỳnh Trang (CDC QN)

cùng chuyên mục

bản tin y tế

Các mẹ cần biết

Bác sỹ gia đình

liên kết website

liên kết facebook

thống kê truy cập