Cuối tháng 9, đầu tháng 10, thời tiết tại Quảng Ninh bắt đầu có những thay đổi rõ rệt. Nhiệt độ giữa ngày và đêm có sự chênh lệch, không khí có những thời điểm hanh khô. Đây cũng là giai đoạn người dân cần tăng cường các biện pháp phòng các bệnh đường hô hấp, trong đó có cúm mùa.
Thời tiết thay đổi không trực tiếp gây ra bệnh cúm, bởi cúm là bệnh nhiễm trùng do vi rút cúm gây nên. Tuy nhiên, sự thay đổi của điều kiện thời tiết cùng với việc gia tăng tiếp xúc trong trường học, nơi làm việc và các không gian kín có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các vi rút đường hô hấp lây lan.
Cúm có thể gặp ở mọi lứa tuổi và phần lớn người bệnh hồi phục sau vài ngày đến khoảng một tuần. Tuy nhiên, không phải ai mắc cúm cũng có nguy cơ diễn biến giống nhau. Một số nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng, phải nhập viện hoặc bệnh nền trở nên nặng hơn. Đây là những đối tượng cần đặc biệt chủ động phòng bệnh khi thời tiết chuyển mùa.
Trẻ nhỏ – nhóm cần được quan tâm đặc biệt
Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi và nhất là trẻ dưới 2 tuổi, có nguy cơ gặp biến chứng do cúm cao hơn.
Trong giai đoạn cuối tháng 9, đầu tháng 10, trẻ đã trở lại trường học, tần suất tiếp xúc với bạn bè và môi trường tập thể tăng lên. Nếu một trẻ mắc cúm, vi rút có thể dễ dàng lây sang các trẻ khác và tiếp tục được đưa về gia đình.
Trẻ mắc cúm có thể xuất hiện sốt, ho, sổ mũi, đau họng, mệt mỏi; một số trường hợp có thể gặp biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa hoặc làm nặng thêm các bệnh lý hô hấp có sẵn.
Cha mẹ cần theo dõi sát trẻ khi có biểu hiện nghi cúm, đặc biệt chú ý tình trạng ăn uống, mức độ tỉnh táo, nhịp thở và diễn biến sốt.
Người cao tuổi – không nên chủ quan với triệu chứng cúm
Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nghiêm trọng do cúm, đặc biệt khi đồng thời mắc các bệnh mạn tính.
Ở người cao tuổi, cúm có thể làm nặng thêm các bệnh lý tim mạch, hô hấp, đái tháo đường… Vì vậy, những biểu hiện tưởng như thông thường như sốt, ho, mệt mỏi cũng cần được theo dõi cẩn thận.
Khi người cao tuổi xuất hiện triệu chứng nghi cúm, gia đình cần chú ý diễn biến bệnh và chủ động liên hệ cơ sở y tế khi tình trạng sức khỏe thay đổi hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Phụ nữ mang thai – cần chủ động bảo vệ sức khỏe
Trong thai kỳ, cơ thể có những thay đổi về miễn dịch, tim và phổi, khiến phụ nữ mang thai có thể chịu ảnh hưởng nặng hơn khi mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Vì vậy, phụ nữ mang thai cần đặc biệt chú ý phòng tránh tiếp xúc với nguồn lây, giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp và thực hiện các biện pháp dự phòng phù hợp theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
Khi xuất hiện sốt, ho, đau họng, mệt mỏi hoặc các triệu chứng nghi cúm, không nên tự ý sử dụng thuốc mà cần được tư vấn y tế.
Người mắc bệnh mạn tính – cúm có thể làm nặng bệnh nền
Cúm không chỉ gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp mà còn có thể làm tình trạng của người đang mắc bệnh mạn tính trở nên nghiêm trọng hơn.
Những người mắc hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan hoặc các tình trạng suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý.
Khi mắc cúm, nhóm này có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng và cần được theo dõi sức khỏe sát hơn so với người khỏe mạnh.
Người suy giảm miễn dịch – cần chủ động giảm nguy cơ phơi nhiễm
Người có hệ miễn dịch suy giảm do bệnh lý hoặc do điều trị có thể gặp khó khăn hơn trong việc chống lại vi rút cúm.
Vì vậy, cần hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh, duy trì vệ sinh cá nhân và thực hiện các biện pháp phòng bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Nhân viên y tế và người thường xuyên tiếp xúc với người bệnh
Nhân viên y tế thường xuyên tiếp xúc với người bệnh nên có nguy cơ phơi nhiễm với các tác nhân gây bệnh đường hô hấp.
Chủ động phòng cúm ở nhóm này không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn giúp hạn chế nguy cơ lây truyền vi rút cho người bệnh, đặc biệt là những người có sức đề kháng yếu.
Vì sao cần chủ động phòng cúm ngay từ thời điểm giao mùa?
Cuối tháng 9, đầu tháng 10 không có nghĩa là “mùa cúm” bắt đầu một cách cố định, bởi tại Việt Nam và các khu vực nhiệt đới, vi rút cúm có thể lưu hành quanh năm với những giai đoạn gia tăng khác nhau.
Tuy nhiên, đây là thời điểm thời tiết có nhiều thay đổi: sáng sớm và ban đêm se lạnh, chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm, không khí có thời điểm hanh khô, trong khi trẻ đã trở lại trường, người dân gia tăng các hoạt động học tập, làm việc và giao tiếp.
Những yếu tố này khiến việc chủ động phòng các bệnh đường hô hấp càng trở nên cần thiết.
Do đó, thay vì chờ đến khi trong gia đình hoặc trường học xuất hiện nhiều người mắc bệnh, mỗi người có thể bắt đầu từ những việc đơn giản:
- Rửa tay thường xuyên
- Che miệng, mũi khi ho, hắt hơi
- Giữ không gian sống, học tập và làm việc thông thoáng
- Hạn chế tiếp xúc gần khi đang có triệu chứng
- Đặc biệt bảo vệ người thuộc nhóm nguy cơ cao
Tiêm vắc xin – một lựa chọn chủ động để phòng cúm
Bên cạnh các biện pháp vệ sinh và hạn chế lây nhiễm, tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp dự phòng được khuyến cáo, đặc biệt đối với các nhóm có nguy cơ cao.
Vắc xin không bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn việc mắc cúm. Tuy nhiên, khi được tiêm phù hợp, vắc xin có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm mức độ nghiêm trọng, biến chứng khi mắc cúm.
Sau tiêm, cơ thể cần khoảng 2 tuần để hình thành đáp ứng miễn dịch, vì vậy việc chủ động phòng bệnh từ sớm sẽ tạo thêm thời gian để cơ thể hình thành bảo vệ.
Việc tiêm vắc xin cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và tư vấn của cán bộ y tế.
Khuyến cáo
Theo khuyến cáo chuyên môn, khi xuất hiện triệu chứng nghi cúm, người bệnh nên nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc với người khác và theo dõi diễn biến sức khỏe. Không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng vi rút, khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, cần chủ động liên hệ cơ sở y tế khi triệu chứng nặng lên hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Đặc biệt lưu ý khi có:
- Khó thở, thở nhanh hoặc đau ngực;
- Mệt lả, lơ mơ, giảm đáp ứng;
- Sốt cao kéo dài hoặc tình trạng bệnh ngày càng nặng;
- Trẻ bỏ bú, không uống được, nôn nhiều;
- Bệnh nền trở nên nặng hơn.
- Những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Quỳnh Trang (CDC Quảng Ninh)
