Một tấm thẻ bảo hiểm y tế có thể chưa được học sinh sử dụng thường xuyên, nhưng lại trở thành điểm tựa quan trọng khi các em không may ốm đau, bệnh tật, cần khám và điều trị dài ngày. Không chỉ chia sẻ gánh nặng chi phí với gia đình, bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên còn góp phần bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tạo nền tảng để công tác y tế học đường được triển khai toàn diện hơn. Tại Quảng Ninh, tỷ lệ học sinh, sinh viên tham gia BHYT đạt gần 100%, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và trách nhiệm của gia đình, nhà trường đối với việc bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ.
Khi tấm thẻ BHYT trở thành điểm tựa của gia đình
Ở lứa tuổi học đường, trẻ em có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ những bệnh lý thông thường như viêm đường hô hấp, rối loạn tiêu hóa đến các bệnh cần theo dõi và điều trị lâu dài. Với những học sinh mắc bệnh mạn tính, phải tái khám thường xuyên hoặc không may gặp bệnh nặng, chi phí khám chữa bệnh có thể trở thành gánh nặng đáng kể đối với gia đình.
Trong những trường hợp đó, bảo hiểm y tế (BHYT) không chỉ là một chính sách an sinh mà còn là cơ chế chia sẻ rủi ro thiết thực. Khi tham gia BHYT và đi khám chữa bệnh đúng quy định, học sinh được quỹ BHYT thanh toán chi phí trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng. Điều này giúp gia đình giảm bớt áp lực tài chính, đồng thời tạo điều kiện để các em được tiếp cận dịch vụ y tế khi cần thiết.
Giá trị của chính sách được thể hiện rõ qua thực tế sử dụng. Theo thống kê của BHXH Quảng Ninh, trong năm học 2025–2026, toàn địa bàn có 204.604 lượt học sinh, sinh viên khám chữa bệnh bằng BHYT, với tổng chi phí gần 89 tỷ đồng. Đây là con số cho thấy nhu cầu chăm sóc sức khỏe của học sinh không chỉ phát sinh trong những trường hợp bệnh nặng mà còn hiện diện thường xuyên qua các lần khám, điều trị tại cơ sở y tế.
Tại Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Quảng Yên, nhiều bệnh nhi trong độ tuổi đi học đến khám và điều trị mỗi ngày. Với những gia đình có con phải nhập viện, việc được quỹ BHYT hỗ trợ chi phí trong phạm vi quyền lợi giúp giảm đáng kể khoản chi trả trực tiếp, nhất là khi quá trình điều trị kéo dài hoặc cần sử dụng nhiều dịch vụ kỹ thuật.
Không phải gia đình nào cũng có đủ điều kiện tài chính để chủ động ứng phó với những rủi ro sức khỏe bất ngờ. Một đợt điều trị kéo dài có thể ảnh hưởng đến thu nhập, sinh hoạt và kế hoạch học tập của cả gia đình. Vì vậy, duy trì thẻ BHYT liên tục giúp phụ huynh chủ động hơn trước những tình huống không mong muốn, tránh để khó khăn kinh tế trở thành rào cản trong tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh của trẻ.
BHYT cũng góp phần hình thành ý thức chia sẻ rủi ro trong cộng đồng. Mỗi học sinh tham gia là một thành viên của hệ thống bảo hiểm, cùng đóng góp vào quỹ chung để hỗ trợ những người không may mắc bệnh, cần chi phí điều trị lớn. Đây không chỉ là quyền lợi cá nhân mà còn là trách nhiệm xã hội, thể hiện tinh thần tương trợ và bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe.
Quảng Ninh duy trì tỷ lệ bao phủ BHYT học sinh gần như toàn diện
Nhận thức rõ vai trò của BHYT đối với sức khỏe học đường, những năm qua, Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm mở rộng diện bao phủ, vận động học sinh, sinh viên tham gia và bảo đảm quyền lợi khi khám chữa bệnh.
Theo số liệu của BHXH Quảng Ninh, tính đến ngày 30/6/2026, toàn địa bàn có 281.521 học sinh, sinh viên tham gia BHYT, đạt tỷ lệ 99,98%. Trong đó, khối cơ sở giáo dục thuộc ngành Giáo dục và Đào tạo quản lý có 224.267 học sinh, sinh viên tham gia, đạt xấp xỉ 100%; các trường đại học, cao đẳng do địa phương và Trung ương quản lý đều đạt tỷ lệ 100%.
Đây là kết quả của quá trình phối hợp giữa cơ quan BHXH, ngành Giáo dục, chính quyền địa phương, các cơ sở giáo dục và phụ huynh học sinh. Việc tuyên truyền không chỉ tập trung vào yêu cầu tham gia theo quy định mà còn làm rõ quyền lợi cụ thể, mức đóng, mức hưởng và ý nghĩa của BHYT đối với từng học sinh.
Một yếu tố quan trọng góp phần mở rộng diện bao phủ là chính sách hỗ trợ mức đóng từ ngân sách nhà nước. Từ ngày 1/7/2025, mức hỗ trợ tối thiểu đối với học sinh, sinh viên được nâng từ 30% lên 50% mức đóng BHYT. Chính sách này giúp giảm phần kinh phí mà gia đình phải tự chi trả, tạo điều kiện để nhiều học sinh duy trì tham gia liên tục.
Theo thông tin từ BHXH Quảng Ninh, năm 2025, ngân sách nhà nước hỗ trợ trên 107 tỷ đồng đóng BHYT cho học sinh, sinh viên; riêng 6 tháng đầu năm 2026, mức hỗ trợ đạt trên 158 tỷ đồng. Nguồn lực này góp phần bảo đảm chính sách được triển khai kịp thời, đúng đối tượng, đồng thời giảm áp lực tài chính cho các gia đình.
Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ gần 100% không có nghĩa là công tác vận động đã hết khó khăn. Vẫn có những trường hợp chưa tham gia do vướng mắc về thông tin định danh cá nhân, giấy tờ tùy thân, tình trạng cư trú hoặc điều kiện kinh tế của gia đình. Một số học sinh có quốc tịch nước ngoài hoặc chưa hoàn thiện hồ sơ cá nhân cũng cần được hướng dẫn để xác định đúng nhóm đối tượng và quyền lợi.
Do đó, để tiến tới mục tiêu 100% học sinh, sinh viên tham gia BHYT, việc rà soát danh sách cần được thực hiện thường xuyên, chính xác đến từng trường, từng lớp và từng học sinh. Những trường hợp chưa tham gia cần được xác định rõ nguyên nhân để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, tránh tình trạng bỏ sót hoặc gián đoạn quyền lợi.
BHYT gắn với nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe học đường
Ý nghĩa của BHYT học sinh không chỉ thể hiện khi các em đến bệnh viện khám chữa bệnh. Chính sách này còn có mối liên hệ trực tiếp với hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học – nơi trẻ em dành phần lớn thời gian trong ngày để học tập, sinh hoạt và phát triển thể chất.
Tại các cơ sở giáo dục, công tác y tế trường học giữ vai trò phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe, theo dõi tình trạng thể chất và hỗ trợ xử trí ban đầu khi học sinh gặp sự cố. Phòng y tế trường học, cán bộ phụ trách y tế và hệ thống theo dõi sức khỏe học sinh là những thành phần quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn.
Một ví dụ là Trường TH-THCS và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Việt Hưng, với gần 3.500 học sinh ở cả ba cấp học. Nhà trường bố trí phòng y tế, trang thiết bị và dụng cụ cần thiết, đồng thời có cán bộ y tế thường trực trong giờ học để kịp thời chăm sóc, xử lý các vấn đề sức khỏe phát sinh. Năm học 2026–2027, trường tiếp tục đặt mục tiêu duy trì 100% học sinh tham gia BHYT.
Từ thực tiễn này có thể thấy, BHYT và y tế trường học là hai thành tố có mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau. Nếu y tế trường học giúp phát hiện, theo dõi và xử trí ban đầu các vấn đề sức khỏe, thì BHYT tạo điều kiện để học sinh tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế khi vượt quá khả năng xử trí tại trường.
Nguồn kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu từ quỹ BHYT được sử dụng theo quy định cũng góp phần hỗ trợ hoạt động y tế tại các cơ sở giáo dục đủ điều kiện. Qua đó, nhà trường có thêm điều kiện tổ chức các hoạt động chăm sóc sức khỏe, theo dõi và tư vấn cho học sinh.
Tuy nhiên, BHYT không thay thế trách nhiệm tổ chức y tế trường học của ngành Giáo dục và các cơ sở giáo dục. Để bảo đảm hiệu quả, cần duy trì sự phối hợp giữa cán bộ y tế trường học, trạm y tế, bệnh viện và gia đình; đồng thời thực hiện khám sức khỏe định kỳ, theo dõi sự phát triển thể chất, phát hiện sớm tật khúc xạ, các vấn đề dinh dưỡng, sức khỏe tâm thần và bệnh lý học đường.
Khi có dấu hiệu bất thường, học sinh cần được tư vấn, hướng dẫn đến cơ sở y tế phù hợp để khám và điều trị. Việc sử dụng BHYT đúng quy định giúp quá trình tiếp cận dịch vụ y tế được thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho các em.
Chuyển đổi số giúp học sinh sử dụng quyền lợi thuận tiện hơn
Cùng với việc mở rộng diện bao phủ, Quảng Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sử dụng BHYT học sinh, sinh viên. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm thủ tục hành chính, hạn chế gián đoạn quyền lợi và tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh khi đi khám chữa bệnh.
Trong năm học 2026–2027, BHXH Quảng Ninh tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục và các cơ sở giáo dục rà soát dữ liệu, cấp mới, gia hạn thẻ BHYT kịp thời; đồng thời hướng dẫn sử dụng hình ảnh thẻ BHYT điện tử trên ứng dụng VssID, tích hợp thông tin trên VNeID và sử dụng căn cước công dân gắn chip khi đi khám chữa bệnh theo quy định.
Việc sử dụng dữ liệu điện tử giúp giảm phụ thuộc vào thẻ giấy, hỗ trợ xác thực thông tin người tham gia và tạo thuận lợi trong quá trình tiếp nhận tại cơ sở khám chữa bệnh. Phụ huynh cũng có thể chủ động kiểm tra thời hạn sử dụng, thông tin tham gia và hướng dẫn con em sử dụng quyền lợi BHYT khi cần thiết.
Đối với các trường học, việc rà soát dữ liệu và cập nhật thông tin chính xác có ý nghĩa quan trọng để tránh sai lệch họ tên, ngày sinh, mã định danh hoặc tình trạng tham gia. Những vướng mắc cần được phối hợp xử lý sớm giữa nhà trường, cơ quan BHXH và gia đình, không để đến khi học sinh phát sinh nhu cầu khám chữa bệnh mới phát hiện thẻ chưa được gia hạn hoặc thông tin chưa chính xác.
Không để hoàn cảnh kinh tế trở thành rào cản chăm sóc sức khỏe
Dù tỷ lệ tham gia BHYT học sinh tại Quảng Ninh đã ở mức rất cao, mục tiêu cuối cùng không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu bao phủ mà còn phải bảo đảm mọi học sinh đều có khả năng tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi thực chất.
Đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, việc tiếp tục huy động nguồn lực xã hội hóa, sự hỗ trợ của địa phương và các tổ chức đoàn thể có ý nghĩa thiết thực. Sự chung tay này giúp những trường hợp còn khó khăn về kinh tế có điều kiện tham gia BHYT, tránh nguy cơ bị gián đoạn quyền lợi.
Bên cạnh đó, công tác truyền thông cần được đổi mới theo hướng gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Thay vì chỉ thông báo mức đóng và thời hạn nộp, các cơ sở giáo dục có thể lồng ghép thông tin về quyền lợi khám chữa bệnh, mức hưởng, cách sử dụng thẻ điện tử và những tình huống thực tế để phụ huynh, học sinh hiểu rõ hơn giá trị của chính sách.
Với học sinh, việc tìm hiểu BHYT còn là cơ hội để hình thành nhận thức về chăm sóc sức khỏe và trách nhiệm cộng đồng. Khi được trang bị kiến thức về quyền lợi, nghĩa vụ tham gia và ý nghĩa chia sẻ rủi ro, các em sẽ hiểu rằng bảo vệ sức khỏe không chỉ là việc của cá nhân hay gia đình mà còn là trách nhiệm chung của xã hội.
Trong thời gian tới, BHXH Quảng Ninh tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục, ngành Y tế và chính quyền địa phương duy trì tỷ lệ bao phủ ở mức cao, hướng tới 100% học sinh, sinh viên tham gia BHYT; đồng thời nâng cao chất lượng quản lý dữ liệu và bảo đảm quyền lợi khám chữa bệnh được thực hiện đầy đủ, kịp thời.
Mỗi tấm thẻ BHYT được duy trì liên tục là thêm một điểm tựa cho học sinh trước những rủi ro bệnh tật, thêm sự an tâm cho gia đình và thêm nguồn lực để hệ thống chăm sóc sức khỏe vận hành theo nguyên tắc chia sẻ. Khi chính sách được thực hiện đồng bộ với chất lượng y tế trường học và sự đồng hành của gia đình, BHYT sẽ thực sự trở thành nền tảng bảo vệ sức khỏe học đường, giúp các em yên tâm học tập, phát triển và trưởng thành.
Lê Giang
